Najbogatijih 0,1 odsto stanovnika Evrope, otprilike jedan na svakih 1.000 ljudi, u prosjeku drži oko 4,5 odsto ukupnog nacionalnog dohotka. Međutim, ova brojka krije ogromne razlike među državama.
Dok u nekim zemljama ultra-bogati drže jedva dva procenta, u drugima se taj udio penje na preko osam odsto. Stručnjaci objašnjavaju da iza ovih ekstrema stoje različiti poreski sistemi i (ne)jednakost u platama.
Među 35 analiziranih zemalja (uključujući članice EU, kandidate i Veliku Britaniju), udio dohotka koji odlazi u ruke ultra-bogatih kreće se od skromnih 1,6% u Holandiji do čak 10,2% u Gruziji.
Kada je riječ o Evropskoj uniji, najviši udio zabilježen je u Estoniji (8,3%), Bugarskoj (7,5%) i Poljskoj (7%).
Odmah iza njih nalaze se dvije zemlje kandidati koje preskaču granicu od 6%: Srbija se nalazi na visokom mjestu sa 6,9%, dok Turska bilježi 6,1%. Ovi procenti se odnose na bruto prihode, prije oporezivanja i socijalnih davanja, prenosi Bizlife.
S druge strane Crna Gora je među zemljama sa najnižim udjelom na svijetu (svega 2,3%), a u istom, nižem rangu su i Slovenija (2,3%) i Albanija (2,4%).
Velike ekonomije u savršenom balansu
Zanimljivo je da četiri najveće evropske ekonomije pokazuju gotovo identičnu sliku. Isključujući Italiju (gdje podaci variraju u zavisnosti od metodologije), najbogatiji sloj drži skoro preslikan udio u ukupnom dohotku:
- Španija: 5,0%
- Njemačka: 4,9%
- Velika Britanija: 4,9%
- Francuska: 4,9%
Na samom dnu liste, gdje je bogatstvo najravnomjernije raspoređeno, nalaze se Holandija (1,6%), Kipar (2,2%), Belgija (2,3%) i Letonija (2,4%).
Zašto su razlike ovolike?
Stručnjaci ističu da ključnu ulogu igraju državne institucije i poreska politika. Dr Pavel Bukovski sa Univerzitetskog koledža u Londonu objašnjava da zemlje Centralne i Istočne Evrope imaju veoma nizak nivo preraspodjele bogatstva kroz poreze.
„Na primjer, poreski sistem u Poljskoj je regresivan – to znači da bogati, relativno gledano, plaćaju manje poreze nego siromašni“, navodi Bukovski, dodajući da mnoge socijalne mjere u ovom dijelu Evrope nijesu dizajnirane tako da smanjuju ekonomske razlike.
S druge strane, dr Salvatore Moreli sa Univerziteta Roma Tre ističe da skandinavske i pojedine zapadnoevropske zemlje uspijevaju da zadrže niži udio bogatstva na vrhu zahvaljujući jačim sindikatima, kolektivnom pregovaranju o platama, manjoj nezaposlenosti i razvijenijim sistemima socijalnog osiguranja.
Ako posmatramo dugoročni trend, situacija je danas stabilnija nego prije jednog vijeka. Davne 1940. godine, najbogatijih 0,1% u Evropi u rukama je držalo čak 6,43% ukupnog dohotka. Taj udio je konstantno padao sve do ranih osamdesetih, kada je dotakao istorijski minimum od 2,7%.
Nakon toga ponovo počinje rast koji je kulminirao pred svjetsku ekonomsku krizu 2007. godine (skoro 5%), da bi se od 2010. stabilizovao na današnjih 4,5%.
