Evropska unija je od 1. jula uvela nova pravila za male pošiljke koje stižu iz zemalja van bloka, čime je ukinuto dosadašnje višegodišnje izuzeće od carina za robu vrijednosti do 150 eura. Umjesto toga, uvedena je privremena taksa od tri eura po carinskoj kategoriji proizvoda, što će najviše pogoditi velike kineske platforme za internet trgovinu, poput Temua, Šejna i Aliekspresa.
Ova mjera biće na snazi najmanje do sredine 2028. godine, kada se očekuje uspostavljanje novog evropskog carinskog sistema i početak rada Evropske carinske uprave. Do tada, EU želi da pooštri kontrolu nad ogromnim brojem jeftinih paketa koji svakodnevno stižu na evropsko tržište, najčešće iz Kine.
Prema podacima Evropske komisije, broj malih pošiljaka u EU posljednjih godina naglo je porastao. Sa 1,3 milijarde paketa u 2022. godini, njihov broj je u 2025. dostigao 5,9 milijardi, što je rast veći od 350 odsto. Procjenjuje se da oko 90 odsto tih pošiljaka dolazi iz Kine.
Nova taksa neće se naplaćivati po paketu, već po kategoriji proizvoda u pošiljci. To znači da će kupac za tri iste majice platiti tri eura dodatno, dok će za pošiljku u kojoj se nalaze proizvodi iz dvije različite kategorije, na primjer majica i futrola za telefon, platiti šest eura.
Evropska komisija smatra da je dosadašnji sistem postao neodrživ, jer je svakog dana u EU stizalo više od 12 miliona malih paketa. Takav obim pošiljaka značajno je opteretio carinske službe, ali i otvorio pitanje bezbjednosti proizvoda koji se prodaju evropskim potrošačima.
Inspekcije su pokazale da veliki dio robe kupljene preko platformi van Evropske unije ne ispunjava evropske bezbjednosne i regulatorne standarde. Nepravilnosti su najčešće utvrđene kod kozmetike, elektronskih uređaja, igračaka i dodataka ishrani. Zbog toga evropski zvaničnici ističu da nova pravila nijesu samo fiskalna mjera, već i pokušaj da se bolje zaštite potrošači.
Još jedan važan razlog za promjenu pravila jeste zaštita evropskih trgovaca i proizvođača. Oni plaćaju poreze, carine i troškove usklađivanja sa propisima, dok su strani onlajn prodavci godinama koristili olakšice koje su im omogućavale da robu nude po znatno nižim cijenama.
Najveći pritisak nova pravila mogla bi da izvrše upravo na Temu, Šejn i Aliekspres, čiji se poslovni model zasniva na slanju velikog broja pojedinačnih jeftinih pošiljaka direktno kupcima. Procjene pokazuju da bi nove mjere mogle da smanje avionski transport robe iz Kine za 10 do 35 odsto.
Kineske platforme već se prilagođavaju novim okolnostima. Šejn širi mrežu distributivnih centara u Evropi, Aliekspres najavljuje jasnije prikazivanje dodatnih troškova prilikom kupovine, dok Amazon navodi da se većina njegovih proizvoda u EU već distribuira iz skladišta unutar evropskog bloka.
Uz novu taksu, Evropska unija pojačava i regulatorni nadzor nad kineskim platformama. Temu je nedavno kažnjen sa 200 miliona eura zbog nedovoljnog sprečavanja prodaje ilegalnih i potencijalno opasnih proizvoda.
Privremena taksa od tri eura trebalo bi da bude prelazno rješenje do 2028. godine. Nakon toga, EU planira trajniji sistem oporezivanja i kontrole svih pošiljaka koje ulaze na evropsko tržište, bez obzira na njihovu vrijednost.
