Predsjednik Privredne komore Srbije (PKS) Marko Čadež upozorio je da zbog birokratskih procedura i neadekvatne reakcije Evropske unije o boravku profesionalnih vozača u Šengenskoj zoni, ekonomije Zapadnog Balkana trpe direktnu štetu od oko 100 miliona eura dnevno samo po osnovu izvoza robe.
Tokom obilaska graničnog prelaza Batrovci, gdje je blokiran teretni saobraćaj i gdje više od 50 kamiona stoji u koloni, Čadež je poručio da trenutna situacija ozbiljno ugrožava poslovanje hiljada kompanija i stabilnost čitavih lanaca snabdijevanja.
„To je samo šteta kada je u pitanju izvoz robe. Na to treba dodati i penale i kazne koje proizvodne kompanije plaćaju zbog neisporučene robe, a koje se kreću od 10.000 do 50.000 eura dnevno. Samo iz Srbije u Evropsku uniju izvozi oko 10.000 kompanija, pa je jasno da dolazimo do zaista velikih brojki“, rekao je Čadež.
On je ukazao da, za razliku od ranijih globalnih kriza u lancima snabdijevanja, poput onih izazvanih pandemijom kovida ili blokadom Sueckog kanala, trenutnu krizu nije izazvao spoljašnji faktor, već nefleksibilnost evropske administracije. Kako je naglasio, privrednici iz Srbije, Sjeverne Makedonije, Albanije i Crne Gore već više od dvije godine zajednički ukazuju na ovaj problem, kao i kompanije iz EU koje posluju u regionu, ali rješenja i dalje nema.
„Imamo paradoksalnu situaciju u kojoj Evropa i evropske kompanije same sebe koče i blokiraju“, istakao je Čadež.
„Ovo je problem cijele Evrope“
Dodao je da su kompanije veoma zabrinute zbog aktuelne krize, zbog čega je u obilazak prelaza došao i sa predsjednikom Njemačko-srpske privredne komore Filipom Simovićem. Prema Čadežovim riječima, u posljednjih sedam dana samo u Njemačkoj uhapšeno je devet vozača, jer se evropska pravila prema profesionalnim vozačima primjenjuju kao prema ilegalnim migrantima, što dovodi do ozbiljnih zastoja u snabdijevanju i funkcionisanju evropske privrede.
„Ovo nije problem samo Zapadnog Balkana, već cijele Evrope. Nadamo se da će evropska administracija imati sluha da čuje velike kompanije u državama članicama koje se sada obraćaju svojim vladama, jer ovakvim pristupom ugrožava sopstvenu ekonomiju“, poručio je Čadež.
Mirko Bjelobrk, član Upravnog odbora Poslovnog udruženja „Međunarodni transport“, izjavio je da su blokade teretnih terminala na graničnim prelazima trenutno jedini način da se glas prevoznika čuje u Evropskoj uniji, navodeći da kontakti sa evropskim institucijama traju od 2014. godine, a da su u posljednje tri godine dodatno intenzivirani i da je učinjeno sve kako bi se problem riješio. On je istakao da je država stala iza prevoznika i u okviru svojih nadležnosti uložila maksimalne napore da pomogne, te izrazio očekivanje da će zajedničkim djelovanjem biti obezbijeđeni uslovi za nesmetan rad međunarodnog transporta. Podsjetio je da u Srbiji posluje nekoliko hiljada kompanija za međunarodni transport koje zapošljavaju oko 30.000 radnika.
Proširenje blokada
Predsjednik Upravnog odbora Njemačko-srpske privredne komore Filip Simović naveo je da blokade teretnih terminala na graničnim prelazima nijesu incident niti kratkoročni poremećaj, već sistemsko upozorenje ne samo za domaću privredu nego i za odnose između evropske i srpske ekonomije.
„Njemačka privreda je ekstremno pogođena ovim blokadama. Srbija izvozi u Njemačku robu u vrijednosti od pet milijardi eura, zbog čega trenutna situacija dnevno donosi gubitak između 100 i 150 miliona eura“, rekao je Simović.
Prevoznici zemalja Zapadnog Balkana započeli su u ponedjeljak (26. januar) u podne blokade teretnog saobraćaja na graničnim prelazima sa zemljama Šengena, kao mjeru krajnje nužde, usljed ograničenja boravka profesionalnih vozača tokom obavljanja svakodnevnih radnih aktivnosti. Najavljeno je i proširenje blokada na alternativne prelaze sa Bugarskom – Mokranje kod Negotina i Ribarce kod Bosilegrada.
Privredna komora Srbije, kako je saopšteno, radi na hitnom rješavanju ovog pitanja u saradnji sa komorama regiona. Kao moguća rješenja predloženi su uvođenje posebne vize ili dozvole za profesionalne vozače koja bi važila u cijeloj Šengenskoj zoni, povećanje broja dozvoljenih dana boravka, kao i izuzimanje vozača iz sistema ulaska i izlaska (EES) do postizanja trajnog rješenja.
(EUpravo zato)
