Odluka Vlade da Razvojna banka Crne Gore ne dobije dozvolu za obavljanje poslova platnog prometa i prikupljanja depozita proizvela je burne reakcije u dijelu javnosti, ali generalni sekretar Udruženja banaka Crne Gore (UBCG) Bratislav Pejaković smatra da je stav države potpuno usklađen sa evropskim smjernicama, praksom EU i stavovima međunarodnih institucija.
“Vlada Crne Gore postupila je u skladu sa preporukama Evropskog savjeta, Centralne banke Crne Gore, MMF-a, a tu su komparativna iskustva zemalja članica EU u poslovanju banaka ovoga tipa, gdje je MMF pozvao na obazrivost kada je riječ o proširenju djelatnosti na primanje depozita i obavljanje platnog prometa, kako bi se izbjegli potencijalni rizici po fiskalnu i finansijsku stabilnost”, kazao je za naš portal Pejaković.
Iako se u javnosti često poteže argument da bi ulazak Razvojne banke u sferu depozita i platnog prometa narušio sistem, Pejaković smatra da je ključ u tome da svi igrači moraju poštovati jednake uslove poslovanja. On u razgovoru za Bankar ističe da Razvojna banka, kao i svaka druga banka koja bi se registrovala za bankarske usluge kod Centralne banke Crne Gore, čime bi se poštovali međunarodni standardi poslovanja i podložnost superviziji od strane Regulatora ne bi narušila stabilnost finansijskog sistema, gdje ulazak novog igrača na tržištu bi trebao da unaprijedi konkurentnost poslovanja.
Dio javnosti tvrdi da je odluka Vlade donijeta u korist komercijalnih banaka. Pejaković ističe da je profitabilnost bankarskog sektora ipak posledica više faktora. Prema njegovim riječima imamo unapređenje usluga samih banaka, kroz tržišna ispitivanja i strategije imali smo adekvatno upodobljavanje kamata i ročnosti plasmana prema riziku, tu su i uvećani prihodi građana kroz mjere Vlade Crne Gore što se prelilo kroz uvećani bonitet stanovništva na veću tražnju kredita kod banaka od nenamjenskih do stambenih. Moramo pomenuti i inflaciju i veće promete pravnih lica što se odrazilo na krajnje rezultate.
“Profitabilnost bankarskog sektora je posledica više faktora. Imamo unapređenje usluga samih banaka, kroz tržišna ispitivanja i strategije imali smo adekvatno upodobljavanje kamata i ročnosti plasmana prema riziku, tu su i uvećani prihodi građana kroz mjere Vlade Crne Gore što se prelilo kroz uvećani bonitet stanovništva na veću tražnju kredita kod banaka od nenamjenskih do stambenih. Moramo pomenuti i inflaciju i veće promete pravnih lica što se odrazilo na krajnje rezultate. Pored svega prethodnog, svjedoci smo i spoljnjeg faktora u vidu EURIBOR-a koji je dostigao maksimalne vrijednosti u prethodnom period i uticao na dohodovnu stranu banaka. Danas EURIBOR je na nivou od oko 2% a odraz je monetarne politike Evropske centralne banke, a znamo da je inklinirao 5% u ranijem period. Svakako tokom vremena imamo uticaj tržišta i prelivanje komitenata banaka iz banke u banku, ali to su tržišna kretanja, prepoznavanja kvaliteta usluge ili novog proizvoda ili brzine u reakciji banke na tražnju klijenata kada cijena je manje bitna, što znači adekvatnu strategija banke za konkretno tržište i tome slično. Kada imate iste uslove za poslovanje za sve nema mjesta negativnim komentarima, međutim kada neko želi da učestvuje u tržišnoj utakmici pod povoljnijim uslovima od drugih, da radi mimo međunarodnih standarda, da izbjegava troškove koje imaju sve ostale banke u vidu premija za osiguranje depozita, ili za sanaciju banaka, pri tome da ne podliježu međunarodnim standardima koje praktikuje supervizija Centralne banke, naravno da imate nelojalnu konkurenciju, a na to moramo obratiti pažnju ukoliko želimo da uđemo u klub uspješnih i da koristimo fondove za razvoj, što nam donosi članstvo u EU”, kaže Pejaković za Bankar.
Depoziti
Ukupni depoziti u bankarskom sistemu na kraju septembra 2025.god. iznose skoro 6,1 milijardu eura, od toga su depoziti stanovništva oko 2,33 milijarde eura. Depoziti stanovništva po viđenju iznose 1,94 milijarde eura, ostalo je oročeno. Međutim samo nešto malo preko 200 miliona eura je oročeno godinu i preko godinu dana odnosno svega 3,27%, pri čemu, kaže Pejaković, moramo biti svjesni da ogromna većina kredita se traži sa ročnošću preko pet godina, tako da ipak, kako kaže, moramo iskazati respekt prema bankama.
“Banke u skladu sa standardima struke, stabilnosti depozita i kreiraju svoju strategiju plasmana, gdje sigurnost depozita kod komercijalnih banaka registrovanih kod CBCG je garantovana kako preko Fonda za zaštitu depozita tako i preko funkcionisanja Sanacionog fonda, a prevashodno kapitalom banaka koji je na nivou Sistema u konstantnom rastu”, navodi Pejaković.
Komentarišući navode da banke u prosjeku zarađuju 29 puta više na novcu građana i kompanija (0,23% na oročenje naspram 6% prosječne kamate na kredite), Pejaković kaže da su kamate na depozite po viđenju vrlo male, ali da zato za oročene postoji vrlo kvalitetna i raznovrsna ponuda domaćih banaka koja ide do 3,6% na godišnjem nivou.
“Uzevši u obzir ogroman iznos depozita po viđenju u ukupnim depozitima stvara se lažna slika gdje je prosječna kamatna stopa na depozite na nivou od oko 0,27% zanamarujući kvalitetnu ponudu banaka do 3,6% p.a. Uzimajući podatak sam za sebe, ne sagledavajući analitiku samog podatka dolazimo do pogrešnih zaključaka kao što je iskaz da banke zarađuju 29 puta više na novcu građana i kompanija. Sa druge strane i prosječna kamata u plasmanima od 5.85% je samo podatak, jer najbolja privredna društva imaju kamatu na kredite ispod 3% na godišnjem nivou, što izmiče analitičarima kada se samo želi kritikovati rad banaka. Ono što treba sve da raduje jeste nivo likvidne aktive, što znači da banke imaju dovoljno novca za isplatu depozita i pokrivanje svojih obaveza, što uliva sigurnost klijentima. Nema rizika da bi banke mogle imati problema sa likvidnošću, što je ključno za povjerenje u finansijski sistem”, navodi Pejaković za naš portal.
Kamate
Na pitanje da li je realno očekivati da bi Razvojna banka mogla ponuditi značajno veće kamatne stope na depozite u odnosu na komercijalne banke Pejaković kaže da je činjenica da postoje postulati poslovanja, međunarodni standardi mjerenja rizika, nivo kapitala koji se mora uvećavati da bi se realizovali što jači ciljevi, što znači pod obavezu pozitivno poslovanje.
“Nivo nenaplativih kredita – NPL-a ne smije da smanjuje kapital, istraživanje ciljne grupe za plasmane, cijena izvora sredstava koja definiše strategiju itd. Povećanje cijene na izvoru utiče na cijenu u plasmanu, gdje morate da ukalkulišete i rizike naplate plasiranog, gdje svaka nemogućnost naplate plasiranog se odražava na smanjenje kapitala itd. Najkraće rečeno, ne vidim prostor da bi se moglo desiti to što sugerišete pitanjem”, zaključuje Pejaković.
(D.O.)
