Više od 250 miliona eura direktno je prihodovano je kroz Program ekonomskog državljanstva Crne Gore, pokazuje Informacija koju je Vlada juče objavila na svom sajtu.

U Informaciji o stanju Posebnog programa ulaganja od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes države na dan 29. avgust 2025. godine navodi se broj primljenih, odobrenih, uplaćenih i odbijenih aplikacija za ekonomsko državljanstvo po ovlašćenim agentima zaključno sa 29. avgustom 2025. godine:

Podsjećanja radi, Program, poznat i kao ekonomsko državljanstvo, pokrenut je krajem 2018. godine, a prvi javni poziv raspisan je početkom 2019. Njegov osnovni cilj bio je privlačenje stranog kapitala kroz model „državljanstvo za investiciju“, uz obavezu ulaganja u razvojne projekte i uplatu donacije u državni fond.

Prema toj odluci, zainteresovani stranac aplikant može steći crnogorsko državljanstvo prijemom po osnovu posebnog programa ako je na escrow račun (prelazni račun) položio iznos od najmanje 450.000 evra, za potrebe ulaganja u jedan od razvojnih projekata u glavnom gradu Podgorica ili primorskom regionu Crne Gore ili iznos od najmanje 250.000 evra, za potrebe ulaganja u jedan od razvojnih projekata u sjevernom ili središnjem regionu Crne Gore.

U Informaciji koju je vlada juče objavila podsjeća se da „posebni program ulaganja ima za cilj privlačenje investicija od posebnog značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore, kroz uplatu donacije i ulaganja u razvojne projekte, uz mogućnost sticanja crnogorskog državljanstva za lica koja ispunjavaju propisane uslove.“

Najviše sredstava usmjereno je na projekte u turizmu i građevinarstvu, a program je u prvim godinama funkcionisanja izazvao veliko interesovanje investitora.

Međutim, predaja zahtjeva prema ovom programu trajala je do 31. decembra 2022. godine, jer je Evropska unija tražila da se sa njim prekine.  Vlada je u decembru 2021. godine ograničila prijem zahtjeva do kraja 2022. godine. U februaru 2022. godine delegacija EU u Crnoj Gori ponovo je zatražila da se ukine šema ekonomskog državljanstva, kao i da žale zbog odluke da se program produži na godinu. Naime, Evropska komisija je 2019. ocijenila da se šeme preko kojih se dobija državljanstvo kvalifikuju kao bezbjednosni rizik zbog moguće infiltracije organizovanog kriminala, pranja novca, utaje poreza i korupcije….

Hronologija: od lansiranja do obustave

• 2018 – Vlada Crne Gore usvaja Odluku o posebnom programu ulaganja od značaja za privredni i ekonomski interes Crne Gore, čime se formalno uvodi koncept ekonomskog državljanstva.
• 2019 – Raspisan prvi javni poziv; u drugoj polovini godine odobrene su prve aplikacije investitora koji su ispunili kriterijume.
• 2020–2021 – Program bilježi snažan rast interesovanja, naročito za ulaganja u hotele i luksuzne turističke komplekse na primorju, kao i u grinfild projekte.
• februar 2022 – Evropska komisija ponavlja preporuku da Crna Gora prekine programe ekonomskog državljanstva, upozoravajući na rizike po bezbjednost i usklađenost s pravnom tekovinom EU.
• jul 2022 – Vlada odlučuje da stopira prijem novih zahtjeva, ograničavajući dalji rad na obradu već započetih aplikacija.
• avgust 2025 – Objavljena posljednja finansijska informacija koja potvrđuje prihod od preko 250 miliona eura, ali i naglašava da program nema jasnu perspektivu nastavka.

Stav stručne javnosti: Da li je propuštena šansa?

Podsjećanja radi, ekspert za imigraciono pravo i oblast državljanstva, bivši koordinator procesa vizne i postvizne liberalizacije Crne Gore sa EU  Bojan Bugarina je ranije za Portal Bankar komentarisao ovu temu, i ocijenio da je Crna Gora je prerano odustala od ovog modela.

„Treba sprovesti svih 2.000 aplikacija za ekonomsko državljanstvo i Crnoj Gori donijeti milijardu eura“, rekao je ranije Bugarin, ocjenjujući da bi uz strože kriterijume i bolju kontrolu porijekla kapitala država mogla značajno uvećati prihod od programa (Bankar.me).  On je upozorio da je potpunim gašenjem, umjesto reformom, propuštena prilika da se poveća fiskalni prostor i podrže razvojni projekti u sektorima koji stvaraju nova radna mjesta i podižu konkurentnost privrede.

Zašto nema jasnog nastavka?

Iako je program omogućio priliv kapitala i pomogao realizaciju više luksuznih hotelskih i infrastrukturnih projekata, njegova budućnost i dalje je neizvjesna. Odlučujući razlozi za obustavu bili su zahtjevi Evropske komisije, bezbjednosni rizici, ali i politička odluka Vlade da izbjegne moguće reputacione štete. Brojke iz Vladinog dokumenta pokazuju da je Crna Gora ovim programom već prihodovala više od 250 miliona eura – a prema nekim sagovornicima Bankara, završetak svih aplikacija mogao bi donijeti skoro milijardu eura.

(Bankar.me)