Bankar: Prošla godina bila je izuzetno zahtjevna za poslovanje kompanije, od operativnih poteškoća do šireg energetskog konteksta. Koji su ključni poslovni, finansijski pokazatelji danas i šta smatrate najvećim pomakom u odnosu na taj period?

– Upravo tako, prošla godina bila je jedna od najsloženijih godina u istoriju Rudnika uglja Pljevlja (RUP).U skladu sa ranijim najavama, 2025. godina za RUP bila je finansijski izazovna, prvenstveno usled privremenog zastoja u radu TE „Pljevlja” koja je bila van pogona osam mjeseci zbog realizacije planirane ekološke rekonstrukcije, što je imalo direktan uticaj na oko 85 odsto ukupnih prihoda Rudnika. Kao posledica navedenih okolnosti, uz smanjeni prihod za 48 miliona eura, RUP je zabilježio negativan poslovni rezultat, uz ostvareni gubitak od 6,85 miliona eura. Ipak, u prva tri mjeseca ove godine bilježimo jedan od rekordnih ukupnih prihoda od oko 20 miliona eura. Takođe u eksploataciji otkrivke ostvareni su rekordni proizvodni rezultati na površinskom kopu „Potrlica“. Operativni podaci ukazuju na stabilan rast dnevnih učinaka, uz visok stepen pouzdanosti realizacije planiranih tehnoloških procesa.

Sa druge strane, u prošloj godini započela je realizacija strateški važnog projekta izmještanje korita rijeke Ćehotine. Ovo je projekat od najvećeg državnog značaja, jer bez stabilnog rada Rudnika uglja Pljevlja nema ni energetske stabilnosti države uz istovremeno stvaranje uslova za nesmetano i plansko odvijanje rudarskih aktivnosti, u skladu sa važećim propisima i najvišim ekološkim standardima.

Rudnik uglja Pljevlja je uspješno završio radove i testiranje na projektu izmještanja korita rijeke Ćehotine. Rezultati su potvrdili da je posao urađen kako treba, tako da možemo potvrditi da je rijeka Ćehotina u novom koritu stabilna i funkcionalna. Nakon potvrde komisije i dobijanja vodne dozvole uslediće zatvaranje tunela starog korita rijeke Ćehotine, čime će projekat biti u potpunosti završen.

U tom periodu Rudnik će uz pomoć stučnjaka i nadležnih službi, sa kojima su i potpisani ugovori, izvršiti i adekvatno izmještanje i povećanje ribljeg fonda u skladu sa zakonskim obavezama. Podsjećamo da se ovim projektom uveliko kasnilo zbog neadekvatnih odluka u prethodnom periodu i UT uslova iz 2019. godine po kojima projekat nije mogao biti realizovan.Stoga smo ubrzali radove, a po dobijanju dozvole novi menadžment je krenuo sa radovima i tenderski procedurama kako bi na vrijeme završili ovaj izuzetno važan projekat.

Nakon izmještanja starog korita rijeke Ćehotine, proizvodnja će se stabilizovati, što će nam omogućiti i da isporučujemo veće količine uglja širokoj potrošnji. U prethodnoj godini proizvodni proces u Rudniku uglja odvijao se u složenim tehničko-operativnim uslovima, uz paralelnu realizaciju značajnih investicionih zahvata.

U takvom ambijentu ostvarenje od 95 odsto plana u eksploataciji otkrivke predstavlja visok stepen realizacije i potvrdu stabilnog upravljanja proizvodnim procesom. Odstupanje od punog planskog obima rezultat je objektivnih okolnosti u eksploatacionom polju, koje su se ogledale kroz složenije geološke uslove, lokalizovane nestabilnosti u zoni kopa koje su zahtijevale sanacione zahvate, kao i povremene prekide u radu usled nepovoljnih vremenskih prilika i tehničko-operativnih zastoja. Uprkos tome, proizvodni kontinuitet nije doveden u pitanje, a planirani obim radova realizovan je u visokom procentu. Isporuka uglja za TE„Pljevlja“ u 2025. godini kada je bila u pogonu odvijala se u skladu sa planiranim obimom i potrebama elektroenergetskog sistema.

Bankar: Uzimajući u obzir sve izraženije globalne trendove energetske tranzicije i pritiske na sektor uglja, kako vidite dugoročnu održivost poslovnog modela rudnika i da li već razmatrate konkretne pravce diversifikacije?

– RUP se jasno i nedvosmisleno pozicionirao kao aktivan akter pravedne tranzicije, ne samo kroz deklarativnu podršku, već kroz konkretne i mjerljive rezultate. Poslovna transformacija i pravedna energetska tranzicija omogućavaju nam da otvorimo što više radnih mjesta u Pljevljima odnosno ukoliko budemo istoj pristupili na sistematičan i krajnje odgovoran način predstavljaće veliku razvojnu šansu grada. Tokom prethodnog perioda RUP je uspio da racionalizuje broj zaposlenih i preusmjeri radnu snagu na nove projekte, čime je značajno unapređeno poslovanje.

Plan pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju u ovoj godini bilježi konkretne ostvarene rezultate čime se je potvrđen značajan napredak u odnosu na prethodnu godinu, kada je prvi put predstavljen. Među ključnim rezultatima izdvaja se građevinska služba koja ostvaruje posebno mjesto na tržištu učešćem u realizaciji strateški važnih infrastrukturnih projekata te pokretanje asfaltne baze sa planom da u predstojećoj građevinskoj sezoni radi u punom proizvodnom kapacitetu.

Zatim početak proizvodnje lične zaštitne opreme čiji tim je već u ovom mjesecu isporučio prvi kontigent opreme sa planom proizvodnje u kontinuitetu za potrebe RUP-a i šire.

Razvoj projekata iz oblasti obnovljivih izvora energije MHE „Durutovići“ i solarnog parka „Grevo“, kao i proces akreditacije laboratorije za pružanje tržišnih usluga. Istovremeno, kroz agro aktivnosti ostvaren je rekordan nivo rekultivacije zemljišta u posljednjih 15 godina. RUP je, sa Planom pravedne tranzicije kroz poslovnu transformaciju, započeo dio aktivnosti koje su pohvaljene od Evropskih i regionalnih partnera.

Svakako da sveobuhvatna tzv. pravedna tranzicija ne zavisi samo od RUP-a već zahtijeva maksimalno uključivanje, ne samo Opštine i Vlade Crne Gore, već i partnera iz EU. RUP je dosadašnje aktivnosti finansirao iz sopstvenih sredstava, ali za dalje  uspješno  sprovođenje pravedne tranzicije i poslovne transformacije preduzeća neophodna je dodatna partnerska podrška te će njenu brzinu diktirati upravo finansijska podrška.

To uključuje sredstva iz fondova Evropske unije, kao i podršku kroz bilateralne programe. Podrška EU je od presudnog značaja, ne samo za RUP , već i za čitav grad i sjever Crne Gore. Na sastanku sa ambasadorom EU u Crnoj Gori Johanom Satlerom inicirano sam otvaranje EU Fonda za pravednu tranziciju i za države izvan EU koji bi omogućio Crnoj Gori da ovaj proces sprovodi planski, efikasno i socijalno odgovorno. Kroz Fond za pravednu tranziciju EU, obezbijedili bi se konkretni mehanizmi za očuvanje radnih mjesta, ekonomske stabilnosti i razvoj novih i održivih djelatnosti.

Naš interes je da RUP radi što duže u primarnoj djelatnosti, bez zatvaranja preko noći, jer zajedno sa TE „Pljevlja“ trenutno predstavlja najsigurniji i najstabilniji izvor električne energije. Kao što je poznato sistem RUP – TE „Pljevlja“ obezbjeđuje više od 40 odsto električne energije u Crnoj Gori, sa preko 1.500 zaposlenih i koji direktno i indirektno generišu još toliko zaposlenih u Pljevljima.

Samo u poslednjih pet godina ovaj sistem je proizveo preko 800 miliona eura električne energije po tržišnim vrijednostima. Potpuna tranzicija biće moguća tek kada pronađemo stabilnu energetsku alternativu za 220 megavata koje proizvodi TE „Pljevlja“ i 3.000 radnih mjesta koja ovaj sistem generiše. Gašenje sistema RUP i TE “Pljevlja” nije realno u bliskoj budućnosti, jer predstavljaju ključne stubove energetske stabilnosti Crne Gore.

Istovremeno, Plan tranzicije otvara prostor za održivi razvoj lokalne zajednice kroz zelene i inovativne projekte. Zato se upravljanju ključnim energentskim kompanija u Crnoj Gori mora pristupiti ozbiljno u procesu vođenja, implementacijie svih obaveza i projekata.

Bankar: Koji su najveći operativni i investicioni izazovi sa kojima se danas suočavate, od radne snage do tehnologije i ekologije  i koliko su planirane investicije usmjerene ka modernizaciji i smanjenju uticaja na životnu sredinu?

– Rudnik uglja Pljevlja jednako pristupa modernizaciji i održivosti kao ključnim komponentama investicionih i operativnih aktivnosti. Paralelno sa tim, u kontinuitetu ulažemo u unapređenje uslova rada zaposlenih i racionalizaciju troškova poslovanja. Poseban fokus usmjeren je na uvođenje savremenih tehnologija, čime ne samo da povećavamo operativnu efikasnost, već ostvarujemo i mjerljive finansijske i ekološke benefite.

Rudnik uglja Pljevlja već sprovodi proces rekultivacije u skladu sa zakonskom obavezom i strateškim opredjeljenjem kompanije, što je do sada obuhvatilo više od 34 hektra zemljišta koje nije rekultivisano u poslednjih 15 godina. U toku su pripreme za projekte koji će doprinijeti smanjenju prašine i emisija gasova kroz modernizaciju mehanizacije i unapređenje logistike. Nakon što se završe radovi na projektu Ćehotine, površinski kop se povlači iz centra grada. Takođe u cilju očuvanja životne sredine, planira se i izmještanje veće mehanizacije iz centra Pljevalja izgradnjom novog magacina i nove radionice RJ „Održavanja“, a po završetku projekta izmještanja korita rijeke Ćehotine, u planu je izgradnja poslovno-turističkog kompleksa na izuzetno atraktivnoj lokaciji.

Ovakav pristup omogućava nam da odgovorimo na sve izraženije zahtjeve tržišta i regulatornog okruženja, uz istovremeno smanjenje negativnog uticaja na životnu sredinu.

Bankar: Nedavno ste započeli i izgradnju stambeno-poslovnog kompleksa. Kakva Vam je namjera sa tim kompleksom, na koji način planirate valorizaciju tog objekta i kada očekujete da će biti gotov?

– Stambeno-poslovni kompleks „Stražica“ gradiće se za potrebe Rudnika uglja Pljevlja. Projekat obuhvata već izgrađen stambeni objekat, kao i tri nove zgrade, sa ukupno 20.000 kvadrata uz mogućnost fazne realizacije. Prizemlje kompleksa biće namijenjeno poslovnim i komercijalnim sadržajima, dok su spratne etaže predviđene za stanovanje.

U procesu smo dobijanja građevinske dozvole. Nadamo se da će se sve procedure i zakonske obaveze realizovati u što kraćem roku, kako bi se započelo sa izgradnjom stambeno-poslovnog kompleksa „Stražica“.

Napominjemo da će se realizacijom ovog projekta unaprijediti uslovi stanovanja, stvoriti funkcionalan i savremeno uređen urbani prostor te dati značajan doprinos stabilizaciji demografske slike grada, odnosno ublažavanju trenda iseljavanja iz Pljevalja.

Ivana Boljević