Milijarder i osnivač tehnoloških kompanija, Ilon Mask, pokrenuo je jednu od najneobičnijih i najopsežnijih sudskih tužbi u istoriji Silicijumske doline. U saveznom sudu u Oaklandu, Kalifornija, Mask je od OpenAI-a i Microsofta zatražio do 134 milijarde dolara odštete, uz tvrdnju da su te kompanije nezakonito profitirale zahvaljujući njegovoj ranoj podršci startupu za vještačku inteligenciju koji danas stoji iza ChatGPT-a i brojnih drugih AI proizvoda.
Osnova tužbe: „nezakonita dobit“ i narušena misija
Mask tvrdi da je njegova uloga u ranim danima OpenAI-a bila ključna — on je 2015. uložio oko 38 miliona dolara, što je činilo 60% početnog kapitala, pomagao pri regrutaciji ključnih ljudi i povezivanju sa investitorima, te dao projektu kredibilitet koji mu je omogućio dalji razvoj.
Prema sudskim dokumentima, na osnovu analize finansijskog eksperta C. Paula Wazzana, OpenAI je od Maskovih doprinosa ostvario „nezakonitu dobit“ procijenjenu na 65,5–109,4 milijardi dolara, dok je Microsoft profitirao između 13,3 i 25,1 milijardu dolara kroz svoje partnerstvo i ulaganja.
Mask tvrdi da su obje kompanije – koristeći njegov rani rad i investiciju – izgradile izuzetno vrijedne poslovne modele, dok je on praktično ostao bez učešća u tim ogromnim finansijskim rezultatima.
Kako je OpenAI postao profitna kompanija?
OpenAI je na početku bio osnovan kao neprofitna organizacija sa ciljem da razvija bezbjednu i korisnu vještačku inteligenciju za dobrobit čovječanstva. Mask navodi da je OpenAI, u dogovoru sa izvršnim direktorom Samom Altmanom i uz podršku Microsofta, promijenio svoju strukturu i postao komercijalno orijentisan entitet, čime je počinio „prevaru“ prema njegovoj originalnoj viziji.
Ovaj korak, ka stvaranju profita i velikih finansijskih povraćaja, posebno kroz partnerstvo sa Microsoftom koji sada drži veliki dio vlasništva u kompaniji – ključni je razlog Maskove tužbe.
"/>Reakcije OpenAI-a i Microsofta
OpenAI je oštro odbacio Maskove tvrdnje, nazivajući ih „neosnovanim“, dijelom „kampanje uznemiravanja“ i upozoravajući investitore da se radi o pažljivo osmišljenoj strategiji koja možda ima veze i sa Maskovim konkurentskim interesima.
Microsoft, čija je uloga u slučaju takođe predmet spora, tvrdnje je odbacio i naglasio da nema dokaza da je pružao pomoć ili podršku OpenAI-ju na način koji bi opravdao takvu odštetu.
Šta dalje? Suđenje je zakazano za april
Sud je odbio zahtjev OpenAI-a i Microsofta da se slučaj odbaci prije suđenja, a trenutno je zakazan porotni proces za april 2026. godine. U pitanju je jedan od najneobičnijih sudskih izazova u svijetu tehnologije, ne samo zbog astronomske cifre koju Mask traži, već i zbog suštine debate: šta znači biti pravi osnivač AI brenda i kako se vrednuju rani doprinosi u brzo rastućim tehnološkim kompanijama.
Ovaj sudski proces bi mogao postaviti važne pravne presedane o ulozi osnivača, pravima na dobit i načinu vrednovanja doprinosa u modernim startup ekosistemima.
