Odluka Narodne banke Srbije (NBS) o olakšicama u otplati kredita, kojom se pomaže korisnicima koji imaju poteškoća sa vraćanjem zajmova kod banaka, stupa na snagu 20. septembra, odnosno osmog dana od objavljivanja u Službenom glasniku, a primjenjuje se od 15. oktobra.
Ovim podzakonskim aktom, koji je Izvršni odbor NBS donio 11. septembra, propisano je da je davalac kredita dužan da primijeni razumne mjere koje korisniku olakšavaju otplatu kredita, ukoliko tokom trajanja ugovornog odnosa nastupe okolnosti koje korisnika kredita dovode u teško imovinsko stanje, odnosno druge bitne okolnosti na koje korisnik ne može da utiče, pri čemu se posebno uzimaju u obzir lične okolnosti korisnika.
U NBS objašnjavaju da se okolnostima koje korisnika mogu dovesti u teško imovinsko stanje smatraju naročito gubitak posla, značajno smanjenje prihoda, teška bolest, kao i teška povreda koja dovodi do umanjenja radne sposobnosti, dok se drugim bitnim okolnostima smatraju naročito teške porodične prilike, poput teške bolesti ili smrti supružnika ili djece, te razvod braka ukoliko su supružnici bili sadužnici po kreditu ili je jedan od njih bio jemac.
Pored toga, kako navode u centralnoj banci, u duhu aktuelnih mjera koje Srbija preduzima radi zaštite prava na dom, korisnicima koji imaju poteškoće u otplati stambenog kredita, koji je obezbijeđen hipotekom na nepokretnosti u kojoj stanuju, banke će biti u obavezi da, u određenim okolnostima, odobre korisnicima da ne otplaćuju kredit u trajanju od najmanje dva mjeseca, pod propisanim uslovima.
Pod olakšicama se podrazumijevaju potpuno ili djelimično refinansiranje duga iz ugovora, odnosno izmjene ugovorenih uslova, uključujući, ali ne ograničavajući se na produženje roka otplate, promjenu vrste ugovora, odloženo plaćanje ukupnog iznosa kredita, kamate, glavnice, dozvoljenog ili nedozvoljenog prekoračenja, duga po kreditnoj kartici ili određenih rata kredita, za određeni period, smanjenje kamatne stope, odobrenje da korisnik ne otplaćuje kredit u određenom periodu, bez prava davaoca kredita da obračunava redovnu niti zateznu kamatu na dospjele obaveze, ali uz pravo davaoca kredita da obračunava ugovorenu redovnu kamatu na preostali iznos glavnice.
U olakšice spadaju i djelimična otplata duga, promjena valute u kojoj je izražena obaveza, ako novčana obaveza nije izražena u dinarima, djelimičan oprost i konsolidacija duga, kao i proglašenje zastoja u otplati za određeni period, u kojem davalac kredita ne obračunava redovnu ni zateznu kamatu na dospjelo, a neizmireno potraživanje, kao ni redovnu kamatu na preostali iznos glavnice, odnosno duga.
Iz NBS pojašnjavaju i da će se pravo na olakšice u otplati kredita ostvarivati u jedinstvenom postupku, koji će, u skladu sa odredbama odluke o olakšicama u otplati kredita, sprovoditi svi davaoci kredita. Oni će biti u obavezi da preduzimaju aktivnosti radi praćenja pojedinačnih kredita i da, po identifikovanju ranih znakova problema u njihovoj otplati, kontaktiraju korisnike i informišu ih o mogućnostima za ostvarivanje olakšica u otplati kredita.
