Evropski odbrambeni sektor godinama je bio miljenik berzanskih investitora. Geopolitička nestabilnost, rastući vojni budžeti i rat u Ukrajini gurali su akcije gotovo neprekidno naviše. Ali, krajem 2025. i u prvoj polovini 2026. godine euforija je počela da jenjava, piše CNBC.
Indeks Stoxx Europe Aerospace & Defence od početka godine je u minusu 1,2 odsto, dok je širi Stoxx 600 u istom periodu porastao 4,8 odsto. Riječ je o naizgled skromnoj razlici, ali u kontekstu sektora koji je godinama nadmašivao tržišne prosjeke, taj zaokret govori mnogo. Analitičari ga ne tumače kao trajni preokret, već kao prirodnu konsolidaciju.
„Investitori su postali veoma selektivni i zahtjevni. Ono što žele da vide jesu zarade i novčani tokovi. Vjerujemo da ćemo određeni rast cijena vidjeti u drugoj polovini godine, kada stignu narudžbe, avansi od vlada i isporuke, ali do povratka na ranije nivoe biće potrebno vrijeme“, kaže Loredana Muharemi, analitičarka vlasničkih hartija od vrijednosti u Morningstaru.
Rheinmetall na udaru visokih očekivanja
Simboličan primjer te dinamike je Rheinmetall, njemački odbrambeni gigant koji je postao najprepoznatljiviji barometar sektora. Akcije kompanije pale su ove godine uprkos rekordnim finansijskim rezultatima, a kompanija u 2026. očekuje rast prihoda između 40 i 45 odsto.
Prihodi šest najvećih evropskih odbrambenih kompanija — Rheinmetalla, Leonarda, BAE Systemsa, Thalesa, Hensoldta i Saaba — porasli su prosječno 57 odsto između 2021. i 2025. godine, pri čemu su Rheinmetall i Saab zabilježili najekspanzivniji rast, od 323, odnosno 284 odsto. Upravo su taj rekordni rast i visoke tržišne valuacije ono što analitičarima otežava dalju procjenu, što potvrđuje i Matthew Dorset, analitičar istraživanja vlasničkih hartija od vrijednosti u Quilter Cheviotu.
Dorset se takođe pita koji će se odbrambeni proizvodi uopšte koristiti za pet ili deset godina.
„Jedna od lekcija iz Ukrajine jeste da je to jasno rat dronova i protivdronova i da je to veoma statičan rat. Da li nam je zapravo potrebno toliko kopnenih vozila, tenkova i artiljerije?“, pita se Dorset.
Muharemi iz Morningstara takođe kaže da će kompanije sa diversifikovanom ponudom, posebno one sa snažnim portfoliom elektronskih komponenti, imati bolje izglede od onih koje su pretežno usmjerene na kopnenu odbrambenu opremu.
"/>Ukrajinski katalizator
Uprkos zahlađenju, sektor nije ostao bez novih pokretača rasta, a najvažniji su stigli krajem maja. Naime, ukrajinski parlament je 28. maja ratifikovao sporazum o zajmu sa Evropskom unijom vrijedan 90 milijardi eura, odnosno oko 104 milijarde dolara, sa 298 glasova za, znatno više od potrebnih 226.
Sredstva pokrivaju period 2026–2027, a namijenjena su pokrivanju budžetskog deficita, makroekonomskoj stabilizaciji i jačanju ukrajinskog odbrambeno-industrijskog kapaciteta. Evropska komisija najavila je da glasanje otvara put prvim isplatama u junu, pa ukrajinska vlada očekuje dodatnih 3,2 milijarde eura sljedećeg mjeseca i ukupno 45 milijardi eura do kraja godine.
Takođe, Zelenski i švedski premijer Ulf Kristersson zajednički su najavili da će Ukrajina kupiti 20 novih lovaca Gripen E/F, dok će Švedska donirati 16 starijih modela, sa isporukom od početka 2027. godine. Zelenski je potvrdio namjeru kupovine svih 150 aviona predviđenih prvobitnim pismom o namjeri, a za finansiranje je izdvojeno 2,5 milijardi eura iz evropskog zajma.
Pismo o namjeri potpisano je u oktobru 2025. u Linköpingu, a predviđa potrebu za 100 do 150 lovaca Gripen E, što bi bilo više od svih dosadašnjih izvoznih programa za taj avion zajedno. Nakon svih ovih ratnih objava, Saab je reagovao rastom od 7,4 odsto, njemački proizvođač djelova za tenkove Renk skočio je 5,4 odsto, a Rheinmetall i francuska Exail Technologies porasli su 4,2, odnosno 13,2 odsto.
Međutim, analitičari upozoravaju da je 2026. godina godina konsolidacije, u kojoj optimizam zbog povećanih evropskih vojnih budžeta ustupa mjesto pažljivijem praćenju poslovnih rezultata i temelja pojedinačnih kompanija. Ko ima narudžbe, diversifikovan portfolio i tehnologiju budućnosti — dronove, elektronsko ratovanje, sajber odbranu — imaće i rast cijena, dok će ostali sakupljati mrvice.
Izvor: Lidermedia.hr
