Vlada Crne Gore mogla bi da poništi postupak izbora novog agenta registracije nacionalnog internet domena “.me” i pređe na potpuno novi model upravljanja ovim državnim resursom, navodi se u Informaciji Ministarstva ekonomskog razvoja o rezultatima javnog poziva za izbor agenta registracije domena.

U dokumentu se navodi da je nacionalni domen “.me” resurs od „posebnog javnog interesa“, dio digitalne infrastrukture države i kritična informaciona infrastruktura značajna za „stabilnost, bezbjednost i digitalni suverenitet Crne Gore“.

Prema podacima iz finansijske analize koja je sastavni dio informacije, ukupni prihodi ostvareni registracijom domena “.me” u periodu od 2008. do 2025. godine iznosili su više od 114 miliona eura, dok je po osnovu raspodjele prihoda u budžet Crne Gore uplaćeno iznad 41 milion eura.

Istovremeno, u dokumentu se konstatuje da je postojeći model upravljanja „generisao znatno veću ukupnu ekonomsku korist za privatnog agenta i njegove pretežno strane vlasnike“, uz „relativno ograničeno učešće države u ukupnom profitu“.

Vlada razmatra poništenje javnog poziva

Ministarstvo ekonomskog razvoja podsjeća da je javni poziv za izbor novog agenta registracije objavljen u junu 2023. godine, nakon neuspjelih pregovora sa kompanijom doMEn o produženju ugovora.

Kako se navodi, pregovori su uključivali predlog da se ugovor produži na pet godina i da se udio države poveća sa 33 na 50 odsto, ali dogovor nije postignut.

U međuvremenu je vođen sudski spor, a pravosnažna presuda Apelacionog suda Crne Gore donijeta je u decembru 2025. godine u korist države, čime su se, prema dokumentu, stekli uslovi za ponovno razmatranje postupka.

Komisija za sprovođenje javnog poziva ocijenila je da su se od raspisivanja poziva „bitno promijenile pravne, regulatorne, tržišne, tehnološke i bezbjednosne okolnosti“, zbog čega bi nastavak postupka po uslovima iz 2023. godine mogao biti suprotan javnom interesu.

Analiza: država nema kontrolu nad ključnom infrastrukturom
Jedan od ključnih razloga za redefinisanje modela upravljanja odnosi se na tehničku infrastrukturu domena “.me”.

U dokumentu se navodi da se registry backend i DNS infrastruktura trenutno nalaze van Crne Gore, pod kontrolom kompanije Afilias/Identity Digital, dok su baze podataka i njihove replike smještene u SAD-u i Kanadi.

"/>

Autori analize ocjenjuju da takav model obezbjeđuje visoke međunarodne standarde i stabilnost sistema, ali istovremeno znači da „ključni tehnički elementi, baze podataka, DNS operacije i sigurnosni mehanizmi nijesu dostupni u Crnoj Gori“.

U tehničkoj analizi razmatrana su tri moguća modela budućeg upravljanja domenom – potpuno državno upravljanje, hibridni model i potpuni outsourcing tehničke infrastrukture međunarodnom partneru.

Kao trenutno najrealnija opcija označen je model u kojem bi država zadržala regulatornu i upravljačku funkciju, dok bi tehnički dio sistema bio povjeren eksternom partneru.

Dokument: doMEn upravlja domenom bez ugovornog osnova?
Posebno osjetljiv dio dokumenta odnosi se na status kompanije doMEn nakon isteka ugovora 31. marta 2023. godine.

U pravnoj analizi, koja je sastavni dio Vladine informacije, navodi se da je Apelacioni sud potvrdio da ugovor nije produžen i da je prestao da važi istekom roka.

Dalje se navodi da je ugovorna obaveza tehničkog kontinuiteta trajala još šest mjeseci nakon isteka ugovora, odnosno do 30. septembra 2023. godine.

Autor pravne analize potom konstatuje da kompanija doMEn od oktobra 2023. godine „obavlja poslove agenta registracije nacionalnog internet domena .me bez postojanja bilo kakvog pravnog osnova“.

Istovremeno, u dokumentu se preporučuje da Vlada sa kompanijom doMEn zaključi privremeni tranzicioni sporazum radi obezbjeđenja tehničkog kontinuiteta funkcionisanja domena do uspostavljanja novog modela upravljanja.

Moguće osnivanje državne kompanije

U analizi se razmatra i mogućnost osnivanja posebnog državnog entiteta koji bi upravljao domenom “.me”.

Autori dokumenta navode da je Crna Gora „jedini primjer u regionu“ gdje je upravljanje nacionalnim domenom povjereno potpuno komercijalnoj strukturi sa dominantnim stranim kapitalom.

Kao mogući modeli pominju se potpuno državno vlasništvo ili većinsko državno vlasništvo uz strateškog partnera.

Dokument naglašava da bi budući model trebalo da omogući veću državnu kontrolu nad strateškim odlukama, infrastrukturom i raspodjelom prihoda od jednog od globalno najprepoznatljivijih nacionalnih internet domena.

Izvor: Bankar.me