Dok je evidentirana državna pomoć u Crnoj Gori prošle godine pala gotovo 76 odsto, na svega 2,87 miliona eura, kroz programe pomoći male vrijednosti i naknade za usluge od opšteg ekonomskog interesa podijeljeno je još 24,4 miliona. Najviše novca otišlo je za konkurentnost privrede, inovacije, energetsku efikasnost, filmsku proizvodnju, medije, lokalna preduzeća i sportske klubove, dok Agencija upozorava da konačni račun možda nije potpun jer dio institucija nije dostavio sve podatke.

Prema Godišnjem izvještaju Agencije za zaštitu konkurencije, ukupan iznos evidentirane državne pomoći u 2025. godini bio je 2.867.610 eura. Godinu ranije dodijeljeno je 11,85 miliona, a 2023. godine 13,19 miliona eura.

To znači da je evidentirana državna pomoć za godinu smanjena 75,79 odsto, dok je u poređenju sa 2023. pad iznosio 78,25 odsto.

Na jednog zaposlenog u prošloj godini dolazilo je 10,61 euro državne pomoći, u odnosu na 46,03 eura u 2024. i 53,94 eura u 2023. godini. Pomoć po stanovniku smanjena je sa 19 na 4,60 eura.

Izvještaj ne obuhvata subvencije u poljoprivredi i ribarstvu, pomoć građanima, opšte poreske mjere dostupne svim subjektima pod jednakim uslovima, određene infrastrukturne projekte i izdvajanja za odbranu.

Najviše novca za filmsku proizvodnju

Najveći dio evidentirane državne pomoći odnosio se na sektorsku pomoć, koja je iznosila 1,32 miliona eura ili 46,05 odsto ukupnog iznosa.

Cjelokupnu sektorsku pomoć dodijelio je Filmski centar Crne Gore kroz program sufinansiranja proizvodnje kinematografskih djela.

Horizontalna državna pomoć iznosila je oko 946.000 eura ili 32,99 odsto ukupnog iznosa. Od toga je približno 802.000 eura bilo namijenjeno istraživanju i razvoju, dok se oko 144.000 eura odnosilo na otklanjanje štete nastale usljed prirodnih nepogoda.

U odnosu na 2024. godinu, horizontalna pomoć smanjena je gotovo 88 odsto. Tokom 2025. nije evidentirana pomoć za obnovljive izvore energije, dok je godinu ranije po tom osnovu bilo dodijeljeno 5,2 miliona eura.

Regionalna pomoć iznosila je 601.187 eura, odnosno 20,96 odsto ukupne državne pomoći, a cjelokupan iznos dodijelila je Razvojna banka Crne Gore na osnovu svoje poslovne politike. Taj vid podrške realizovan je kroz kredite odobrene po uslovima povoljnijim od tržišnih.

Posmatrano prema instrumentima dodjele, 57 odsto evidentirane pomoći realizovano je kroz donacije, subvencije kamata, otpise dugova i umanjenja obaveza, 22 odsto kroz poreske olakšice, a 21 odsto kroz povoljnije zajmove.

De minimis pomoć gotovo osam puta veća

Pored 2,87 miliona eura evidentirane državne pomoći, tokom 2025. dodijeljeno je 22.247.901 euro pomoći male vrijednosti, poznate kao de minimis pomoć.

Taj iznos nije uračunat u ukupan zbir državne pomoći, jer se, prema pravilima EU, smatra da pojedinačno nema značajan uticaj na konkurenciju. Jednom privrednom društvu po tom osnovu može se dodijeliti najviše 300.000 eura tokom bilo kojeg perioda od tri godine.

Najveći iznos de minimis pomoći, 3,21 milion eura, dodijelilo je Ministarstvo ekonomskog razvoja kroz Program za unapređenje konkurentnosti privrede. Dodatnih 288.000 eura izdvojeno je za razvoj i promociju zanatstva.

Fond za inovacije dodijelio je 2,44 miliona eura za jačanje inovativnosti mikro, malih i srednjih preduzeća, kao i 2,2 miliona eura za inovacije u funkciji energetske efikasnosti.

Fond za zaštitu životne sredine izdvojio je nešto više od dva miliona eura za podsticanje energetske efikasnosti u hotelskoj industriji, 1,09 miliona za kupovinu električnih i hibridnih vozila, 410.000 eura za nabavku komunalne opreme i upravljanje otpadom i oko 156.000 eura za fotonaponske sisteme.

Zavod za zapošljavanje usmjerio je 1,25 miliona eura za samozapošljavanje, dok je Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama dodijelilo 1,12 miliona eura za podršku investicijama.

Razvojna banka je, osim regionalne državne pomoći, kroz svoj godišnji plan rada evidentirala još 318.589 eura de minimis pomoći.

Novac opština za klubove i lokalna preduzeća

Značajni iznosi pomoći male vrijednosti dodjeljivani su i na lokalnom nivou.

Opština Tuzi izdvojila je 600.000 eura za Fudbalski klub Dečić, 135.000 za Košarkaški klub Dečić, 450.000 za lokalno Komunalno preduzeće, 326.000 za Vodovod i kanalizaciju, 100.000 za preduzeće Tegu i 13.100 eura za Fudbalski klub Malesija.

Opština Bar izdvojila je 355.000 eura za podršku preduzetništvu, dodatnih 100.000 za žensko preduzetništvo i 23.000 eura za razvoj zanatstva.

Glavni grad Podgorica dodijelio je 273.400 eura za podršku preduzetništvu i 90.000 za žensko preduzetništvo.

Bijelo Polje izdvojilo je 260.000 eura za Komunalno „Lim“, oko 55.900 za Vodovod „Bistrica“ i približno 69.600 eura za Parking servis.

Opština Berane izdvojila je 92.298 eura za održavanje tekuće likvidnosti preduzeća „Benergo“.

Još 2,16 miliona eura za medije

Naknade za usluge od opšteg ekonomskog interesa iznosile su dodatnih 2.158.437 eura i takođe nijesu uključene u zbir od 2,87 miliona eura evidentirane državne pomoći.

Ministarstvo kulture i medija dodijelilo je 1,13 miliona eura za finansiranje sadržaja u dnevnim, nedjeljnim i periodičnim štampanim medijima i internetskim publikacijama, kao i za operativne troškove samoregulatornih tijela.

Agencija za audiovizuelne medijske usluge usmjerila je 1,03 miliona eura za podsticanje pluralizma i raznovrsnosti komercijalnih i neprofitnih pružalaca audiovizuelnih medijskih usluga.

Ministarstvo finansija nije dostavilo podatke o garancijama

Agencija upozorava da je izvještaj sačinjen isključivo na osnovu podataka koje su joj dostavili davaoci državne pomoći, zbog čega prikaz ne mora obuhvatati sve mjere realizovane tokom 2025. godine.

Ministarstvo finansija nije u ostavljenom roku dostavilo podatke o ukupnim javnim rashodima, državnim garancijama izdatim tokom godine, njihovoj vrijednosti i naknadama koje su korisnici plaćali za izdavanje garancija.

Poreska uprava nije dostavila podatke o poreskim oslobođenjima i olakšicama za 2025, iako je najavila da će to učiniti nakon isteka rokova za podnošenje poreskih prijava. Agencija navodi i da Poreska uprava nije na propisan način unosila podatke o toj pomoći u odgovarajuće registre.

Ministarstvo zdravlja nije dostavilo podatak da li je tokom 2025. dodjeljivana pomoć na osnovu plana restrukturiranja Instituta „Dr Simo Milošević“ u Igalu.

Uočeni su i nedostaci u izvještavanju pojedinih lokalnih samouprava. Podaci iz registara pokazali su da su Pljevlja dodijelila 50.000 eura, a Zeta 29.650 eura de minimis pomoći, iako te opštine podatke nijesu dostavile Agenciji na propisan način. Kod podataka Opštine Žabljak uočeno je neslaganje između dostavljenog iznosa i evidencije u registru.

Agencija će zbog toga ponovo tražiti informacije od institucija koje nijesu ispunile obaveze i najavila je da će u narednom izvještaju izvršiti korekcije istorijskih podataka. Zbog nepotpunog izvještavanja, iznos od 2,87 miliona eura predstavlja pomoć evidentiranu na osnovu podataka dostupnih u trenutku izrade izvještaja, a ne nužno konačan zbir svih mjera sprovedenih tokom godine.

(Bankar)