Ultra‑bogati Amerikanci sve češće kupuju dodatna prebivališta i državljanstva iz istog razloga iz kog diverzifikuju svoj investicioni portfolio – da bi umanjili rizik u sve nepredvidljivijem svijetu, pokazuju podaci investicionih savjetnika i firmi za “investment migration”. Riječ je o trendu u kojem pasoš postaje dio lične strategije upravljanja rizikom, a ne samo putni dokument.
Sjedinjene Države su u međuvremenu prestigle Kinu i postale najveće tržište za klijente koji traže drugo ili treće državljanstvo, navodi konsultantska kuća Latitude World.
Istraživanje Apex Capital Partners pokazuje da 61% Amerikanaca sa godišnjim prihodom iznad 200.000 dolara razmatra preseljenje u drugu zemlju u roku od pet godina, dok je Henley & Partners zabilježio rast upita Amerikanaca za alternativno prebivalište ili državljanstvo od čak 183% u prvom kvartalu 2025. godine.
Motivi su višeslojni: od zabrinutosti zbog političke polarizacije i budućih izbora, do visokih troškova života, straha od novih ratova ili pandemija, ali i želje za većom slobodom kretanja i pristupom kvalitetnijem obrazovanju i zdravstvu. Stručnjaci navode da bogati Amerikanci sve više razmišljaju o “koncentracionom riziku državljanstva” – ako imate samo jedan pasoš, u potpunosti ste vezani za jednu državu i njene političke i poreske odluke.
Posebno je zanimljivo da trend nije ograničen na jednu političku opciju: istraživanja pokazuju da želju za “plan B” pasošem jednako izražavaju i ljevica i desnica, ali iz različitih strahova. Dok jedni strahuju od mogućeg trećeg mandata Donalda Trumpa ili radikalizacije desnice, drugi se boje da bi buduće progresivne vlasti mogle da idu ka jačoj regulaciji, oporezivanju bogatstva ili čak nacionalizaciji određene imovine.
Evropa, Karibi, Kanada: najpopularnije destinacije
Evropa ostaje posebno atraktivna, ali sve teža za ulazak. Jedno državljanstvo unutar šengenskog prostora praktično otvara vrata za život, rad i putovanja u gotovo 30 evropskih država, što je za bogate pojedince značajan “upgrade” u odnosu na američki pasoš. Međutim, niz popularnih “golden visa” programa je postrožen: Grčka je podigla minimalne iznose ulaganja, Španija je ukinula svoj program, Portugal je duplirao period boravka prije sticanja državljanstva, dok je Malta prešla sa modela “državljanstvo kroz investiciju” na stroži i subjektivniji režim “državljanstva po zaslugama”.
Za one kojima je važnija brzina i cijena, Karibi su i dalje najatraktivnija opcija. U zemljama članicama Organizacije istočnokaripskih država državljanstvo se može dobiti za oko 250.000 dolara, uz obradu aplikacije od četiri do šest mjeseci, a pasoš jedne države često otvara pravo rada i boravka u još nekoliko.
Treći kanal je – porijeklo. Sve veći broj Amerikanaca sa evropskim ili kanadskim korijenima koristi mogućnost “državljanstva po porijeklu” u zemljama kao što su Irska ili Kanada, koje su nedavno olakšale pravila za potomke državljana. U pojedinim slučajevima, broj američkih aplikacija premašuje zbir svih ostalih država podnosilaca.
Istovremeno – i Americi raste “odliv mozgova”
Ovaj talas potrage za alternativnim državljanstvom dešava se paralelno sa obrnutim migracionim trendom: 2025. godine prvi put od Velike depresije više ljudi je napustilo SAD nego što se u njih doselilo. Analitičari navode da dio tog odliva čine upravo visokoobrazovani i bogati građani koji svoje “plan B” pasoše odlučuju da pretvore u “plan A” – trajno preseljenje.
Za razliku od ovog tihog egzodusa, pokušaj administracije predsjednika Donalda Trumpa da privuče bogate strance kroz vizu “Trump Gold Card” zasad je doživio fijasko: uprkos dramatičnom snižavanju cijene i agresivnoj promociji, do proljeća 2026. odobrena je samo jedna takva viza.
U takvom okruženju, sticanje dodatnog državljanstva za najbogatije više nije egzotični statusni simbol, već pragmatičan element lične i porodične strategije – nalik osiguranju ili hedž fondu u kojem je pasoš najvažnija aktiva.
Izvor: Forbs
