Ministarstvo energetike i rudarstva pripremilo je predlog ugovora o uvođenju sistema markiranja tečnog goriva naftnog porijekla i biogoriva, čija je ukupna procijenjena vrijednost 17,62 miliona eura bez PDV-a. Ugovor bi bio zaključen na pet godina, uz mogućnost produženja za još pet, dok bi troškove markiranja snosili energetski subjekti koji se bave trgovinom naftom, naftnim derivatima i biogorivima.
Za pružaoca usluge izabran je konzorcijum koji čine Labex Analytics, Inspekt RGH Sarajevo, Institut za crnu metalurgiju Nikšić, Institut za transport iz Podgorice i američka kompanija Authentix iz Teksasa.
Vlada je odluku o izboru konzorcijuma donijela 4. juna ove godine, nakon čega je Ministarstvo pripremilo predlog ugovora kojim se uređuju prava, obaveze i odgovornosti ugovornih strana.
Uvođenje markiranja predviđeno je Zakonom o energetici i Fiskalnom strategijom Crne Gore za period od 2024. do 2027. godine, kao mjera za uređenje i kontrolu tržišnih tokova goriva.
Vrijednost ugovora bez PDV-a
Procijenjena ukupna vrijednost realizacije ugovora iznosi 17.623.235 eura bez PDV-a, koji bi bio obračunat i plaćen u skladu sa zakonom.
Predlogom ugovora predviđeno je da troškove usluge markiranja snose energetski subjekti, odnosno pravna lica koja imaju licencu za trgovinu naftom, naftnim derivatima i biogorivima.
Usluga bi se obračunavala prema količini markiranog goriva, a cijena bi bila iskazana za 1.000 litara. Energetski subjekt bi prilikom prijave plaćao markiranje najavljene količine, dok bi se na kraju svakog mjeseca pravio konačni obračun prema stvarno markiranoj količini goriva.
Razlika između najavljene i stvarno markirane količine regulisala bi se kroz korekciju računa, odnosno dodatno zaduženje ili odobrenje energetskom subjektu.
Konkretna cijena markiranja 1.000 litara goriva nije navedena u javno dostupnom predlogu ugovora. Dokumentom je definisano da maksimalnu cijenu usluge utvrđuje Vlada Crne Gore.
Cijena bi obuhvatala postupak markiranja i uzorkovanja goriva, mjerenje koncentracije markera, marker i pravo korišćenja tehnologije, nabavku i održavanje uređaja, obuku službenika, tehničku pomoć i informacioni sistem za praćenje procesa.
Predlog ugovora ne pokazuje da li bi i u kojoj mjeri energetski subjekti taj trošak prenijeli na krajnje kupce kroz maloprodajne cijene goriva.
Marker bez boje i mirisa
Marker je definisan kao jedinjenje zasnovano na nanotehnologiji koje se dodaje naftnim derivatima radi praćenja i kontrole tržišnih tokova.
Mora biti stabilan, bez boje i mirisa i prepoznatljiv isključivo visokoosjetljivim uređajima za detekciju. Ne smije uticati na fizičko-hemijske karakteristike goriva, niti sadržati halogene elemente i metale, a mora biti bezbjedan za životnu sredinu i zdravlje ljudi.
Pružalac usluge bio bi dužan da, prije početka markiranja, Ministarstvu dostavi dokument o kvalitetu svake količine markera uvezene u Crnu Goru.
Konzorcijum bi bio zadužen za nabavku, transport i skladištenje markera, opremu za njegovo dodavanje, uređaje za mjerenje koncentracije, mobilne laboratorije, obuku službenika i uspostavljanje informacionog sistema.
Mobilne laboratorije na graničnim prelazima
Predlogom ugovora zahtijeva se da pružalac usluge obezbijedi najmanje jednu potpuno operativnu i tehnički opremljenu mobilnu laboratoriju na svakom graničnom prelazu, dostupnu 24 časa dnevno, sedam dana u sedmici.
Konzorcijum bi morao da obezbijedi i tehničko rješenje za brzo i bezbjedno markiranje goriva u autocistijernama sa podnim punjenjem.
Gorivo iz uvoza moglo bi se markirati u objektima za veleprodaju prilikom otpremanja na tržište, na graničnim prelazima, u bescarinskim zonama, u transportnom sredstvu prilikom utovara ili na pretakalištima i pristaništima.
Otpremnica koja prati gorivo prilikom stavljanja na tržište morala bi da sadrži podatke o količini derivata i količini dodatog markera.
Markiranje najkasnije za 24 sata
Izabrani konzorcijum imao bi 90 dana od potpisivanja ugovora da završi pripremne radnje, obezbijedi uređaje i opremu i obuči službenike koji će učestvovati u sistemu markiranja i kontrole.
Tokom prvih 90 dana od zaključenja ugovora, markiranje bi se obavljalo u roku od 15 dana od prijema zahtjeva energetskog subjekta.
Nakon isteka pripremnog perioda, pružalac usluge bio bi dužan da markiranje izvrši najkasnije u roku od 24 sata od podnošenja zahtjeva, osim u slučaju više sile.
Konzorcijum bi do petog u mjesecu dostavljao izvještaj o markiranju za prethodni mjesec Ministarstvu energetike i rudarstva, ministarstvima nadležnim za finansije i trgovinu.
Državni organi dobijaju pristup podacima
Informacioni sistem trebalo bi da omogući praćenje kompletnog procesa markiranja i kontrole goriva u realnom vremenu.
Pristup sistemu imali bi Ministarstvo energetike i rudarstva, Ministarstvo finansija, Uprava carina, Ministarstvo unutrašnjih poslova, inspektori za ugljovodonike, tržišni inspektori i drugi nadležni organi koje odredi Ministarstvo.
Pružalac usluge bio bi dužan da obezbijedi rezervne kopije podataka, zaštitu od neovlašćenog pristupa, gubitka ili izmjene podataka, kao i neprekidan rad sistema.
Svi podaci, baze, evidencije, izvještaji i zapisi nastali tokom sprovođenja ugovora predstavljali bi vlasništvo Ministarstva.
Po isteku ili raskidu ugovora, konzorcijum bi morao da, bez dodatne naknade, preda kompletnu bazu podataka i pruži podršku potrebnu za njeno preuzimanje i migraciju.
Garancija od pet odsto
Pružalac usluge morao bi da održava polisu osiguranja od profesionalne odgovornosti tokom cijelog trajanja ugovora i još dva mjeseca nakon njegovog isteka.
U roku od 15 dana od potpisivanja ugovora konzorcijum bi Ministarstvu morao da dostavi bezuslovnu bankarsku garanciju na prvi poziv, u iznosu od pet odsto procijenjene vrijednosti usluga za prvu godinu.
Garancija bi se obnavljala za svaku narednu godinu, a njeno nedostavljanje ili neprodužavanje moglo bi biti osnov za raskid ugovora.
Ugovor bi bio zaključen na pet godina, uz mogućnost produženja za još pet godina, ukoliko obje ugovorne strane daju pisanu saglasnost najkasnije 90 dana prije isteka prvobitnog perioda.
(Bankar)
