Portugal planira da se obrati Evropskoj komisiji kako bi izvršio pritisak na Francusku zbog problema sa prekograničnim elektroenergetskim vezama, nakon nestanka struje koji se dogodio prošlog mjeseca. Tvrde da su francuska kašnjenja u realizaciji novih energetskih veza ostavila Iberijsko poluostrvo izloženim riziku.
Katastrofalni kolaps mreže, koji je započeo u Španiji, doveo je do prekida portugalskog elektroenergetskog sistema, ponovo otvarajući stare tenzije oko trgovinske razmjene električne energije sa Francuskom.
Madrid još nije utvrdio konkretan uzrok nestanka struje 28. aprila, ali pojedini stručnjaci smatraju da bi veći broj veza sa Francuskom učinio špansku mrežu dijelom šire, stabilnije evropske mreže koja bi lakše podnijela početne udare.
Portugalska ministarka energetike Maria da Graça Carvalho izjavila je za Financial Times da nedostatak dovoljnih veza između Francuske i Španije predstavlja „barijeru“ unutrašnjem tržištu EU, zbog čega evropski zakoni omogućavaju intervenciju iz Brisela.
„Uključićemo predsjednicu Evropske komisije kako bismo osigurali da svi budemo integrisani i da jedni drugima pomažemo u rješavanju ovakvih problema“, poručila je Carvalho, čija vlada se nada novom mandatu na izborima u nedjelju. „Ovo nije bilateralno pitanje između tri države – ovo je evropski problem.“
Iberijsko poluostrvo ima jednu od najslabijih povezanosti sa ostatkom EU. Francusko-španske energetske veze automatski su deaktivirane kako bi se zaštitila šira evropska mreža 28. aprila, nakon što je španski sistem počeo da kolabira.
Madrid već decenijama optužuje Pariz da blokira dodatne veze, jer žele da zaštite francuske nuklearne elektrane od jeftinije energije iz španskih solarnih i vjetroelektrana.
Francuski ministar energetike odbio je da komentariše situaciju, dok je operater mreže RTE negirao da Francuska sputava razvoj prekograničnih veza.
Predsjednik RTE-a Xavier Piechaczyk izjavio je: „Oduvijek smo veoma ozbiljno tretirali interkonekcije sa Španijom. Postoje i nacionalne i evropske obaveze po tom pitanju. Pogrešno je reći da Francuska ne podržava te projekte.“
Piechaczyk je istakao da su u toku radovi na novoj interkonekciji preko Biskajskog zaliva, koja bi trebalo da bude završena do 2028. godine i da udvostruči kapacitet veze između Francuske i Španije na 5 gigavata. Planira se i nova veza između Landesa u Francuskoj i Navarre u Španiji, za čije studije je EU u januaru dodijelila 11 miliona eura.
"/>Ipak, energetski ekspert Nicolas Goldberg iz Colombus Consultinga ističe da „Francuska nije uvijek bila naročito kooperativna kada je riječ o interkonekcijama“.
Dodao je da su „ozbiljne zabrinutosti za biodiverzitet“ zbog gradnje kroz Pirineje takođe usporile nove projekte.
Špansko ministarstvo za energetiku i zaštitu životne sredine navelo je da su interkonekcije „prioritet“ i da se „zajednički“ radi sa Francuskom i Evropskom komisijom na ovom pitanju.
Iako je Evropska komisija još 2015. godine postavila cilj formiranja potpuno integrisanog energetskog tržišta, on još nije postignut.
„Ako dođe do kršenja pravila unutrašnjeg tržišta, Evropska komisija može reagovati“, izjavila je Carvalho. „Moramo to sagledati iz perspektive zajedničkog tržišta – jer to omogućava Komisiji da izvrši pritisak na Francusku kako bi ubrzala međusobno povezivanje.“
Komisija je ranije pokretala pravne postupke u vezi mrežnih veza između članica EU, ali nijedan slučaj nije obuhvatio Iberijsko poluostrvo ili se pozivao na pravila unutrašnjeg tržišta.
Portugal sada vodi ovu bitku sa Francuskom, iako i dalje ograničava sopstveni uvoz španske struje poslije kolapsa, što se opisuje kao „preventivna mjera“ koja je dodatno povećala cijene električne energije u zemlji.
Portugal je ujutro 28. aprila uvozio 35% svoje struje iz Španije, zahvaljujući niskim cijenama solarne energije.
Premijer Španije Pedro Sanchez odbacio je tvrdnje da je zavisnost njegove zemlje od obnovljivih izvora energije uzrok široko rasprostranjenog nestanka struje.
