Vještačka inteligencija ne mijenja globalno tržište rada samo kroz automatizaciju, već i kroz sve veću vrijednost ljudskih vještina poput prosuđivanja, kreativnosti, liderstva i prilagodljivosti, pokazuje PwC-ovo istraživanje „2026 AI Jobs Barometer“.
Istraživanje, koje je obuhvatilo više od milijardu oglasa za posao na šest kontinenata, pokazuje da vještačka inteligencija stvara tržište rada na „dva kolosijeka“. S jedne strane su takozvane profesionalizovane uloge, u kojima AI djeluje kao alat koji pojačava stručnjake i povećava vrijednost njihovog znanja. S druge strane su demokratizovane uloge, u kojima AI pojednostavljuje posao i omogućava da ga obavljaju i radnici koji nijesu nužno stručnjaci u toj oblasti.
Prema PwC-u, profesionalizovane uloge, poput radiologa ili stručnjaka za zapošljavanje, bilježe dvostruko brži rast dostupnih radnih mjesta i 42 odsto brži rast plata od demokratizovanih uloga, poput menadžera IT usluga ili administrativnih radnika u zdravstvu.
„U globalnoj ekonomiji počinjemo da uočavamo novu podjelu između različitih modela talenata i stvaranja vrijednosti. Kompanije koje ostvaruju najveće koristi od vještačke inteligencije koriste je za jačanje ljudske stručnosti, ubrzavanje inovacija i stvaranje potpuno novih izvora vrijednosti“, rekao je Joe Atkinson, PwC-ov globalni rukovodilac usluga povezanih sa vještačkom inteligencijom.
Dodao je da takve kompanije dodatno povećavaju svoju prednost u produktivnosti i rastu u odnosu na one koje se prvenstveno fokusiraju na automatizaciju.
Podaci pokazuju da kompanije koje najbolje znaju da koriste vještačku inteligenciju bilježe brži rast zaposlenosti i plata od onih koje su najmanje izložene AI-ju. U preduzećima najviše izloženim vještačkoj inteligenciji rast zaposlenosti iznosio je 52 odsto u odnosu na 2018, dok je kod najmanje izloženih preduzeća bio 36 odsto. Rast plata iznosio je 24 odsto prema 17 odsto.
Posebno se izdvajaju takozvana „preduzeća superzvijezde“, odnosno 20 odsto kompanija najviše izloženih vještačkoj inteligenciji, koje su ostvarile prosječan rast produktivnosti rada od 163 odsto u odnosu na 2018. godinu. To je gotovo pet puta više od prosjeka među preduzećima koja su najviše izložena vještačkoj inteligenciji generalno.
Slaven Kartelo, partner u Odjeljenju revizije i računovodstvenog savjetovanja zadužen za usluge povezane sa vještačkom inteligencijom u PwC-u Hrvatska, ističe da uspjeh neće zavisiti samo od brzine uvođenja tehnologije.
„Vještačka inteligencija jasno pokazuje da uspjeh neće zavisiti samo od brzine uvođenja tehnologije, već od sposobnosti organizacija da redizajniraju način rada i ugrade ljudsku stručnost u svaki korak tog procesa“, rekao je Kartelo.
Prema njegovim riječima, najveća vrijednost AI-ja ne ostvaruje se kroz automatizaciju postojećih zadataka, već kroz transformaciju poslovnih modela i stvaranje novih izvora rasta tamo gdje se tehnologija i ljudske vještine međusobno pojačavaju.
Velika promjena vidljiva je i u platama. Prosječni dodatak na platu za radnike sa vještinama korišćenja, razumijevanja i razvoja vještačke inteligencije dostigao je 62 odsto, u odnosu na 57 odsto prošle godine. Razlika se, međutim, snažno razlikuje po sektorima, pa u nekim industrijama, poput potrošačkih tržišta, dostiže i 118 odsto, dok je u javnom sektoru znatno niža.
Poslovi koji zahtijevaju specifične AI vještine, poput prompt inženjeringa ili mašinskog učenja, rastu gotovo osam puta brže od ukupnog tržišta rada. Takvi poslovi bilježe rast od 69 odsto, dok ukupno tržište rada raste devet odsto.
PwC upozorava i da se mijenjaju početne pozicije. Analiza 2,4 miliona oglasa za početne pozicije u SAD-u pokazala je da su uloge najviše izložene vještačkoj inteligenciji sada sedam puta sklonije da zahtijevaju tradicionalno naprednije ljudske vještine, poput liderstva, kreativnosti i direktne interakcije sa ljudima. Broj oglasa za takve početne pozicije porastao je za 35 odsto od 2019, dok su ostale početne pozicije pale za 10 odsto.
„Tradicionalni odnos između iskustva i stručnosti se mijenja. Vještačka inteligencija uklanja dio rutinskog rada koji je nekada služio kao svojevrsno učenje kroz praksu, dok istovremeno povećava potražnju za prosuđivanjem, liderstvom i prilagodljivošću znatno ranije u karijeri“, rekao je Pete Brown, PwC-ov globalni rukovodilac usluga povezanih sa radnom snagom.
Tamara Maćašović, partnerica u Odjeljenju revizije i računovodstvenog savjetovanja u PwC-u Hrvatska i rukovoditeljka aktivnosti vezanih za ljude i talente u srednjoj i istočnoj Evropi, ističe da tržište rada ne postaje jednostavnije, već kompleksnije.
„Nalazi ovogodišnjeg PwC-ovog AI Jobs Barometra jasno pokazuju da se tržište rada ne pojednostavljuje, već postaje kompleksnije i sve više zavisi od ljudi. Kako vještačka inteligencija preuzima sve više zadataka, organizacije treba da ulažu u razvoj vještina koje AI ne može zamijeniti: saradnju i liderstvo“, rekla je Maćašović.
Prema njenim riječima, uloga funkcije upravljanja ljudima postaje ključna, ne samo u razvoju novih kompetencija, već i u osmišljavanju drugačijih karijernih putanja i načina rada.
Zaključak PwC-ovog istraživanja pokazuje da vještačka inteligencija ne stvara jednostavnu podjelu na poslove koji nestaju i poslove koji ostaju. Umjesto toga, mijenja vrijednost pojedinih vještina i nagrađuje organizacije koje tehnologiju ne koriste samo za smanjenje troškova, već za stvaranje novih izvora vrijednosti.
Drugim riječima, najveća prednost u AI eri neće pripasti samo onima koji prvi uvedu tehnologiju, već onima koji znaju da spoje tehnološke mogućnosti sa ljudskim znanjem, prosuđivanjem i sposobnošću prilagođavanja.
(Financije.hr)
