Crna Gora je u 2025. godini dostigla 54 odsto prosjeka Evropske unije po bruto domaćem proizvodu po stanovniku, izraženom prema standardu kupovne moći, pokazuju prve procjene Eurostata koje je objavio MONSTAT.
To znači da je Crna Gora, prema ovom pokazatelju, i dalje znatno ispod prosjeka EU, ali je među zemljama regiona zadržala drugo mjesto, odmah iza Hrvatske. Hrvatska je u 2025. godini imala BDP po stanovniku od 78 odsto prosjeka EU, dok je Crna Gora bila na 54 odsto. Srbija je bila na 52 odsto evropskog prosjeka, Albanija i Sjeverna Makedonija na 43 odsto, a Bosna i Hercegovina na 36 odsto.
U odnosu na 2024. godinu, Crna Gora je blago napredovala, jer je BDP po stanovniku prema standardu kupovne moći povećan sa 53 na 54 odsto prosjeka EU.
Ipak, razlika u odnosu na članice Evropske unije ostaje velika. Najniži nivo BDP-a po stanovniku među državama članicama EU u 2025. godini imale su Bugarska i Grčka, sa po 68 odsto prosjeka EU. To znači da je Crna Gora i dalje 14 procentnih poena ispod najslabije rangiranih članica Unije po ovom pokazatelju.
Najviši BDP po stanovniku prema standardu kupovne moći zabilježen je u Luksemburgu, koji je bio na 239 odsto prosjeka EU. Slijedi Irska sa 238 odsto, dok su značajno iznad prosjeka EU bile i Holandija sa 133 odsto, Danska sa 127 odsto, Austrija sa 118 odsto, Njemačka sa 115 odsto i Belgija sa 114 odsto.
Iako BDP pokazuje nivo ekonomske aktivnosti, podaci o stvarnoj individualnoj potrošnji daju nešto drugačiju sliku o materijalnom blagostanju domaćinstava. Prema prvoj procjeni Eurostata, stvarna individualna potrošnja po stanovniku u Crnoj Gori u 2025. godini iznosila je 71 odsto prosjeka EU.
To je takođe blagi rast u odnosu na 2024. godinu, kada je ovaj pokazatelj iznosio 70 odsto evropskog prosjeka.
Crna Gora je i po stvarnoj individualnoj potrošnji druga u regionu, iza Hrvatske, gdje je ovaj pokazatelj iznosio 79 odsto prosjeka EU. Srbija je bila na 57 odsto, Sjeverna Makedonija na 50 odsto, Albanija na 48 odsto, a Bosna i Hercegovina na 44 odsto prosjeka EU.
Ovaj podatak pokazuje da je Crna Gora, iako po BDP-u po stanovniku značajno zaostaje za članicama EU, po nivou stvarne individualne potrošnje bliža evropskom prosjeku nego što bi se moglo zaključiti samo na osnovu BDP-a.
Posebno je zanimljivo da je stvarna individualna potrošnja u Crnoj Gori, sa 71 odsto prosjeka EU, samo dva procentna poena ispod najnižeg nivoa zabilježenog među članicama EU. Prema prvoj procjeni Eurostata, najniži nivo SIP-a među članicama EU imale su Mađarska i Letonija, po 73 odsto prosjeka EU, dok je najviši nivo zabilježen u Luksemburgu, 145 odsto.
Upravo razlika između BDP-a i stvarne individualne potrošnje važna je za razumijevanje ekonomskog položaja Crne Gore. BDP po stanovniku uglavnom pokazuje nivo ekonomske aktivnosti, dok je stvarna individualna potrošnja pokazatelj koji je bolje prilagođen opisu materijalnog blagostanja domaćinstava.
MONSTAT objašnjava da stvarna individualna potrošnja obuhvata sva dobra i usluge koje domaćinstva stvarno koriste ili kupuju. Ona uključuje ne samo ono što domaćinstva direktno plaćaju, već i usluge koje im obezbjeđuju neprofitne institucije i država, poput zdravstvenih i obrazovnih usluga.
Podaci su izraženi prema standardu kupovne moći, koji omogućava poređenje među državama tako što eliminiše razlike u nivoima cijena. Drugim riječima, jedan standard kupovne moći kupuje isti obim roba i usluga u svim zemljama, što omogućava realnije poređenje ekonomskog nivoa i materijalnog blagostanja.
Crna Gora, prema ovim podacima, ostaje iznad većine zemalja regiona, ali i dalje daleko od prosjeka Evropske unije kada je riječ o ekonomskoj aktivnosti po stanovniku. Istovremeno, pokazatelj stvarne individualne potrošnje ukazuje da je materijalni standard domaćinstava bliži evropskom nivou nego što pokazuje sam BDP.
To otvara i širu ekonomsku sliku: Crna Gora mora ubrzati rast proizvodnje, investicija i produktivnosti kako bi se približila evropskom prosjeku po BDP-u, dok potrošnja domaćinstava već sada pokazuje manji jaz u odnosu na EU nego što ga pokazuje nivo ekonomske aktivnosti.
Za zemlju koja teži članstvu u Evropskoj uniji, podaci Eurostata potvrđuju dvostruku realnost. Crna Gora jeste među bolje pozicioniranim ekonomijama regiona, ali je i dalje ispod nivoa najslabije razvijenih članica EU po BDP-u po stanovniku. Istovremeno, po stvarnoj individualnoj potrošnji nalazi se znatno bliže evropskom prosjeku, što pokazuje da se standard građana i ekonomska snaga države ne kreću uvijek istom brzinom.
(Bankar)
