Međunarodni urbanističko-arhitektonski konkurs za idejno rješenje Bloka A1 u okviru projekta Velje Brdo izazvao je veliko interesovanje domaćih i stranih arhitektonskih timova, ali i otvorio pitanje međunarodne prakse, s obzirom na to da je konkurs raspisan na crnogorskom jeziku, dok se konkursna rješenja dostavljaju isključivo na crnogorskom, uprkos njegovom međunarodnom karakteru. Iako pravno utemeljen, ovakav model sprovođenja međunarodnog konkursa može uticati na obim globalnog odziva, imajući u vidu da međunarodni arhitektonski biroi u pravilu preferiraju konkurse dostupne na engleskom jeziku ili u dvojezičnom formatu.
Međunarodni konkurs za urbanističko-arhitektonsko idejno rješenje Bloka A1, koji predstavlja prvu fazu realizacije budućeg naselja Velje Brdo u Podgorici, izazvao je veliko interesovanje stručne javnosti, što potvrđuje i obim pristigle komunikacije sa organizatorom.
Prema dokumentu koji je objavilo Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, vidi se da je organizatorima je upućen veliki broj pitanja, pri čemu se značajan broj odnosio upravo na jezik konkursa, način učešća međunarodnih timova i tehničke uslove u vezi sa predajom radova.
Jezik u fokusu međunarodnih učesnika
Arhitektonski biroi iz više država tražili su pojašnjenje da li će konkursna dokumentacija biti dostupna na engleskom jeziku i da li je moguće predati radove na nekom od međunarodnih jezika. Organizator je u više navrata naglasio da je konkurs međunarodnog karaktera i otvoren za strane timove, ali da se, u skladu sa pravilima raspisa, kompletna dokumentacija i konkursna rješenja dostavljaju na crnogorskom jeziku.
Mađutim, upravo pitanje jezika predstavlja jednu od najčešćih dilema kod međunarodnih urbanističko-arhitektonskih konkursa. Za razliku od domaćih učesnika, međunarodni arhitektonski biroi u takvim postupcima moraju angažovati dodatne prevodilačke i pravne resurse kako bi osigurali pravilno tumačenje urbanističkih parametara, tehničkih zahtjeva i regulatornih obaveza. Kod kompleksnih projekata, kakav je razvoj novog gradskog naselja, čak i manje terminološke nejasnoće mogu predstavljati profesionalni rizik za autore, zbog čega se veliki međunarodni studiji u pravilu odlučuju za konkurse dostupne na engleskom ili u dvojezičnom formatu.
Obaveza pripreme i predaje konkursnog rješenja isključivo na nacionalnom jeziku zato ne predstavlja formalnu prepreku za učešće stranih timova, ali može povećati troškove i nivo neizvjesnosti učešća, što u praksi nerijetko utiče na odluku pojedinih međunarodnih biroa da li će uopšte pristupiti konkursu.
Istovremeno je pojašnjeno da će komisija imati razumijevanja za manje nepravilnosti nastale tokom prevoda, imajući u vidu međunarodni karakter konkursa.
Otvoren konkurs, ali uz nacionalni proceduralni okvir
Dokument jasno potvrđuje da pravo učešća imaju i strani arhitektonski studiji, bez obaveze posjedovanja licence u Crnoj Gori, što dodatno potvrđuje međunarodnu otvorenost postupka. Međutim, obaveza dostavljanja konkursnih rješenja na crnogorskom jeziku predstavlja dodatni organizacioni i finansijski izazov za dio stranih učesnika, posebno kada je riječ o kompleksnim urbanističkim projektima.
Takav pristup pravno je uobičajen kod javnih procedura, ali u praksi može uticati na širinu globalnog odziva, jer međunarodni biroi često procjenjuju rizik tumačenja tehničkih i planskih parametara na jeziku koji nije radni u njihovim projektantskim timovima.
Najčešće tehničke dileme učesnika
Osim pitanja jezika, učesnici su tražili i dodatna pojašnjenja urbanističkih parametara projekta. Organizator je potvrdio da je maksimalan broj stanova u Bloku A1 definisan na 630 stambenih jedinica, ali da autori nijesu obavezni da dostignu taj kapacitet ukoliko urbanistički koncept predviđa kvalitetnije prostorno rješenje.
Takođe je naglašeno da konkurs omogućava fleksibilnost u raspodjeli tipologija objekata, organizaciji poslovnih sadržaja i parcelaciji, uz obavezno poštovanje ukupnih planskih parametara, zelenih površina i saobraćajnih rješenja.
Veliki broj pitanja iz različitih zemalja potvrđuje da projekat Velje Brdo već u ranoj fazi privlači pažnju međunarodne stručne scene.
(Izvor: Bankar)
