Kada se na jednoj mapi prikažu najstarije kompanije koje i danas posluju u svakoj državi svijeta, prvi pogled prirodno odlazi ka Japanu, Austriji, Njemačkoj ili Francuskoj. Tamo se nalaze poslovni rekorderi čija istorija traje duže od mnogih država, carstava i dinastija. Ipak, za crnogorske čitaoce najzanimljiviji podatak nalazi se mnogo bliže: prema mapi portala Business Financing, koju je vizuelno predstavio Brilliant Maps, najstarija aktivna kompanija u Crnoj Gori je Pošta Crne Gore, sa korijenima u 1841. godini.
Taj podatak Poštu stavlja među rijetke crnogorske institucije i poslovne sisteme koji mogu govoriti o kontinuitetu dužem od jednog i po vijeka. Ona je nastala u vremenu kada je Crna Gora tek gradila moderne državne i administrativne veze, a kroz njenu istoriju mogu se pratiti gotovo sve velike epohe zemlje: od knjaževine i kraljevine, preko jugoslovenskog perioda, do savremene nezavisne države. U zemlji u kojoj su se granice, sistemi i ekonomski modeli često mijenjali, Pošta je ostala simbol osnovne infrastrukture — veze između ljudi, gradova, trgovine, države i svijeta.
Globalni rekorder na ovoj mapi je japanski Kongō Gumi, građevinska kompanija osnovana još 578. godine. Više od 14 vjekova bavila se izgradnjom budističkih hramova, a i danas se navodi kao primjer nevjerovatnog poslovnog kontinuiteta. U Evropi posebno mjesto zauzima austrijski St. Peter Stifts Kulinarium iz 803. godine, jedan od najstarijih restorana na svijetu, dok Njemačku predstavlja vinarija Staffelter Hof iz 862. godine. Francuska se izdvaja kroz Monnaie de Paris, kovnicu novca osnovanu 864. godine, a Velika Britanija kroz Royal Mint iz 886. godine.
Mapa pokazuje i zanimljivu razliku između zapadne Evrope i našeg regiona. Dok su u državama poput Austrije, Francuske i Njemačke najstarije kompanije često stare više od hiljadu godina, na Balkanu su najstarija aktivna preduzeća uglavnom vezana za kasniju urbanizaciju, trgovinu, industriju, pivarstvo, brodogradnju, ugostiteljstvo i poštanske usluge.
Kada se posmatra prostor bivše Jugoslavije, najstariji aktivni poslovni subjekt na ovoj mapi nalazi se u Sloveniji. Riječ je o Gostilni Gastuž, osnovanoj 1467. godine. Slijedi Hrvatska, koju predstavlja brodogradilište Kraljevica iz 1729. godine, zatim Srbija sa Apatinskom pivarom iz 1756. godine. Crna Gora je na četvrtom mjestu među državama bivše Jugoslavije, sa Poštom Crne Gore iz 1841. godine. Iza nje su Bosna i Hercegovina, gdje je najstarija Sarajevska pivara iz 1864. godine, i Sjeverna Makedonija, koju predstavlja Tutunski kombinat Prilep iz 1873. godine. Kosovo je na mapi prikazano kao poseban unos, a najstarija navedena kompanija je Meridian Corporation, osnovana 1999. godine.
Ovakav redosljed pokazuje da se najduži kontinuitet poslovanja u regionu uglavnom vezuje za ugostiteljstvo, brodogradnju, pivarstvo, poštanske usluge i industrijsku proizvodnju. Slovenija se izdvaja najstarijim primjerom Gostilne Gastuž, Hrvatska najstarijim industrijskim i brodograđevnim subjektom, Srbija pivarstvom, dok Crna Gora ima najstariji primjer u oblasti javne komunikacione infrastrukture.
U tom društvu crnogorska Pošta, sa 1841. godinom, zauzima posebno mjesto. Nije starija od svih regionalnih primjera, ali je starija od velikog broja kompanija u okruženju i predstavlja jedan od najdugovječnijih simbola organizovanog javnog servisa u Crnoj Gori. Za razliku od mnogih preduzeća koja su kroz istoriju nestajala, mijenjala vlasnike, djelatnost ili ime, poštanska služba je zadržala osnovnu funkciju: prenos informacija, povezivanje građana i održavanje komunikacione mreže.
Zanimljivo je i da najstarije kompanije po zemljama nijesu nužno današnji giganti po prihodima ili broju zaposlenih. Mnoge od njih su pivare, vinarije, restorani, kovnice, luke, banke, hoteli, rudnici ili nacionalne pošte. Njihova vrijednost nije samo u bilansima, već u istorijskom kontinuitetu — u činjenici da su preživjele ratove, promjene država, industrijske revolucije, finansijske krize i tehnološke preokrete.
Zato je podatak o Pošti Crne Gore više od zanimljivosti sa mape. On podsjeća da ekonomska istorija Crne Gore nije počela tranzicijom, privatizacijom ili savremenim tržištem, već mnogo ranije — kroz institucije koje su omogućavale osnovnu povezanost zemlje. U svijetu u kojem se kompanije danas rađaju i nestaju za nekoliko godina, činjenica da jedan crnogorski sistem vuče korijene iz 1841. godine zaslužuje pažnju.
