Cijene gasa u Evropi porasle su za 70 odsto, dok se zalihe ubrzano smanjuju. Prekidi u snabdijevanju, rastuća inflacija i mogućnost pooštravanja monetarne politike Evropska centralna banka podstiču strah od ponavljanja energetske krize iz 2022. godine. U samo nekoliko sedmica sukob s Iranom preoblikovao je evropsku energetsku računicu.
Referentna cijena prirodnog gasa na nizozemskom TTF tržištu skočila je sa 38 eura po megavat-satu na 54 eura od početka mjeseca, što predstavlja rast od 70 odsto i stavlja mart 2026. na put da bude mjesec s najvećim skokom cijena od septembra 2021. godine.
Evropa je u ovu krizu ušla već oslabljena. Podzemna skladišta gasa bila su popunjena svega 28,4 odsto, odnosno 325 teravat-sati, zaključno sa 24. martom – pet procentnih poena manje nego u isto vrijeme prošle godine i znatno ispod petogodišnjeg prosjeka, prema podacima kompanije Kyos European Gas Analytics.
Njemačka je među najizloženijima, sa popunjenošću skladišta od samo 22,3 odsto, što je pad od gotovo sedam procentnih poena na godišnjem nivou. Slična je situacija u Francuskoj, gdje skladišta iznose 22,1 odsto.
Najkritičnija je situacija u Nizozemskoj, gdje je nivo skladištenja pao na svega 6 odsto ili 9 TWh – manje od trećine prošlogodišnjeg nivoa i znatno ispod istorijskog minimuma za ovaj period godine.
Suprotno tome, zemlje Iberijskog poluostrva ulaze u krizu znatno spremnije. Portugal ima 85,3 odsto popunjenih skladišta, dok Španija raspolaže sa 55,5 odsto, zahvaljujući razvijenijoj LNG infrastrukturi, manjoj zavisnosti od gasa u proizvodnji električne energije i većem udjelu obnovljivih izvora.
Rizik dugotrajnog šoka ponude
Šok na strani ponude pokazuje se kao strukturni, a ne privremeni. Katar, drugi najveći svjetski izvoznik LNG-a, potvrdio je da ne može ispunjavati ugovorne obaveze nakon iranskih napada na industrijski grad Ras Laffan, a sanacija kapaciteta mogla bi trajati i do pet godina.
Investiciona banka Goldman Sachs podigla je prognozu TTF-a za drugo tromjesečje 2026. na 72 €/MWh, uz upozorenje da će Evropa morati privlačiti LNG pošiljke iz Azije kako bi popunila skladišta prije zime.
U nepovoljnom scenariju, produženi poremećaji oko Hormuški moreuz mogli bi podići cijene iznad 89 €/MWh tokom ljeta, dok bi u ekstremnim okolnostima mogle premašiti i 100 €/MWh.
Prema procjenama analitičara iz banke SEB, cijene bi mogle dostići i raspon od 115 do 155 €/MWh ukoliko dođe do ozbiljnijih poremećaja, dok bi šestomjesečno zatvaranje moglo gurnuti prosjek na gotovo 160 €/MWh.
(Izvor: Financije.hr)
