Hrvatska planira izgradnju gasne interkonekcije sa Srbijom, koja bi toj zemlji omogućila pristup LNG terminalu na ostrvu Krku i dodatno ojačala energetsku stabilnost cijelog jugoistočnog dijela Evrope, izjavio je hrvatski ministar privrede Ante Šušnjar.

Projekat podrazumijeva izgradnju oko 15 kilometara gasovoda za početni kapacitet, a prema riječima ministra, Srbija je već iskazala interesovanje za realizaciju ovog projekta.

Hrvatska, koja se strateški pozicionirala kao regionalno energetsko čvorište zahvaljujući LNG terminalu na Krku – koji već prima ukapljeni prirodni gas iz različitih izvora – značajno je smanjila zavisnost od ruskih energenata i stvorila kapacitet za nove pravce snabdijevanja.

Američki gas u regionu – šta to znači?
Iako formalno još nije potpisan konačni dogovor o izgradnji interkonekcije prema Srbiji, ovaj plan otvara mogućnost da američki ukapljeni prirodni gas (LNG), koji već stiže na terminal na Krku, preko novih gasovodnih veza krene i prema Srbiji. LNG terminal je ključna tačka u diverzifikaciji izvora, a američka ambasadorka u Hrvatskoj u više je navrata isticala njegovu geopolitičku i bezbjednosnu važnost.

Dakle, ukoliko se plan realizuje i interkonekcija izgradi, ne bi bilo neutemeljeno reći da američki gas „stiže i u Srbiju“ – makar u smislu mogućeg pristupa gasnim tokovima koji potiču sa krčkog terminala.

Sličnosti i razlike: BiH i Srbija
Sličan veliki projekat izgradnje gasovoda i gasnih elektrana u Bosni i Hercegovini već je u poodmakloj fazi dogovaranja i uskoro se očekuje početak realizacije.

Bosna i Hercegovina – Južna interkonekcija
Bosna i Hercegovina je već u fazi planiranja takozvane Južne gasne interkonekcije – gasovoda dugog oko 243 kilometra koji bi povezivao hrvatski sistem i LNG terminal na Krku sa distributivnom mrežom u BiH. Ovaj strateški projekat ima za cilj diverzifikaciju izvora snabdijevanja, čime bi se BiH manje oslanjala na jedini postojeći pravac i dobavljača gasa.

Projekat Južne interkonekcije u suštini znači da bi američki LNG putem Hrvatske mogao direktno da dopre do Bosne i Hercegovine – što je za mnoge stručnjake i političare u regionu veliki korak ka sigurnijoj energetskoj budućnosti.

Nasuprot tome, projekat prema Srbiji je zasad samo najavljen i u ranoj fazi planiranja, sa osnovnim idejnim konceptom i iskazanim interesovanjem dvije strane, ali bez konkretnih ugovora o izvođenju radova ili definisanih rokova.

Zašto je Južna interkonekcija važna za BiH
Ukoliko se realizuje, Južna interkonekcija bi značila:

• povezivanje BiH na evropsku gasnu mrežu putem LNG terminala na Krku, uz smanjenje zavisnosti od ruskog dobavljača;

• mogućnost dovođenja značajnih količina ukapljenog gasa u BiH;

• otvaranje prostora za velike investicije, uključujući planirane gasne elektrane koje bi značajno povećale potrošnju gasa i stabilizovale elektroenergetski sistem u zemlji.

Ovaj projekat je, dakle, značajan ne samo kao infrastrukturno rješenje, već i kao temelj šire energetske strategije koja uključuje novo tržište, izvore energije i potencijalne investicije.

Može li slično biti realizovano i u Srbiji?
Plan izgradnje interkonekcije između Hrvatske i Srbije ukazuje na potencijalnu ekspanziju regionalne gasne mreže i prelazak granica ukorijenjenih energetskih tokova. Ali, za razliku od BiH, gdje je Južna interkonekcija već u poodmakloj fazi planiranja i institucionalnih priprema, projekat prema Srbiji je zasad idejni i u fazi interesovanja.

To znači da, iako tehnički i geopolitički postoji prostor da američki LNG, preko Krka i kroz Hrvatsku, dođe i do Srbije, realizacija tog scenarija još zahtijeva:

• detaljne tehničke, pravne i investicione dogovore;

• analize troškova i koristi za sve uključene strane;

• jasno definisane obaveze i rokove izvođenja radova.

Ukratko: projekat prema Srbiji je obećavajući, ali još nije na istom nivou operativne spremnosti kao Južna interkonekcija prema BiH.

Zaključak: Hrvatska – novo energetsko čvorište
Hrvatska je jasno pokazala ambiciju da se pozicionira kao regionalno energetsko čvorište, diverzifikujući izvore gasa i otvarajući vrata novim tokovima ukapljenog prirodnog gasa.

Dok BiH već aktivno radi na projektu koji bi omogućio dovođenje američkog LNG-a u zemlju, ideja da isti energent stigne i u Srbiju za sada ostaje u domenu najava i planova koji tek treba da budu pretočeni u konkretne investicione i infrastrukturne korake.