Investiciono-razvojni fond Crne Gore je tokom 2024. godine plasirao rekordnih 186 miliona eura, čime je premašio sopstveni godišnji plan za čak 24 odsto. Kako se navodi u Izvještaju o radu za 2024. godinu, najviše sredstava usmjereno je ka sektoru trgovine, koji je povukao 87 miliona eura, dok su značajnu podršku dobile i poljoprivreda, uslužne djelatnosti, turizam i proizvodnja. Investiciono-razvojni fond Crne Gore, koji je dugi niz godina bio jedan od glavnih nosilaca kreditne podrške crnogorskoj privredi, krajem 2024. godine transformisan je u Razvojnu banku Crne Gore.
Investiciono-razvojni fond Crne Gore (IRF) realizovao je tokom 2024. godine ukupnu kreditnu aktivnost u iznosu od 186 miliona eura, što je 24 odsto više od plana koji je predviđao plasman od 150 miliona. Time je Fond nastavio da igra ključnu razvojnu ulogu u crnogorskoj privredi, posebno kroz podršku ranjivim i prioritetnim kategorijama – preduzetnicima, ženama, mladima, poljoprivrednicima i početnicima u biznisu.
U okviru razvoja preduzetništva, kako se navodi iz Izvješataju, tokom 2024. godine IRF je podržao 229 projekata u ukupnoj vrijednosti od 13,6 miliona eura, što predstavlja rast od 24 odsto u odnosu na prethodnu godinu. Pored direktne finansijske podrške, Fond je značajan dio aktivnosti realizovao u saradnji sa relevantnim ministarstvima, kako bi osigurao veći domet i uključio što širi spektar korisnika.
Program podrške ženama preduzetnicama rezultirao je sa 119 realizovanih plasmana ukupne vrijednosti 14,5 miliona eura, navodi se u dokumentu. Krediti su, bili namijenjeni za ulaganja u osnovna sredstva – zemljište, opremu, objekte, sadni materijal, ali i za nematerijalna ulaganja poput licenci, patenata, franšiza i drugih oblika poslovne imovine. Jedan od ključnih uslova bio je da žena bude nosilac i izvršni direktor poslovnog subjekta.
Podrška za početnike u biznisu
Podršku su dobili i mladi i početnici u biznisu, sa ukupno 77 plasmana u vrijednosti od 13,8 miliona eura. Cilj ovih programa bio je olakšati ulazak mladih na tržište rada i ekonomsko osnaživanje.
Značajan doprinos dao je i evropski EaSI program, kroz koji je IRF omogućio realizaciju 245 projekata ukupne vrijednosti 2,7 miliona eura, piše u Izvještaju. Ovaj instrument namijenjen je mikro preduzećima i preduzetnicima koji imaju održive ideje, ali otežan pristup finansiranju zbog nedostatka kolaterala. Riječ je o programu Evropske unije koji je namijenjen razvoju konkurentnosti preduzetnika i mikro preduzeća u Evropskoj uniji i zemljama kandidatima za ulazak u članstvo.
Najviše novca povukao sektor trgovine
U segmentu sektorske podrške, najviše sredstava otišlo je u trgovinu – čak 87 miliona eura, što čini 47 odsto ukupno odobrenih kredita. Poljoprivreda i prehrambena industrija zauzeli su drugo mjesto sa 32,8 miliona eura, dok su uslužne djelatnosti povukle 31,5 miliona. Proizvodna djelatnost finansirana je sa 15 miliona eura, a turizam i ugostiteljstvo sa 20 miliona.
Kao važan dio podrške poljoprivredi izdvojio se IPARD program, koji IRF realizuje u saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede. Tokom 2024. godine kroz ovaj program je finansirano 139 projekata ukupne vrijednosti 8,6 miliona eura, što čini više od 30 odsto ukupnog broja realizovanih plasmana u ruralnim područjima. Projekti su uključivali preradu hrane, unapređenje konkurentnosti, modernizaciju proizvodnje i uvođenje evropskih standarda u sektoru poljoprivrede.
IRF postaje Razvojna banka Crne Gore
Investiciono-razvojni fond Crne Gore, koji je dugi niz godina bio jedan od glavnih nosilaca kreditne podrške crnogorskoj privredi, krajem 2024. godine ušao je u fazu transformacije u Razvojnu banku Crne Gore. Ova odluka rezultat je strateškog opredjeljenja države da formira snažnu, institucionalno stabilnu i evropski usklađenu razvojnu banku, koja će imati širi mandat, fleksibilnije mehanizme finansiranja i direktniji uticaj na investicioni ciklus.
Tokom 2024. godine usvojen je zakon o osnivanju Razvojne banke, a krajem decembra imenovan je i prvi Upravni odbor nove institucije, čime su stvoreni svi formalni uslovi za početak njenog rada. Transformacija IRF-a u razvojnu banku omogućava bolji pristup međunarodnim izvorima finansiranja, veće kapacitete za podršku strateškim projektima i stabilniji institucionalni okvir za sprovođenje razvojne politike države.
(Izvor: Bankar)
