Kao akcionari Grupacije Evropske investicione banke (EIB), države članice Evropske unije odobrile su za ovu godinu rekordno visoku gornju granicu finansiranja od 100 milijardi eura, kao i nove programe usmjerene na jačanje konkurentnosti, tehnološkog liderstva i bezbjednosti Evrope. Na zasijedanju u Luksemburgu, Savjet guvernera EIB-a, koji čine ministri finansija država članica EU, dao je saglasnost na gornju granicu finansiranja za 2025. godinu.
Uoči toga, Savjeti direktora EIB-a i Evropskog investicionog fonda (EIF) već su dali zeleno svjetlo za povećanje finansiranja oblasti bezbjednosti i odbrane, energetskih mreža i novog programa TechEU, koji ima za cilj jačanje tehnološkog liderstva Evrope. Takođe su odobreni strateški projekti, uključujući podršku ukrajinskoj privredi i izgradnju značajne vojne baze u Litvaniji.
– Jednoglasna podrška naših akcionara – 27 država članica – našim prijedlozima da se obezbijedi rekordna suma sredstava za odbranu, energetsku sigurnost i tehnološko liderstvo pokazuje ključnu ulogu koju Grupacija EIB ima u podršci strateškim prioritetima Evrope – izjavila je predsjednica EIB-a Nađa Kalvinjo. – U svijetu koji se istovremeno i stalno mijenja, EU je simbol jasnoće, povjerenja i stabilnosti.
Nova gornja granica finansiranja za 2025. godinu, u iznosu od 100 milijardi eura, utvrđena je nakon šestomjesečnog preispitivanja operativnog plana Banke i uključuje povećanje učešća sektora bezbjednosti i odbrane u ukupnom finansiranju na 3,5%. Takođe uključuje rekordno finansiranje u iznosu većem od 11 milijardi eura za elektroenergetske mreže i skladištenje energije u Evropi, te jaču podršku tehnološkim i inovacionim industrijama EU.
Program TechEU i Dogovor za čistu industriju
Grupacija EIB pokreće do sada najveći program EU finansiranja za podršku inovacijama i tehnološkom liderstvu, s ciljem privlačenja talenata, kapitala i investicija u Evropu. Program TechEU će u periodu 2025–2027. obezbijediti 70 milijardi eura kroz vlasnički i kvazivlasnički kapital, kredite i garancije koje obezbjeđuje Grupacija EIB, kao i mobilisati privatni kapital za generisanje najmanje 250 milijardi eura investicija.
TechEU dopunjuje Strategiju Evropske komisije za startap i brzorastuća preduzeća, podržavajući visokorizične projekte i inovativna preduzeća u svim fazama investicionog ciklusa. Omogućiće jaču podršku superračunarstvu, vještačkoj inteligenciji, digitalnoj infrastrukturi, kritičnim sirovinama, zelenim industrijama kao što su plutajuće vjetroelektrane, zdravstvu, bezbjednosno-odbrambenim tehnologijama, robotici i naprednim materijalima.
Savjet direktora EIB-a je takođe odobrio prvi paket instrumenata u okviru programa TechEU za podršku liderstvu Evrope u oblasti čistih tehnologija, u skladu sa Dogovorom EU za čistu industriju. Ovo uključuje jačanje uzajamnih garancija za proizvodnju energije iz vjetra, kao i tri nova instrumenta za jačanje konkurentnosti Evrope.
Paket vrijedan 1,5 milijardi eura obezbijediće kontragarancije putem partnerskih banaka proizvođačima mrežnih komponenti kako bi se osigurala održiva isporuka. Time će se omogućiti integracija obnovljivih izvora energije u elektroenergetske mreže i isporuka pristupačne energije preduzećima i domaćinstvima širom EU.
Radi obezbjeđenja predvidivih i pristupačnih troškova energije za preduzeća, te ubrzanja ulaganja u zelenu energiju, EIB i Evropska komisija pokreću pilot-program vrijedan 500 miliona eura za podršku širem korišćenju korporativnih ugovora o kupovini električne energije (PPA). EIB će putem partnerskih banaka izdavati kontragarancije za dio PPA ugovora koje zaključe srednja i veća energetski intenzivna preduzeća za dugoročnu kupovinu električne energije iz obnovljivih izvora.
Za obezbjeđenje likvidnosti i obrtnog kapitala za visoko-inovativna mala i srednja preduzeća koja se bave razvojem zelenih tehnologija, EIB i Komisija pokreću program garancija CleantechEU vrijedan 250 miliona eura. Takođe je predviđena i dopuna postojećeg programa podrške proizvođačima vetroturbina i komponenti, u ukupnom iznosu od 1,5 milijardi eura.
Novo rukovodstvo
Ministar finansija Češke, Zbinjek Stanjura, imenovan je za novog predsjednika Savjeta guvernera na jednogodišnji mandat, a funkciju preuzima odmah.
– EIB ima ključnu ulogu u podršci evropskim prioritetima – od odbrane i energetske sigurnosti do pristupačnog stanovanja – izjavio je ministar Stanjura. – Sa zadovoljstvom preuzimam funkciju predsjednika Savjeta guvernera i radujem se bliskoj saradnji sa predsjednicom Kalvinjo i ostalim ministrima finansija EU na jačanju djelovanja EIB-a u suočavanju sa izazovima pred Evropom.
– EIB je snažno dokazala svoju sposobnost da podrži evropske ciljeve u sve složenijem geopolitičkom okruženju, efikasno ispunjavajući zadatke u domenu bezbjednosti i odbrane, zelene i digitalne tranzicije, kao i ekonomskog rasta Evrope, uz očuvanje operativne i finansijske stabilnosti Banke – izjavila je bugarska ministarka finansija Temenužka Petkova, koja je prethodnih 12 mjeseci predsjedavala Savjetom guvernera. – Zahvaljujem predsjednici Kalvinjo i cijeloj instituciji i želim sve najbolje novom predsjedniku, mom dragom kolegi Zbinjeku Stanjuri.
Savjet guvernera poželio je dobrodošlicu i Katji Pluto, novoj predsjednici Revizorskog odbora, koja je preuzela dužnost od Nunja Grasijasa Fernandesa. Revizorski odbor je tom prilikom predstavio i svoj godišnji izvještaj.
