Na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji, predsjednica Evropske centralne banke (ECB) Kristin Lagard obrazložila je nove korake ka jačanju međunarodne uloge eura u svjetlu promijenjenih geopolitičkih okolnosti.
Lagard je svoj nastup započela konstatacijom da je „znak koliko se naš svijet promijenio to što centralni bankar govori na Minhenskoj bezbjednosnoj konferenciji o lancima snabdijevanja“ i našalila se da bi prije deset godina to izgledalo kao greška, ali da „danas svi u ovoj prostoriji prepoznaju da je trgovina u istoj mjeri bezbjednosno pitanje koliko i ekonomsko“, piše Nedeljnik.
Prema njenim riječima, ekonomska međuzavisnost se značajno produbila posljednjih decenija, stvarajući zamršene mreže prekograničnih trgovinskih tokova. Međutim, takva povezanost nosi i nove rizike. „Tamo gdje se to nekada smatralo izvorom stabilnosti, sada je izvor ranjivosti: na globalne poremećaje poput pandemije i na namjerno pretvaranje zavisnosti u oružje“, naglasila je Lagard.
Novi globalni okvir za likvidnost u eurima
Kako bi odgovorila na ove izazove, ECB je odlučila da unaprijedi svoj EUREP mehanizam, čineći ga trajnim i dostupnim centralnim bankama širom svijeta od trećeg kvartala 2026. godine. Ovaj sistem omogućava stranim centralnim bankama pristup likvidnosti u eurima u zamjenu za visokokvalitetne hartije od vrijednosti.
Sa novim limitom od 50 milijardi eura, ECB nudi stalnu podršku međunarodnim partnerima, pod uslovom da ispunjavaju standarde borbe protiv pranja novca i da nijesu pod međunarodnim sankcijama.
Lagard je istakla da „ECB mora biti spremna za promjenljivije okruženje“. Objašnjavajući važnost ovog mehanizma, navela je da „moramo izbjeći situaciju u kojoj taj stres pokreće paničnu rasprodaju hartija od vrijednosti nominovanih u eurima na globalnim tržištima finansiranja, što bi moglo ometati prenos naše monetarne politike“.
Novi okvir predviđa da će pristup biti omogućen po automatizmu svim centralnim bankama koje ispunjavaju kriterijume, čime se obezbjeđuje brzina i fleksibilnost u reagovanju na tržišne poremećaje.
Jačanje međunarodne uloge eura
Odluka da se ovaj mehanizam proširi na globalni nivo ima za cilj da podstakne strane investitore i banke da češće koriste euro u svojim transakcijama.
Lagard je objasnila da ovakva podrška direktno utiče na stabilnost jer „dostupnost zajmodavca u krajnjoj instanci za centralne banke širom svijeta povećava sigurnost za investiranje, pozajmljivanje i trgovinu u eurima, znajući da će pristup biti obezbijeđen tokom tržišnih poremećaja“.
Predsjednica ECB je takođe upozorila na rizike prevelikog oslanjanja na dosadašnje trgovinske obrasce, uz napomenu da „partneri od povjerenja ne ostaju uvijek takvi“. Zbog toga je za Evropu od suštinske važnosti da izgradi sopstvenu snagu i postane pouzdan finansijski stub za svoje međunarodne partnere, naročito u sektorima koji su od strateškog značaja.
Evropska bezbjednost kroz finansijsku stabilnost
Zaključujući svoje obraćanje u Minhenu, Lagard je poručila da se uloga centralne banke ne može posmatrati odvojeno od opšte bezbjednosti kontinenta.
„U svijetu u kojem su zavisnosti u lancu snabdijevanja postale bezbjednosne ranjivosti, Evropa mora biti izvor stabilnosti – za nas same i za naše partnere“, rekla je ona. Takav pristup redefinisanju finansijske arhitekture nije samo tehnička mjera monetarne politike već je, prema njenim riječima, strateški potez koji treba da osigura dugoročnu otpornost eurozone.
„To je dio evropske bezbjednosti“, zaključila je Lagard uz poruku da upravo na taj način „ECB igra svoju ulogu“.
Izvor: Nedeljnik
