Mastercard Ekonomski institut (MEI) objavio je svoj godišnji izvještaj „Trendovi putovanja 2026“ o globalnim potrošačkim navikama kad je riječ o putovanjima. Na osnovu jedinstvene analize podataka o transakcijama, kao i podataka nezavisnih izvora, izvještaj otkriva šta danas utiče na izbore putnika u uslovima trenutne ekonomske i geopolitičke neizvjesnosti. Globalni obrasci jasno se odražavaju i u evropskoj turističkoj slici koja pokazuje kako se način putovanja prilagođava novim okolnostima: putnici mijenjaju izbor destinacija, način na koji putuju i prioritete.
Rezultati pokazuju da je evropsko tržište putovanja zrelo i otporno, uz prelazak u stabilniju fazu rasta fokusiranu na vrijednost. Uprkos globalnim izazovima, Evropa ostaje globalno središte putovanja usmjerenih na kulturu, gastronomiju i iskustva. Među ključnim uvidima izdvaja se:
• Evropa je i dalje globalni centar za kulturni i iskustveni turizam. Kontinuirani izazovi u lancima snabdijevanja energijom i u zračnom saobraćaju uticali su na smanjenje kapaciteta na odabranim rutama, što je dovelo do preusmjeravanja letova i pojave alternativnih tranzitnih tačaka širom Evrope. Ipak, analiza rezervisanih avionskih sjedišta za period od juna do septembra pokazuje da evropske destinacije i dalje bilježe snažan rast u odnosu na prethodnu godinu. Čak šest od 10 globalnih destinacija nalaze se u Evropi. Očekuje se da će Pariz zabilježiti najveći rast, čime dodatno potvrđuje svoju poziciju jednog od najvažnijih međunarodnih turističkih centara. Slijede Amsterdam i Brisel, dok Barselona, Madrid i Frankfurt takođe bilježe snažan rast dolazaka.
• Veliki gradovi ostaju u fokusu. Različiti obrasci potrošnje naglašavaju ulogu Evrope kao raznolike i iskustveno bogate destinacije. Švajcarski turisti u Francuskoj svoju potrošnju najčešće usmjeravaju na maloprodaju, pri čemu je Pariz jedinstvena i prepoznatljiva destinacija. Posjetioci iz Velike Britanije i Holandije prioritet daju gastronomiji i kulinarskim iskustvima, dok njemački putnici više troše na prehrambene proizvode. U Španiji je noćni život i dalje ključni segment potrošnje, posebno među britanskim turistima koji u barovima troše 32% više od prosjeka međunarodnih posjetilaca.
• Pristupačnost ostaje ključni pokretač ekonomije putovanja, posebno u uslovima rasta cijena goriva i energije, što dodatno povećava troškove prijevoza i smještaja. Istovremeno, promjene u kretanju deviznih kurseva i neujednačen rast primanja utiču na izbor destinacija i učestalost putovanja. Ovi pritisci uticali su na selektivnije ponašanje putnika i slabije potražnje u pojedinim dijelovima svijeta, ali ukupna potražnja za putovanjima ostaje otporna zbog snažnog tržišta rada i kontinuirane potrošnje na iskustva. Evropljani takođe i dalje daju prioritet putovanjima, uz veći fokus na vrijednost, tajming i kvalitet.
• Putovanja vozom sve su popularnija širom Evrope. Potrošnja turista na željeznički prijevoz porasla je u periodu od 2022. do 2025. godine. Ovo ukazuje na postjepeni, ali značajan pomak ka putovanjima u kojima je put sastavni dio iskustva. Među Evropljanima, Španci prednjače u korišćenju željeznice sa udjelom od 2,7% u odnosu na 1,8% 2022. godine. Slijede Holanđani sa 2,2% u poređenju sa 2022. godinom kad je taj procenat iznosio 1,3, a potom belgijski i britanski putnici sa po 2,1%. Evropa je središte rasta željezničkog turizma, dijelom zahvaljujući Strategiji za održivu i pametnu mobilnost Evropske unije, čiji je cilj da se do 2030. godine udvostruči obim brzih željezničkih linija, čineći voz sve dostupnijim i ekološki prihvatljivim izborom. Istovremeno, luksuzna putovanja vozom bilježe snažan rast i trenutno čine oko 20% globalne potrošnje na željeznički turizam. Najveća potražnja u Evropi dolazi iz Italije, Španije i Velike Britanije, pri čemu italijanski putnici više od polovine ukupne potrošnje na vozove usmjeravaju na luksuzna željeznička iskustva.
Natalia Lechmanova, glavna ekonomistkinja za Evropu u okviru Mastercard Ekonomskog instituta izjavila je: „Uprkos kontinuiranoj geopolitičkoj neizvjesnosti, evropska ekonomija putovanja je do sada pokazala otpornost. Kako se obrasci putovanja normalizuju, Evropljani stavljaju veći naglasak na vrijednost, pristupačnost i putovanja usmjerena na iskustvo. Naši podaci pokazuju da trajna privlačnost Evrope i dalje predstavlja oslonac globalne turističke potražnje, iako geopolitičko okruženje, promjene kurseva valuta i širi ekonomski uslovi sve više utiču na to kako i gdje ljudi biraju da putuju“.
O Mastercard Ekonomskom institutu
Mastercard Ekonomski institut pruža uvide u globalne i lokalne ekonomske trendove koristeći naprednu analitiku i vlasničke podatke kompanije Mastercard. Osnovan 2020. godine, ovaj Institut podržava kompanije, vlade i donosioce odluka kroz usluge ekonomskog praćenja i pravovrjemene analize ekonomskih tema, uključujući potrošnju korisnika, maloprodaju i trendove u putovanjima, kao i druge lokalne i globalne pokazatelje ekonomske aktivnosti. Nudi i relevantne uvide za donošenje odluka i podsticanje održivog rasta širom svijeta kroz svoje analitičke sadržaje i specijalizovana rješenja kompanije Mastercard.
