Crna Gora po razvijenosti putne mreže spada u red srednje razvijenih država Evrope. Trenutno u Crnoj Gori saobraća oko 285.000 registrovanih vozila, od čegaje 85 odsto putničkih automobila, s tim da je u toku turističke sezone broj vozila veći za 20 do 25 odsto. Stepen motorizacije stanovnika Crne Gore, kao i slični pokazatelji, ukazuje na izraženu potrebu za daljim razvojem saobraćajne mreže u našoj državi. Jedan od takvih strateški značajnih projekata je i izgradnja brze saobraćajnice Andrijevica Čakor, koja ima za cilj unapređenje saobraćajne infrastrukture u Crnoj Gori i povezivanje ključnih nacionalnih i međunarodnih koridora.
Ovaj projekat ima višestruke ciljeve koji se moraju sagledati sa saobraćajnog, ekonomskog, društvenog i ekološkog aspekta, naglasila je u intervjuu Pobjedi redovna profesorica Ekonomskog fakulteta u Podgorici dr Jasmina Ćetković, koja je, za potrebe preduzeća Monteput, rukovodila izradom studije prethodne opravdanosti brze saobraćajnice Andrijevica Čakor.
POBJEDA: Kako se trasa planirane saobraćajnice Andrijevica Čakor uklapa u prostorno-plansku dokumentaciju Crne Gore i regionalne infrastrukturne planove?
ĆETKOVIĆ: U planskoj dokumentaciji predviđen je auto-putni koridor koji povezuj e Andrijevicu sa granicom Kosova. Trasa se odvaja od pravca Bar Boljare kod Andrijevice i preko Murine i Čakora vodi prema granici. Cilj izrade idejnog rješenja bio je da se kroz analizu i vrednovanje više varijanti unutar planiranog pojasa definiše optimalna trasa, kao osnova za dalju projektno-tehničku razradu. Uzimajući u obzir Memorandum o razumijevanju i saradnji na realizacij i infrastrukturnih projekata, potpisan između Vlade Crne Gore i Vlade Republike Kosovo, tehnička dokumentacija treba da posluži kao osnova za dalje usaglašavanje kontaktne tačke i izradu sveobuhvatnog rješenja od Andrijevice do Peći.
POBJEDA: Zašto je izgradnja brze saobraćajnice Andrijevica Čakor prepoznata kao strateški važan infrastrukturni projekat?
: Izgradnja brze saobraćajnice Andrijevica Čakor predstavlja jedan od infrastrukturnih projekata, strateški važnih za bolju povezanost Crne Gore s regionalnim i međunarodnim koridorima. Saobraćajnica bi predstavljala ključnu vezu sa Republikom Kosovo, čime se unapređuje povezanost između glavnih čvorišta u mreži, što ima značajnu ulogu u tranzitnom saobraćaju. Ova moderna trasa treba da doprinese saobraćajnoj efikasnosti, skrati vrijeme putovanja, smanji troškove transporta, te podstakne privredni razvoj, trgovinu i turizam. Riječ je o ključnom projektu za sjever zemlje, koji rasterećuje postojeći put, povećava bezbjednost saobraćaja i donosi ekološke benefite, kroz smanjenu emisiju gasova. Kao dio strateškog koridora, projekat olakšava tranzit, smanjuje opterećenje na postojećim magistralama i poboljšava bezbjednost i protočnost saobraćaja. S tim u vezi, ova saobraćajnica je od višestrukog značaja za regionalnu povezanost, ekonomski rast i jačanje otpornosti transportnog sistema Crne Gore. U širem kontekstu, projekat jača prekograničnu saradnju i povezanost tržišta regiona. POBJEDA: Koje trase su razmatrane prilikom izrade idejnog rješenja brze saobraćajnice Andrijevica Čakor i koja varijanta je izabrana kao najpovoljnija?
ĆETKOVIĆ: U cilju izrade idejnog rješenja brze saobraćajnice Andrijevica Čakor ukupno je razmatrano šest varijanti trase četiri padinske duž desne obale Lima i dvije dolinske, s obje strane rijeke. U zoni Čakora sve varijante podrazumijevaju dugačak tunel, čija dužina zavisi od veze sa kosovskom stranom. Kao najpovoljnija izlazna tačka tunela prepoznata je zona Devukaja (Kosovo). Na osnovu analize terena i objekata, za dalje razmatranje, u okviru idejnog rješenja, odabrane su dvije varij ante Varijanta 1 i Varijanta 6 (označena kao Varijanta 2). Varijanta 2 prema svim kriterijumima (osim prema kriterijumu nagiba trase) predstavlja povoljniju varijantu, pa je iz toga razloga ova varijanta bila predmet daljih finansijskih i ekonomskih analiza u okviru prethodne studije opravdanosti.
Odabrana varijanta počinje petljom Andrijevica 2. Petlja je pozicionirana na kilometar od petlje Andrijevica 1 koja povezuje Andrijevicu sa auto-putem Podgorica Mateševo Andrijevica Berane Boljare. Nakon toga, trasa ulazi u tunel, pa iz tunela 1 prelazi preko rijeke mostom 1. Varijanta 2 se dalje pruža paralelno sa regionalnim putem i rijekom. Niveleta trase u ovoj zoni je izdignuta na nivo postojećeg puta. Na ovaj način trup auto-puta predstavlja obaloutvrdu za rijeku. Kanj on rijeke je takav daje zahtijevao proj ektovanje kratkog tunela na petom kilometru trase, u koji se ulazi preko mosta. Poslije tunela, trasa opet prelazi na lijevu obalu Lima. Na desetom kilometru, trasa se prebacuje na desnu obalu rijeke i na trinaestom kilometru ulazi u tunel dužine oko kilometar. Ovim tunelom štite se objekti koji se nalaze u zoni Kupisine. Na izlasku iz tunela trasa mostom preskače postojeći put i rijeku, zatim nastavlja dolinom Lima, ulazi u dolinu Veličke rijeke, pa zatim Lijeve rijeke i stiže do ulaznog portala tunela Cakor. Prema varijanti 2, tunel Čakor je dugačak 9,5 km. Po pitanju rasporeda objekata, Varijanta 2 je daleko povoljnija od Varijante 1. S obzirom na zahtjev investitora da se jedna od varijanti posmatra kao brza saobraćajnica, projektovane su zaustavne niše na svakih jedan do dva kilometra. Veze lijevog i desnog kolovoza ostvarene su na pozicijama između tunela 1 i tunela^, prije tunela 3 i prije tunela Čakor. Dimenzije veza su projektovane s obzirom na brzinu promjene saobraćajne trake (80km/h) u slučaju zatvaranja jedne saobraćajne trake. Niveleta Varijante 2 projektovanaje sa maksimalnim podužnim nagibom od šest odsto na dužini od 1.560 m. Ovakav nagib nivelete je potreba da se iz doline dostigne kota ulaska u tunel Čakor. Minimalni podužni nagib od 0,7 odsto primijenjen je na dijelu trase koja se pruža dolinom Lima. U okviru Varijante 2 projektovano je devet mostova na glavnoj trasi, a njihova ukupna dužina iznosi 10.576 m. Prema Varijanti 2, na trasi auto-puta projektovana su četiri tunela, ukupne dužine 26.770 m. POBJEDA: Štoje pokazala finansijska i ekonomska analiza opravdanosti izgradnje brze saobraćajnice Andrijevica Čakor?
(Opšrinije u današnjoj Pobjedi)
