Evropska unija je 12. oktobra započela uvođenje novog sistema za ulazak i izlazak (EES), koji će značajno promijeniti način prelaska granica za građane koji nisu državljani EU. Iako je sistem tek zaživio, već se priprema nova mjera – uvođenje ETIAS dozvole za putovanje, koja će koštati 20 eura.
Sistem EES predstavlja automatski informacioni sistem koji bilježi sve ulaske i izlaske državljana trećih zemalja pri putovanju u 29 država članica Evropske unije i Šengenskog prostora. Cilj je ubrzati kontrolu granica i unaprijediti bezbjednost unutar EU.
Za sve koji nijesu iz EU, prelazak granice sada uključuje i obavezno davanje biometrijskih podataka – otiska četiri prsta i fotografije lica – uz standardnu pasošku kontrolu.
Iako je sistem formalno pokrenut, EES još uvijek nije u funkciji na svim graničnim prelazima. Njegovo postepeno uvođenje trajaće do 10. aprila 2026. godine, kada se očekuje potpuna implementacija širom EU.
Slijedi ETIAS – elektronska putna dozvola
Nakon što EES sistem bude u potpunosti uspostavljen, uslijediće i primjena ETIAS sistema (European Travel Information and Authorisation System), koji će postati obavezan za sve građane koji putuju u EU bez vize.
ETIAS dozvola će biti elektronski povezana s pasošem i važiće tri godine ili do isteka pasoša – zavisno od toga šta prvo nastupi. U slučaju izdavanja novog pasoša, biće potrebno ponovo aplicirati za novu dozvolu.
Cijena izdavanja dozvole biće 20 eura, a sistem bi, prema planu EU, trebalo da počne sa radom u posljednjem kvartalu 2026. godine. Tek tada će se naknada i naplaćivati.
Ovim mjerama, Evropska unija želi unaprijediti bezbjednost i efikasnost svojih granica, ali će one istovremeno donijeti novu obavezu i dodatni trošak za sve građane iz zemalja van EU koji putuju u šengenski prostor – uključujući i državljane Crne Gore.
