Iz godine u godinu, najveće svjetske korporacije uglavnom su prodavale više robe, zarađivale više novca, gomilale više imovine i gradile veću tržišnu vrijednost, dok su se kapital, proizvodnja i potrošači slobodnije kretali preko granica.
Uprkos protivvjetrovima, od trgovinskog rata predsjednika SAD Donalda Trampa, sukoba na Bliskom istoku, rasta cijena energije i trajnog inflatornog pritiska, globalna priča o rastu ostaje netaknuta.
Ovogodišnja Global 2000 lista, 24. godišnje izdanje, dostigla je rekorde u sve četiri kategorije – ukupnim prihodima, profitu, imovini i tržišnoj vrijednosti – što odražava otpornost multinacionalnih kompanija koje se nalaze u središtu globalne ekonomije.
Najvažnije svjetske kompanije zabilježile su ukupno 56 biliona dolara godišnjih prihoda, što je 6% više u odnosu na prošlogodišnji rekord, 5,5 biliona dolara profita, odnosno 13,9% više, i 272 biliona dolara imovine, što je rast od 12,9%.
Najupadljivije od svega, ukupna tržišna vrijednost kompanija sa Global 2000 liste skočila je čak 31,8% u odnosu na prošlogodišnji rekord, dodajući više od 30 biliona dolara vrijednosti za akcionare.
Iako listom i dalje dominiraju banke sa velikim bilansima, ovogodišnje promjene pokretala je tržišna vrijednost povezana s vještačkom inteligencijom.
Proizvođači hardvera i računarske opreme, kompanije iz sektora poluprovodnika i softverske firme – među kojima su i giganti hiperskaliranja poput Majkrosofta (Microsoft) i Mete (Meta) – sada čine više od 10% liste, odnosno 209 kompanija, u odnosu na 186 prošle godine.
Zajednička tržišna vrijednost tih kompanija gotovo se udvostručila, sa 23,9 biliona na 41,4 biliona dolara, čineći više od polovine, odnosno 57%, neto rasta tržišne vrijednosti liste u odnosu na prošlu godinu.
Jednostavno rečeno: investitorski zanos oko vještačke inteligencije pokreće veliki dio rasta zarada i vrednovanja na globalnim tržištima.
Ta euforija pokrenula je strahove od AI balona, koji podiže i investicione portfelje i penzione štednje. Ipak, mnogi u poslovnoj zajednici vjeruju da tržišni rast povezan s vještačkom inteligencijom još ima prostora.
Kako kaže Ričard Atijas (Richard Attias), predsjednik neprofitnog Instituta za buduće investicije (Future Investment Institute): „Vještačka inteligencija nije samo tehnologija: AI je način razmišljanja. AI je novi jezik. AI će biti dio našeg svakodnevnog života i poslovanja“, rekao je ranije ovog mjeseca uoči Forbesovog godišnjeg Samita ikonoklasta (Iconoclast Summit) u Njujorku.
„AI će imati uticaj svuda.“
Envidija napredovala 20 mjesta
Najveći dobitnici AI talasa pokazuju koliko je široka postala ova investiciona tema. U sektoru poluprovodnika, Envidija (Nvidia) je napredovala 20 mjesta, na 27. poziciju, i postala najvrednija kompanija za čipove na listi, dok je južnokorejski SK Hynix, čiji su memorijski čipovi velikog propusnog opsega ključni za AI servere, skočio 107 mjesta, na 48. poziciju.
Snažno su porasla i imena iz hardverskog sektora. Tajvanski Hon Hai Precision, sastavljač Ajfona (iPhone) i proizvođač AI servera poznatiji kao Fokskon (Foxconn), napredovao je 55 mjesta, na 82. poziciju, dok je SanDisk, kompanija iz Kalifornije koja se bavi fleš memorijom, ušao na listu na 614. mjestu, nakon što je prošle godine bio van prvih 2.000.
Na strani softvera i klauda, Alfabet (Alphabet) – jedan od najvećih AI hiperskejlera – porastao je pet mjesta, na četvrtu poziciju. KorViv (CoreWeave), kompanija za AI klaud računarstvo, napredovala je 706 mjesta, na 1.093. poziciju, nakon što je prošle godine ušla na listu.
AI talas podigao je i djelove industrije materijala, koja je profitirala od fizičke strane ciklusa čipova. Kompanije iz sektora materijala na Global 2000 listi porasle su 67,5% po tržišnoj vrijednosti, dok im je profit povećan 38,6%, pošto su investitori nagradili proizvođače povezane s bakrom, kobaltom, litijumom, hemikalijama i drugim inputima potrebnim za poluprovodnike, naprednu proizvodnju, energetske sisteme i data centre.
Britansko-australijski rudarski gigant Rio Tinto napredovao je 24 mjesta, na 111. poziciju, nakon što je sklopio dvogodišnju saradnju sa Amazon Web Servicesom kako bi bakar proizveden njegovom Nuton tehnologijom bioluženja bio korišćen u AWS-ovim data centrima u SAD.
Nukor (Nucor), proizvođač čelika iz Šarlota u Sjevernoj Karolini, porastao je 84 mjesta, na 416. poziciju, velikim dijelom zahvaljujući potražnji data centara za njegovim unaprijed projektovanim, „plug-and-play“ čeličnim proizvodima – poput ogromnih nosača na kojima stoje svi ti računarski serveri.
Kada je riječ o data centrima, građevinske kompanije koje povezuju, hlade i grade ta ogromna postrojenja posluju veoma dobro. Od prošle godine, ukupna tržišna vrijednost građevinske industrije porasla je 30,7%, dok je profit skočio 46,4%.
Jedna od kompanija koja uspijeva u bumu data centara je Comfort Systems USA iz Hjustona, koja je napredovala 698 mjesta, na 93. poziciju. Taj mašinski izvođač radova navodi da bilježi „nezabilježenu potražnju“ data centara i proizvođača čipova, koji sada čine više od polovine poslovanja kompanije vrijednog 10 milijardi dolara godišnjih prihoda.
Još jedan primjer je Vertiv Holdings, koji je skočio 353 mjesta, na 821. poziciju. Kompanija iz Vestervila u Ohaju, koja proizvodi električne i rashladne sisteme za AI data centre, saopštila je da joj se zaostatak u narudžbama više nego udvostručio, na 15 milijardi dolara na kraju 2025. godine. Vertiv je takođe postao ključni infrastrukturni partner Envidije, pomažući u dizajniranju sistema napajanja i hlađenja za ono što Envidija naziva „AI fabrikama“ – data centrima nove generacije izgrađenim za treniranje i pokretanje naprednih AI modela.
Banke i dalje dominiraju Global 2000 listom po broju kompanija i imovini
Čak i usred AI buma, banke i dalje dominiraju Global 2000 listom po broju kompanija i imovini. DžejPi Morgan Čejs (JPMorgan Chase) je na prvom mjestu četvrtu godinu zaredom. Kao najveća američka banka, sa 4,9 biliona dolara imovine, ostaje kompanija koja najbolje balansira sve četiri komponente rangiranja.
Na ovogodišnjoj listi nalazi se 314 banaka, više nego iz bilo koje druge industrije, a zajedno čine 140,4 biliona dolara imovine, što je više od polovine ukupne imovine svih 2.000 kompanija. Na listu je ušlo i 136 diverzifikovanih finansijskih kompanija, kao i 113 osiguravajućih društava.
Razlog je ugrađen u samu metodologiju rangiranja: banke i osiguravači imaju ogromne bilanse, dok su mnoge tehnološke kompanije „lakše“ kada je riječ o imovini, pa po tom kriterijumu ne dobijaju jednako veliki doprinos ukupnom plasmanu.
Pomogle su i povišene kamatne stope, omogućavajući bankama, osiguravačima i drugim kreditorima da ostvare veći profit na kreditima i imovini s fiksnim prinosom.
Prvih 10 kompanija na listi predstavlja presjek promjenjivog korporativnog poretka. DžejPi Morgan Čejs zadržao je prvo mjesto, uz podršku bilansa od 4,9 biliona dolara, dok je Amazon porastao na drugo mjesto zahvaljujući prihodima od 742,8 milijardi dolara i tržišnoj vrijednosti od 2,8 biliona dolara.
Alfabet (Alphabet) se popeo na četvrto mjesto, a Majkrosoft je izjednačen na sedmoj poziciji, dok su investitori nastavili da visoko vrednuju kompanije koje grade softver, klaud infrastrukturu i AI platforme iza aktuelnog tehnološkog rasta.
Berkšir Hetevej (Berkshire Hathaway), Saudi Aramko (Saudi Aramco) i Bank of America ostaju u vrhu zahvaljujući profitu, imovini i sposobnosti da generišu gotovinu, dok tri velike kineske banke – ICBC, China Construction Bank i Agricultural Bank of China – zaokružuju prvih 10, kao nasljeđe kineske bankarske dominacije koja je obilježila listu prije deset godina.
Bank of America je jedina kompanija iz prvobitnih prvih 10 iz 2003. godine koja je i danas među njima.
Značajne dobitke ostvarile kompanije iz avio i odbrambenog sektora
Na drugim djelovima Global 2000 liste, značajne dobitke ostvarile su kompanije iz avio-industrije i odbrambenog sektora, čiji je profit porastao 78,5% usljed nastavka sukoba na Bliskom istoku i rasta državnih budžeta za odbranu.
Safran, koji proizvodi mlazne motore i avionske sisteme, napredovao je 398 mjesta, na 211. poziciju. Boing (Boeing), proizvođač aviona i odbrambenih sistema, skoćio je 289 mjesta, na 160. poziciju, dok je Rols-Rojs (Rolls-Royce), specijalista za mlazne motore i pogonske sisteme, napredovao 67 mjesta, na 263. poziciju.
Sjedinjene Države ostaju ubjedljivo prve, sa 593 kompanije na listi
Kada je riječ o geografskoj raspodjeli, Sjedinjene Države ostaju ubjedljivo prve, sa 593 kompanije sa sjedištem u toj zemlji, iako je to pad u odnosu na 612 prošle godine. Kina ima 300 kompanija, a Hong Kong dodaje još 40, čime ukupan broj za širu Kinu iznosi 340.
Japan je treći sa 179 kompanija, slijedi Ujedinjeno Kraljevstvo sa 67, Južna Koreja sa 66, dok Kanada i Indija imaju po 64 kompanije. SAD i dalje dominiraju po tržišnoj vrijednosti, sa oko 67,9 biliona dolara, što je više od polovine ukupne vrijednosti svih kompanija na listi.
Global 2000 ostaje spomenik staroj ekonomiji jednako koliko i novoj. Banke i dalje imaju najviše imovine, naftne kompanije i dalje generišu ogroman novčani tok, a maloprodajni lanci i dalje dominiraju po prihodima.
Najveća promjena u posljednjih godinu nije bila u tome šta najveće svjetske kompanije prodaju, već koliko su investitori odlučili da one vrijede. U 2026. godini odlučili su da budućnost pripada vještačkoj inteligenciji – naročito kompanijama koje proizvode čipove, servere, memoriju i infrastrukturu potrebnu za njeno funkcionisanje.
Samo će vrijeme pokazati da li su ti investitori bili dalekovidi.
(Tekst i foto: Forbes)
