Venecija, Rodos, Barselona, Dubrovnik… sve su to destinacije koje posljednjih godina doslovno pucaju pod pritiskom turista, dok broj putnika u Evropskoj uniji dostiže rekordne nivoe.
Takva navala stvara čitav niz problema — od zaštite životne sredine do nedostatka stambenog prostora za lokalno stanovništvo.
Prema podacima platforme za smještaj Holidu sa sjedištem u Minhenu, Dubrovnik je 2023. godine bio najzagušenija turistička destinacija u Evropi, s prosječno 27,4 turista po stanovniku. Slijede Rodos (26,3), Venecija (21,3) i Heraklion na Kritu (18,4).
Brisel reaguje: turizam pod kontrolu
U Briselu su shvatili da stvari treba sistemski urediti. Nakon što je Evropska unija počela raditi na strategiji pristupačnog stanovanja, sada je u pripremi prva evropska strategija razvoja turizma — s ključnom riječi održivost.
„Održivost znači smanjenje emisija, uključujući one od putovanja i na samim destinacijama. Ali to znači i pametno upravljanje resursima, zaštitu kulturnog i prirodnog nasljeđa te razvoj turizma koji doprinosi uravnoteženom regionalnom razvoju Evrope“, izjavio je Apostolos Tzitzikostas, evropski povjerenik za održivi transport i turizam, na skupu u Briselu.
Turizam nosi 807 milijardi eura godišnje
Evropa je i dalje najposjećeniji kontinent na svijetu, sa 758 miliona turista u 2024. godini. Turistički sektor zapošljava 20 miliona ljudi i učestvuje sa 7% u bruto dodatoj vrijednosti EU-a, što iznosi oko 807 milijardi eura.
Ipak, rast broja posjetilaca donosi i izazove. Više od 60% svih noćenja u EU ostvaruje se u samo četiri zemlje – Španiji, Francuskoj, Italiji i Njemačkoj – što stvara pritisak na infrastrukturu, stanovanje i lokalne zajednice.
„Ti pritisci prijete dugoročnoj konkurentnosti turizma i čak njegovom prihvatanju od strane lokalne zajednice“, upozorio je Tzitzikostas u Briselu.
Gradovi traže rješenja
Evropski gradovi već traže načine da ublaže posljedice masovnog turizma i klimatskih promjena:
Barselona sadi više drveća radi smanjenja efekta urbanog pregrijavanja,
Kopenhagen razvija sistem upravljanja poplavnim vodama,
Nizozemska stvara prirodne barijere protiv rasta nivoa mora.
Ipak, stručnjaci upozoravaju da će za stvarne promjene biti potrebni veliki budžeti i dugoročna ulaganja.
Strategija stiže 2026. godine
Brisel je već završio javne konsultacije o nacrtu strategije — u kojima su učestvovali građani, predstavnici sektora i lokalne vlasti — a finalni dokument bi trebalo da bude usvojen 2026. godine.
Iako EU nema direktne nadležnosti nad turizmom, Brisel ima veliki uticaj kroz povezana područja — od saobraćaja i klimatske politike do digitalizacije i regulative o gorivu za avio-saobraćaj.
„Važno je razumjeti da odluke koje formalno ne spadaju u turističku politiku mogu imati direktan efekat na sektor, turiste i konačne cijene u destinacijama“, izjavio je Jose Ramon Bauza, bivši europarlamentarac i osnivač Foruma za avijaciju i turizam u Briselu.
Brisel tako jasno poručuje: održivost postaje glavni prioritet evropskog turizma — ne samo zbog zaštite okoliša, već i zbog očuvanja života lokalnih zajednica i dugoročne stabilnosti sektora koji godišnje donosi stotine milijardi eura.
