Sveobuhvatno istraživanje koje su sproveli Coface i Observatory of Emerging Occupations ukazuje na ubrzanu transformaciju tržišta rada pod uticajem vještačke inteligencije.
Analizirano je više od 900 zanimanja, a rezultati potvrđuju jasnu podjelu između poslova koji su otporni na automatizaciju i onih koji su joj direktno izloženi.
Fizički poslovi ostaju najotporniji
Zanimanja koja zahtijevaju fizičko prisustvo, rad sa materijalima i interakciju sa realnim okruženjem i dalje ostaju relativno sigurna.
Razlog je tehnološko ograničenje vještačke inteligencije, koja još uvijek ne može pouzdano da se kreće kroz kompleksne fizičke prostore niti u potpunosti zamijeni ljudsku spretnost i prilagodljivost.
Zbog toga su sektori poput građevinarstva, ugostiteljstva i dijela proizvodnje trenutno izvan neposrednog dometa potpune automatizacije.
Kancelarijski i analitički poslovi pod najvećim pritiskom
S druge strane, poslovi koji se zasnivaju na obradi podataka i informacija nalaze se u zoni visokog rizika.
To uključuje zanimanja poput IT stručnjaka, finansijskih analitičara i pravnika. Očekuje se da će u narednih pet godina AI sistemi moći samostalno da obavljaju kompleksne zadatke, uključujući planiranje, upravljanje dokumentima i analitičke procese – uz minimalnu ili nikakvu ljudsku intervenciju.
Geografske razlike: sjever Evrope najizloženiji
Istraživanje takođe ukazuje na značajne razlike među evropskim ekonomijama.
Najveći rizik od automatizacije bilježe zemlje sa visokim udjelom znanjem intenzivnih sektora, poput Danske, Švedske, Ujedinjenog Kraljevstva, Nizozemske i Švajcarske.
Umjerenu izloženost imaju industrijski diverzifikovane ekonomije poput Njemačke, Francuske, Poljske i Austrije, gdje kombinacija proizvodnje i stručnih usluga ublažava ukupni rizik.
Jug Evrope kratkoročno u povoljnijoj poziciji
Najmanju izloženost trenutno imaju ekonomije južne Evrope, uključujući Hrvatsku, Španiju i Grčku.
Struktura tih ekonomija, koja se u velikoj mjeri oslanja na turizam i poljoprivredu, trenutno ih čini otpornijima na brzu automatizaciju.
Fiskalni rizici: udar na poreske prihode
Jedan od ključnih zaključaka analize odnosi se na potencijalni fiskalni efekat.
Kako vještačka inteligencija najviše prijeti poslovima u višim platnim razredima, postoji realna opasnost od smanjenja prihoda od poreza na dohodak.
To bi moglo imati značajne implikacije za javne finansije, naročito u razvijenim ekonomijama koje se oslanjaju na visoko kvalifikovanu radnu snagu.
Transformacija tržišta rada tek počinje
Vještačka inteligencija ne znači nužno nestanak radnih mjesta, već njihovu duboku transformaciju.
Ključna promjena neće biti u količini rada, već u njegovoj strukturi – vrijednost će se sve više premještati ka poslovima koji kombinuju tehnologiju, kreativnost i ljudsku interakciju.
U tom kontekstu, najveći izazov za ekonomije neće biti tehnološki napredak, već brzina prilagođavanja obrazovnih sistema i tržišta rada novoj realnosti, prenosi Financa.ba.
