Kineski startap DeepSeek u petak je objavio preliminarnu verziju svog dugoiščekivanog modela V4, najavljujući da će se ravnopravno mjeriti s vodećim sistemima vještačke inteligencije kompanija OpenAI, Anthropic i Google, tačno godinu dana nakon što je ovaj, tada gotovo nepoznati, startap iz Hangdžoua odjeknuo u cijeloj globalnoj industriji.
Kompanija je posebno istakla značajna unapređenja u sposobnostima rezonovanja i takozvanim agentskim funkcijama novog modela, mogućnostima da samostalno obavlja zadatke u ime korisnika, poput pisanja koda. Pored toga, V4 donosi i poboljšanja u efikasnosti obrade većeg broja tokena, što su osnovne jedinice informacija koje modeli vještačke inteligencije koriste za razumijevanje instrukcija, prenosi CNN.
DeepSeek je postao simbol kineskog procvata vještačke inteligencije nakon što je početkom 2025. godine lansirao model R1, koji je isporučio performanse bliske industrijskom vrhu, a sve to za djelić cijene konkurentskih rješenja. Taj uspjeh potresao je američka tržišta akcija i pokrenuo pitanja o opravdanosti sve masovnijih ulaganja u izgradnju podatkovnih centara, dok je istovremeno osnažio poverenje u kinesku tehnologiju i dodatno razbuktao tehnološku trku između dvije supersile.
Analitičari, međutim, smatraju da novi model vjerovatno neće izazvati sličan tržišni potres.
– R1 je šokirao američko tržište jer niko nije očekivao da kineski model može da se takmiči na tom nivou. V4 je samo nastavak iste tendencije, a tendencije ne prave naslovne strane na isti način kao senzacije, objasnio je Ivan Su, viši analitičar za akcije u finansijskoj kompaniji Morningstar. Dodao je da tržište već uzima u obzir činjenicu da je kineska vještačka inteligencija konkurentna i jeftinija od američkih alternativa, pa se ovog puta ne očekuje snažnija reakcija.
Kao i prethodni modeli, V4 je otvorenog koda, dostupan svima, za razliku od većine američkih rješenja. Strategija otvorenog pristupa jedan je od ključnih načina na koji Kina nastoji da parira Sjedinjenim Američkim Državama, brzim širenjem primjene i uvođenjem modela u različite sektore, od elektronske trgovine do robotike. Ta strategija ujedno odražava i ograničena finansijska sredstva kineskih kompanija za vještačku inteligenciju, kao i nemogućnost pristupa najnaprednijim čipovima zbog američkih izvoznih ograničenja.
Suočeni s tim preprekama, kineski programeri primorani su da sarađuju s domaćim proizvođačima čipova, budući da im najnapredniji Nvidia i AMD procesori ostaju nedostupni. Za potrebe modela V4, DeepSeek je sklopio partnerstvo s kineskim tehnološkim gigantom Huawei, koji je u petak saopštio da podržava startup svojom Supernode tehnologijom, kombinovanjem velikih klastera čipova Ascend 950 radi obezbjeđivanja veće računske snage, prenosi Biznis.rs.
Vej Sun, glavni analitičar istraživačke kuće Counterpoint Research, naglasio je poseban značaj činjenice da V4 funkcioniše na domaćim čipovima, Huawei i čipovima kompanije Cambricon, još jednog kineskog proizvođača procesora za vještačku inteligenciju, za razliku od R1, koji je treniran na komponentama Nvidia.
To omogućava izgradnju i primjenu sistema vještačke inteligencije bez oslanjanja isključivo na kompaniju Nvidia, zbog čega bi V4 na kraju mogao imati i veći uticaj od R1, ubrzavajući domaće usvajanje i doprinoseći bržem globalnom razvoju vještačke inteligencije u cjelini, izjavio je Sun.
Dok američki vlasnički modeli poput Claude-a kompanije Anthropic, ChatGPT-a kompanije OpenAI i Gemini-a kompanije Google sada ostaju na vrhu industrijske ljestvice, kineske kompanije neosporno dominiraju u segmentu otvorenih sistema. Sam DeepSeek tvrdi da V4 ima najbolje agentske sposobnosti kodiranja među modelima otvorenog koda i da dostiže svjetsku klasu u rezonovanju. U naučnom radu koji prati objavu modela, kompanija navodi da V4 nadmašuje ostale otvorene modele kada je riječ o opštem znanju o svijetu, ali i priznaje da još uvijek zaostaje za industrijskim liderima.
Uspon DeepSeek-a ipak nije prošao bez kontroverzi. Anthropis i OpenAI optužili su startup da nezakonito izvlači sposobnosti iz njihovih modela, što je praksa poznata kao destilacija.
U četvrtak je i Majkl Kratsios, direktor Kancelarije za nauku i tehnologiju Bijele kuće, optužio strane subjekte, prije svega one iz Kine, da sprovode kampanje industrijskog obima s ciljem destilacije vrhunskih modela američkih kompanija. Iako Kratsiosov memorandum nije direktno pomenuo DeepSeek, kompanija se ponovo našla u žiži pažnje, dok napetosti između dvije supersile ne jenjavaju.
