Prema najnovijem Eurostatovom pregledu ekonomija zemalja obuhvaćenih procesom proširenja, Crna Gora je u 2025. imala preliminarni nominalni BDP od 13.110 eura po stanovniku. Ekonomija je realno porasla 2,7 odsto, dok su investicije dostigle 22,3 odsto BDP-a.
Crna Gora se nalazi među zemljama obuhvaćenim procesom proširenja koje imaju najveći nominalni bruto domaći proizvod po stanovniku, ali je razlika u odnosu na prosjek Evropske unije i dalje velika, pokazuju podaci Eurostata.
Prema pregledu „Ekonomski razvoj u zemljama proširenja“, za koji su podaci prikupljeni u maju 2026, crnogorski BDP po stanovniku iznosio je preliminarnih 13.110 eura u 2025. godini. Veću vrijednost među zemljama za koje su podaci bili dostupni imali su Turska, sa 14.140 eura, i Srbija, sa procijenjenih 13.540 eura po stanovniku. Podatak za Tursku, međutim, odnosi se na 2024. godinu.
Prosjek Evropske unije u istom Eurostatovom poređenju iznosio je 41.620 eura. Ovo bi značilo da je nominalni BDP po stanovniku u Crnoj Gori bio na približno 31,5 odsto prosjeka EU.
Ovaj odnos međutim ne bi trebalo poistovjećivati sa razlikom u životnom standardu. Riječ je o BDP-u obračunatom po tekućim tržišnim cijenama i izraženom u eurima, bez prilagođavanja razlikama u nivou cijena između zemalja. Eurostat upozorava da se za potpunija međunarodna poređenja podaci moraju prilagoditi kupovnoj moći, jer bi poređenje samo u zajedničkoj valuti moglo precijeniti položaj zemalja sa višim cijenama u odnosu na one sa nižim cijenama.
Rast iznad EU, ali usporava
Crnogorska ekonomija je, prema preliminarnim podacima Eurostata, u 2025. realno porasla 2,7 odsto. To je više od rasta EU od 1,5 odsto, ali predstavlja nastavak usporavanja u odnosu na prethodne godine.
Crna Gora je nakon pandemijskog pada zabilježila snažan oporavak: realni BDP porastao je 13 odsto u 2021, zatim 7,7 odsto u 2022. i 6,5 odsto u 2023. Rast je u 2024. usporio na 3,2 odsto, a u 2025. na preliminarnih 2,7 odsto. I pored usporavanja, stopa rasta ostala je iznad prosjeka EU.
U poređenju sa drugim ekonomijama proširenja, rast Crne Gore u 2025. bio je niži nego u Turskoj i na Kosovu, gdje je iznosio 3,6 odsto, kao i u Sjevernoj Makedoniji, koja je zabilježila procijenjenih 3,5 odsto. Srbija je, prema procjeni Eurostata, rasla dva odsto. Za Albaniju, Bosnu i Hercegovinu i Ukrajinu podaci za 2025. nijesu bili dostupni.
Investicije se oporavile, ali su daleko od nivoa iz 2018.
Bruto investicije u osnovna sredstva u Crnoj Gori iznosile su preliminarnih 22,3 odsto BDP-a u 2025, što je blago iznad prosjeka EU od 21,3 odsto. Ovaj pokazatelj obuhvata ulaganja u objekte, opremu i drugu dugoročnu imovinu, a Eurostat ga koristi i kao pokazatelj očekivane buduće poslovne aktivnosti.
Investicije su se oporavile u odnosu na 2023, kada su činile 20,4 odsto crnogorskog BDP-a, ali su ostale znatno ispod maksimuma iz 2018. godine, kada je njihov udio iznosio 29,8 odsto.
Crna Gora je u ovom segmentu bila iza Turske i Kosova, gdje su investicije u 2025. činile 30,6, odnosno 32,4 odsto BDP-a. Ispod je bila i Sjeverne Makedonije, sa procijenjenih 24 odsto, kao i Srbije, čiji se nivo posljednjih godina stabilizovao oko 23 odsto BDP-a.
Mala ekonomija sa relativno visokim rezultatom po stanovniku
Eurostat je ukupnu vrijednost crnogorskog BDP-a u 2025. procijenio na preliminarnih 8,2 milijarde eura. To je bio najmanji nominalni BDP među prikazanim ekonomijama proširenja za koje su postojali podaci. Kosovo je imalo BDP od 11 milijardi eura, Sjeverna Makedonija procijenjenih 16,9 milijardi, a Srbija 88,7 milijardi eura.
Mješovita slika ekonomije
Ovakvi pokazatelji, relativno visokog BDP-a po stanovniku i malog ukupnog BDP-a odražavaju osnovnu karakteristiku crnogorske ekonomije: riječ je o malom tržištu koje, u poređenju sa dijelom regiona, stvara relativno visoku ekonomsku vrijednost po stanovniku, no ima ograničenu ukupnu ekonomsku masu.
Crna Gora raste brže od Evropske unije i nalazi se pri vrhu zemalja proširenja po nominalnom BDP-u po stanovniku. Istovremeno, rast usporava, investicije su tek nešto iznad prosjeka EU, a nominalni BDP po stanovniku i dalje je na manje od trećine evropskog prosjeka.
Za približavanje Evropskoj uniji neće biti dovoljan samo pozitivan rast. Ključno će biti koliko će Crna Gora uspjeti da poveća produktivnost, podstakne dalja ulaganja u djelatnosti sa većom dodatom vrijednošću i pretvori investicije u održivo širenje proizvodne i izvozne baze.
Izvor: Bankar
