Novi podaci Eurostata otkrivaju sve vidljiviju promjenu unutar evropske ekonomije: dok najveće ekonomije zapadne Evrope gube zamah, zemlje istočne i centralne Evrope sve više postaju glavni pokretači rasta uslužnog sektora.

U februaru je proizvodnja usluga u eurozoni pala za 0,3 odsto na mjesečnom nivou, nakon januarskog rasta. Pad je zabilježen i na nivou cijele Evropske unije.

Međutim, iza ukupnog evropskog prosjeka krije se sve izraženija podjela između istoka i zapada kontinenta.

Najveći mjesečni rast uslužnog sektora u februaru zabilježile su:

• Bugarska (+4,6%),
• Mađarska (+3,7%),
• Poljska (+1,4%)

Na godišnjem nivou razlike su još upečatljivije:

• Mađarska bilježi rast od 7,6%,
• Bugarska 6,3%,
• Slovenija 6,3%,
• Poljska 5,8%.

Istovremeno, pojedine razvijene ekonomije EU bilježe pad:

• Rumunija -5,3%,
• Danska -2,8%,
• Litvanija -2,1%

Iako Njemačka i Francuska nijesu među državama sa najvećim padom u ovom izvještaju, njihove ekonomije već mjesecima pokazuju znake stagnacije kroz slabu industriju, nisku potrošnju i spor rast BDP-a.

Usluge postaju nova linija podjele u Evropi

Evropska ekonomija posljednje dvije godine opstajala je zahvaljujući sektoru usluga, dok je industrija bila pod pritiskom visokih kamata, skupih energenata i slabe spoljne tražnje.

Sada se vidi da ni usluge više ne rastu ravnomjerno.

Posebno je zanimljivo što snažan rast trenutno dolazi upravo iz ekonomija koje su dugo bile “periferija” EU.

Poljska je postala jedan od najvećih evropskih centara za logistiku, poslovne servise i tehnološki outsourcing. Mađarska i Bugarska bilježe snažan rast profesionalnih i tehničkih usluga, dok Slovenija koristi poziciju regionalnog logističkog čvorišta između Balkana i zapadne Evrope.

Istovremeno, dio stare jezgre EU suočava se sa sporijim investicijama i opreznijom potrošnjom.

Balkan direktno vezan za ovaj trend

Za Balkan ovakva promjena unutar evropske ekonomije ima poseban značaj.

Region je duboko povezan sa uslužnom ekonomijom EU — kroz turizam, transport, IT outsourcing i doznake iz zapadne Evrope.

Zato je posebno važno što Eurostat bilježi pad u sektorima:

• informacije i komunikacije (-2,0%),
• smještaj i ugostiteljstvo (-0,6%)

To može biti prvi signal slabljenja evropske potrošnje.

Za Crnu Goru, Hrvatsku i Albaniju to je važno zbog zavisnosti od turističke tražnje iz EU. Ako evropski građani počnu više da štede zbog inflacije i sporijeg rasta plata, turistička potrošnja mogla bi biti među prvim izdacima koji će se smanjivati.

S druge strane, zemlje poput Srbije, Bugarske, Rumunije i Sjeverne Makedonije pažljivo prate stanje u IT i poslovnim uslugama, jer veliki dio njihovog izvoza dolazi upravo iz outsourcing poslova za kompanije iz Njemačke, Austrije i drugih država EU.

Nova ekonomska geografija Evrope

Trend koji pokazuju najnoviji podaci mogao bi biti mnogo više od kratkoročnog odstupanja.

Istočna Evropa posljednjih godina koristi nekoliko ključnih prednosti:

• niže troškove rada,
• snažan priliv evropskih fondova,
• razvoj logistike i digitalnih usluga,
• premještanje dijela proizvodnje i poslovnih procesa iz skupljih ekonomija zapadne Evrope.

Zbog toga dio ekonomista smatra da EU ulazi u novu fazu u kojoj će rast sve manje dolaziti iz tradicionalnog industrijskog jezgra, a sve više iz centralne i istočne Evrope.

Za Balkan to otvara prostor za uključivanje u nove lance usluga i logistike, ali i rizik da region snažno osjeti svako ozbiljnije usporavanje evropske tražnje.

Jer male i otvorene ekonomije najviše zavise upravo od ekonomskog zdravlja Evrope.

Izvor: Bankar