Evropska ekonomija u teškoćama brine ekonomiste – a visoki kreator politika Evropske centralne banke (ECB), Mário Centeno, dijeli to mišljenje.
“Veoma sam zabrinut za evropsku ekonomiju”, rekao je Centeno, koji je takođe guverner Banke Portugala, u emisiji CNBC-a “Squawk Box Europe” u petak.
U četvrtak je ECB revidirala svoje prognoze rasta bruto domaćeg proizvoda za eurozonu na 0,9% u 2025. godini, smanjujući ih sa prethodno projektovanih 1,1%. Sezonski prilagođeni BDP eurozone nedavno je zabilježio skroman rast od 0,1% u četvrtom kvartalu.
Centeno je smanjenje prognoza rasta povezao sa padom izvoza i investicija, ponavljajući stav ECB-a.
“Posebne investicije su, po mom mišljenju, prilično slabe u Evropi. Biće nam potrebne četiri godine da se vratimo na nivo investicija u privatnom sektoru iz 2023. godine, šest godina za investicije u stambeni sektor, a na nivo iz 2022. godine vratićemo se tek 2028.”, objasnio je.
“Ovo su podaci koji postavljaju ozbiljna pitanja o oporavku Evrope”, dodao je Centeno.
Zabrinutost zbog usporene evropske ekonomije intenzivirala se posljednjih mjeseci, nakon ponovljenih prijetnji tarifama od strane administracije SAD-a. Američki predsjednik Donald Trump već je uveo carine na uvoz iz nekoliko ključnih trgovinskih partnera SAD-a i nagovijestio da bi Evropa mogla biti sljedeća meta.
Međutim, američka politika se često mijenja, sa pauzama, odlaganjima i izuzecima, dok pregovori i obećanja o recipročnoj trgovinskoj politici između pogođenih zemalja traju.
“Tarife su porez. One su porez i na potrošnju i na proizvodnju, a znamo da porezi imaju vrlo jasan uticaj na ekonomiju”, rekao je Centeno u petak, upozoravajući da u trgovinskom ratu niko ne bi imao koristi.
Jedna potencijalno pozitivna tačka za Evropu mogla bi biti povećanje izdvajanja za odbranu u okviru Evropske unije, koje je najavljeno ranije ove sedmice, kao odgovor na pogoršane odnose između SAD-a i Ukrajine.
Ako takvi paketi budu “dobro osmišljeni”, mogli bi imati pozitivan efekat na evropsku ekonomiju, rekao je Centeno.
Njemačka je takođe ove sedmice najavila planove za povećanje ulaganja u infrastrukturu i odbranu, iako prijedlog prvo mora proći određene prepreke prije nego što bude sproveden.
Dalje smanjenje kamatnih stopa?
Centeno je takođe govorio o budućim kretanjima kamatnih stopa ECB-a, nagovještavajući dodatna smanjenja.
“Mislim da je putanja vrlo jasna. Iako su ove kamatne stope smanjene zbog stagnacije evropske ekonomije, u našim osnovnim projekcijama očekujemo inflaciju na nivou od 2% u srednjem roku, ali to uključuje dalju prilagodbu stopa”, rekao je.
Međutim, naglasio je da centralna banka mora ostati “otvorena” i pratiti podatke sastanak po sastanak, naročito zbog trenutne neizvjesnosti u vezi s ekonomskim politikama.
ECB je u četvrtak najavila šesto smanjenje kamatnih stopa od juna prošle godine, snizivši svoju ključnu stopu, stopu depozitne olakšice, za dodatnih 0,25 procentnih poena na 2,5%. Ovaj potez bio je široko očekivan na tržištima.
U izjavi kojom je najavila odluku, ECB je takođe promijenila terminologiju kojom opisuje monetarnu politiku, sada je karakterišući kao “značajno manje restriktivnu”, što je promjena u odnosu na prethodni opis “restriktivna”.
Tumačenja ovog novog jezika bila su različita: neki analitičari smatraju da to ukazuje na veću opreznost u daljim smanjenjima stopa, dok drugi vjeruju da ECB i dalje planira dalja smanjenja, ali da bi moglo doći do pauze u ciklusu rezanja.
Tržišta su posljednji put procjenjivala vjerovatnoću od oko 57% da će ECB zadržati stope nepromijenjenima tokom svog monetarnog sastanka u aprilu, dok je šansa za dodatno smanjenje od četvrt procentnog poena iznosila 43%.
Pored same izjave ECB-a, tržišta će vjerovatno uzeti u obzir i dešavanja u vezi s tarifama i evropskim izdvajanjima za odbranu prilikom procjene narednih koraka centralne banke.
“Odluka u aprilu će uzeti u obzir sve informacije koje budemo imali do tada”, zaključio je Centeno.
