U cilju daljeg razvoja Crne Gore kao turističke destinacije, potrebno je omogućiti investicione kredite za turizam sa dužim periodom otplate, aktivnije raditi na privlačenju investitora i stvaranju povoljnijeg poslovnog ambijenta
Ovo je kazala sekretarka Odbora udruženja turizma i ugostiteljstva Privredne komore Crne Gore (PKCG) Sanja Marković za biznis časopis Top Business Montenegro izdavača BI Communication.
U Crnoj Gori je u kolektivnom smještaju tokom 2024. godine ostvareno je 1.449.995 dolazaka – 1% više nego u 2023. godini. Broj ostvarenih noćenja u 2024. u kolektivnom smještaju bio je veći za 2% u odnosu na godinu ranije i iznosio je 5.200.894.
Od ukupnog broja noćenja u kolektivnom smještaju, tri primorske opštine učestvuju sa 70% i to Budva sa 44%. Herceg Novi sa 17% i Bar sa 9%. U strukturi noćenja stranih turista u kolektivnom smještaju najviše noćenja ostvarili su turisti iz Srbije (20,7%), Velike Britanije (7,7%), Njemačke (6,4%), Turske (6,1%), Bosne i Hercegovine (6%), Francuske (5,7%), Izraela (4,7%), Poljske (4%), Rusije (3,1%) i Ukrajine (2%)
Prema podacima Ministarstva turizma iz maja 2025. godine, kategorisano je 517 ugostiteljskih objekata za kolektivni smještaj – 39 hotela (7,5%) sa pet zvjezdica, 235 hotela (45,5 %) sa 4 zvezdice, 180 hotela (34,8%) sa 3 zvjezdice, 55 hotela (10,6%) sa 2 zvjezdice i 8 hotela (1,6%) sa 1 zvjezdicom.
U periodu od 2019. do 2025. godine evidentan je rast broja viskokvalitetnih hotela – broj hotela sa pet zvjezdica povećan je 56%, a hotela sa četiri zvjezdice 31%. Hoteli sa pet zvjezdica i sa četiri zvjezdice čine 53% ukupnog broja hotela u Crnoj Gori u 2025. godini.
Hoteli su u 2024. godini zabilježili nominalni rast prihoda od preko 15% (oko 95 miliona eura), pa je čak 9 od 10 najvećih hotela / hotelskih grupa po broju ležaja ostvarilo rast prihoda u 2024. godini.
“Turizam kao strateška privredna grana Crne Gore trpi posljedice zbog nedovoljno izanaliziranih poteza u kreiranju poslovnog ambijenta, kao i zbog nedostatka dugoročnog plana i vizije turističke ponude, kako na državnom, tako i na lokalnom nivou. Podaci opominju da Crna Gora, kao destinacija, treba da preduzme odgovarajuće mjere kako se u budućnosti ne bi nastavljao opadajući trend u prihodima”, rekla je Marković.
Ona dodaje da jedan od većih izazova za poslovanje hotelske industrije u Crnoj Gori jeste povećanje stope poreza na dodatu vrijednost za smještaj na 15 % koja se od 1. januara 2025. godine primjenjuje na usluge u truzizmu (smještaj i dio usluga u ugostiteljstvu).
“Ova mjera znatno utiče na konkurentnost crnogorskog turizma u odnosu na mediteranske zemlje Evropske unije ili turističku sve popularniju Albaniju. U Crnoj Gori konkurentnim mediteranskim zemljama EU stopa PDV-a, koji se primjenjuje na usluge u turizmu (smještaj i ugostiteljstvo), kreće se u rasponu od 9% na Kipru, 10% u Italiji i Španiji, do 13% u Hrvatskoj i Grčkoj. “, navodi Marković.
U regionu se stopa PDV-a za smještaj kreću od 5% u Sjevernoj Makedoniji, 6% u Albaniji i do 10% u Srbiji.
“Ukoliko se želi očuvati pozicija Crne Gore na turističkoj mapi i održati korak sa konkurencijom u regionu, neophodno je preispitati trenutne fiskalne mjere u sektoru, unaprijediti promociju, ali dodatno raditi na produženju sezone kroz dizersifikaciju ponude, na unapređenju avio – dostupnosti i putne infrastrukture, kao i na prevazilaženju hroničnih izazova, kao što su problemi sa čistićom, bukom, sivom ekonomijom i nedostatkom kadrova.”
Ona objašnjava da turistički proizvod spada u proizvode koji su osjetljivi na cijene i koji treba dugotrajno i pažljivo planirati bez mogućnosti uticaja ad-hoc rješenja. Od velikog značaja jeste i to da se pažljivo sagledaju uticaji koji poslovni ambijent može imati na poslovanje turističkih privrednih subjekata u Crnoj Gori.
Uspješno i kvalitetno upravljanje turističkom destinacom preduslov je za uspješne realizacije turističkih sezone, a to zahtijeva i jasnu viziju, konkurentnost turističke ponude i jačanje saradnje između privatnog i javnog sektora.
Rasli prihodi i broj noćenja, PDV “visi nad glavom”
Turistički presjek u 2024. godini prema podacima Ministarstva turizma, ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera i Poreske uprave pokazuju da su rasli prilivi i broj noćenja, ali ipak hotelima i hotelskim grupama PDV “visi nad glavom”. Hotelska grupa Montehos prethodne godine bila je najprofitabinija sa 9,02 miliona eura, Budvanska rivijera sa najviše kreveta – 3.497 kreveta, dok je Montenegro strars ostvario najveći prihod, odnosno 29,38 miliona eura. Ostale podatke za 10 najvećih hotelskih grupacija možete pogledati u tabeli.
U periodu od 2019. do 2025. godine evidentan je rast broja ležaja u visokokvalitetnim hotelima – u hotelima sa pet zvjezdica evidentirano je 69% više ležaja, a u hotelima sa četiri zvjezdice 31% više ležaja. Učešće ležaja u hotelima sa pet zvjezdica i hotelima sa četiri zvjezdice u ukupnom broju ležaja u 2024. godini iznosio je 65,1%.
“Razvoj novih, visokokvalitetnih smještajnih kapaciteta i povećanje udjela hotela u ukupnim kapacitetima, predstavlja jedan od ključnih pravaca unapređenja turističke ponude, što potvrđuje i prisustvo nekih od vodećih svjetskih brendova hotela kao što su Aman, One&Only, Regent, Four Points by Sheraton, Chedi, Hilton, Hyatt, IHC, Iberostar, Crowne Plaza, ACCOR, Radisson”, naglašava Marković.
Ona dodaje da imajući u vidu teritorijalnu ograničenost zemlje neophodno je podsticati strukturne promjene u smještajnim kapacitetima kroz modernizaciju postojećih hotela niže kategorije i njihovu transformaciju u objektu više kategorije.
“Stopa popunjenosti ključni je pokazatelj uspješnosti unutar hotelskog sektora, budući da predstavlja omjer zauzetih i ukupnih jedinica za iznajmljivanje. Hoteli u Crnoj Gori, prema podacima Eurostata, u 2024. godini imale su iskorištenost od 36%. Stopa popunjenosti kreće se u rasponu od 18% u januaru do 80,30% u avgustu, što ukazuje na visoku sezonalnost i masovni ljetnji turizam po višim cijenama, ali sa nižom zaradom, jer su troškovi poslovanja veći”, zaključila je Marković.
