Predsjednica Evropske centralne banke (ECB), Kristin Lagard (Christine Lagarde), pozvala je evropske lidere da iskoriste trenutnu geopolitičku i ekonomsku promjenu kao priliku za jačanje globalne uloge eura, posebno u svjetlu pada povjerenja u američki dolar izazvanog politikama američkog predsjednika Donalda Trampa (Donald Trump).
„Ovo je trenutak globalnog eura. Da bismo ga iskoristili i ojačali ulogu eura u međunarodnom monetarnom sistemu, moramo odlučno djelovati kao ujedinjena Evropa i preuzeti veću kontrolu nad sopstvenom sudbinom“, napisala je Lagard u autorskom tekstu za Financial Times, prenosi Bloomberg.
Lagard je naglasila da Evropa mora da ojača tri ključna stuba: geopolitičku kredibilnost, ekonomsku otpornost i pravnu i institucionalnu stabilnost.
Ona i drugi evropski zvaničnici smatraju da postoji realna prilika da se euro postavi kao konkurent američkom dolaru, koji decenijama dominira svjetskim finansijama. Time bi evropske zemlje mogle da uživaju slične privilegije kao što su niži troškovi zaduživanja i veća stabilnost u odnosu na valutne oscilacije.
Tokom 2025. godine investitori su masovno napuštali američki dolar zbog Trampove nepredvidive politike, posebno u domenu trgovine. U isto vrijeme, poraslo je interesovanje za Evropu, između ostalog zbog najava većih javnih investicija, naročito u Njemačkoj. Ipak, evropski zvaničnici ostaju oprezni i žele da izbjegnu naglu promjenu koja bi mogla ugroziti stabilnost globalnog finansijskog sistema.
Uprkos ovim okolnostima, najnoviji izvještaj ECB pokazuje da međunarodna upotreba eura tokom 2024. godine nije zabilježila rast, što ukazuje na dubinu izazova u pokušaju da se euro postavi kao prava alternativa dolaru.
Lagard ističe da međunarodni značaj eura neće doći sam od sebe, već „on mora biti zaslužen“. Napomenula je da današnje sumnje u dominantnu valutu ne znače automatski da dolazi do velikog preokreta; umjesto toga vidi se porast potražnje za zlatom.
Lagard je takođe naglasila da valuta sa međunarodnim rezervnim statusom nosi i određene odgovornosti. „Da bismo spriječili nestašicu euro likvidnosti u inostranstvu, ECB održava swap i repo linije sa ključnim partnerima, kako bi obezbijedila nesmetanu transmisiju svoje monetarne politike“, napisala je šefica ECB.
Lagard je ponovila ranije zahtjeve za više odlučivanja kvalifikovanom većinom u ključnim oblastima i za uvođenje više zajedničkog evropskog duga. „Zajedničko finansiranje javnih dobara, poput odbrane, moglo bi da stvori više sigurnih hartija od vrijednosti“, zaključila je Lagard.
