Crna Gora je u prva tri mjeseca 2026. godine zabilježila snažne ekonomske rezultate, vođene rekordnom naplatom poreza i strogom kontrolom državnih troškova. Prema najnovijoj Analizi konsolidovane javne potrošnje koju je objavilo Ministarstvo finansija, državni budžet je ostvario znatno veće prihode od očekivanih, dok je deficit drastično smanjen u poređenju sa prvobitnim projekcijama.

PDV i akcize pune budžet iznad očekivanja

Ukupni javni prihodi od januara do marta iznosili su 721,8 miliona eura, što čini 8,4% procijenjenog bruto domaćeg proizvoda (BDP) koji iznosi 8.564,6 miliona eura. Ovi rezultati su za 22,3 miliona eura (odnosno 3,2%) bolji od plana, dok u odnosu na isti period prošle godine predstavljaju rast od čak 55,5 miliona eura ili 8,3%.

Ako posmatramo isključivo budžet Crne Gore, prihodi su iznosili 635,5 miliona eura (7,4% BDP-a), nadmašivši kvartalni plan za 26,1 milion eura, čime je plan premašen za 4,3%. U odnosu na prva tri mjeseca 2025. godine, ovi prihodi su veći za značajnih 55,0 miliona eura ili 9,5%.

Glavni pokretač ovog rasta je porez na dodatu vrijednost (PDV), od kojeg je naplaćeno 302,5 miliona eura. Ova kategorija prihoda nadmašila je tromjesečni plan za 12,3 miliona eura (4,2%), a u odnosu na isti period 2025. godine veća je za 20,2 miliona eura ili 7,2%.

Značajan doprinos dali su i porezi na dohodak fizičkih lica i doprinosi sa ukupno naplaćenih 111,7 miliona eura (što je 4,5 miliona eura iznad plana) , kao i porez na dobit pravnih lica koji je donio 87,5 miliona eura u državnu kasu, bilježeći rast od 11,8% u odnosu na prošlogodišnju naplatu.

Građani zaštićeni, a prihodi od akciza ipak rastu

Posebno su zanimljivi podaci o naplati akciza. Iako je Vlada u martu donijela privremenu mjeru kojom je prepolovila akcize na dizel (50%) i smanjila akcize na benzin za 25%, ukupni prihodi po ovom osnovu iznosili su impresivnih 83,2 miliona eura.

“Ovom intervencijom spriječen je dodatni inflatorni pritisak i očuvana stabilnost tržišta, uz amortizaciju potencijalnog naglog rasta troškova života i poslovanja”.

Uprkos poreskim olakšicama koje su pružile direktnu podršku građanima i privredi u uslovima eksternog energetskog šoka, naplata akciza bila je za 16,4% (ili 11,8 miliona eura) veća u odnosu na isti period 2025. godine, a tromjesečni plan je premašen za 8,1 milion eura ili 10,8%.

Kontrola troškova i procvat kapitalnih investicija

Kada je riječ o potrošnji, podaci ukazuju na oprezno upravljanje novcem u skladu sa dinamikom dospijevanja obaveza. Izdaci državnog budžeta iznosili su 759,4 miliona eura ili 8,9% procijenjenog BDP-a. Iako troškovi odstupaju naviše u odnosu na prošlu godinu za 113,7 miliona eura (17,6%) usljed uvećanih obaveza mandatornog karaktera, oni su ipak ostali za 70,4 miliona eura (odnosno 8,5%) manji od ovogodišnjeg plana.

U okviru budžetskih izdataka, izdvojeno je:

• Tekući izdaci: Ostvareni su u iznosu od 310,5 miliona eura, što je za 5,2 miliona eura ili 1,7% iznad plana.

• Transferi za socijalnu zaštitu: Iznosili su 280,6 miliona eura, što predstavlja 96,5% plana i rast od 4,2% u odnosu na prethodnu godinu

• Transferi institucijama, pojedincima, nevladinom i javnom sektoru: Iznosili su 106,2 miliona eura, što je za 14 miliona eura (11,6%) manje od plana.

• Kamate i otplata dugova: Za kamate je izdvojeno 71,8 miliona eura, dok je otplata dugova iznosila 69,8 miliona eura (15,8 miliona eura više od plana).

Ohrabrujući podatak je da država snažno ulaže u razvojne projekte. Kapitalni izdaci u posmatranom periodu iznosili su 55,3 miliona eura. U odnosu na izvršenje iz prvog kvartala prethodne godine, ove investicije su zabilježile ogroman skok od čak 72,4% ili 23,2 miliona eura, pri čemu se najveći dio odnosi na Kapitalni budžet (39,47 miliona eura).

Deficit drastično manji od plana

Kao direktan rezultat odličnog punjenja budžeta i kontrolisane potrošnje, deficit državnog budžeta na kraju marta iznosi 123,9 miliona eura, odnosno 1,4% procijenjenog BDP-a.

Prema usvojenom planu, projektovani deficit za ovaj period trebalo je da iznosi 220,5 miliona eura. To znači da je Ministarstvo finansija ostvarilo za čak 96,5 miliona eura bolji fiskalni rezultat od onoga što je prvobitno prognozirano.

Izazovi na lokalnom nivou

Dok centralna državna kasa bilježi pluseve u odnosu na plan, lokalne samouprave se suočavaju sa blagim finansijskim pritiscima. Izvorni prihodi budžeta jedinica lokalne samouprave iznosili su 86,3 miliona eura (1,0% BDP-a). Iako je to za blagih 0,6% više u odnosu na 2025. godinu, ovi prihodi su podbacio u odnosu na plan za 3,8 miliona eura ili 4,2%. Najveći dio prihoda opština činili su porezi (47,7 miliona eura) i donacije i transferi (20,0 miliona eura).

S druge strane, izdaci lokalnih samouprava iznosili su 106,1 milion eura, što je za 4,6% manje od plana, ali za 3,0% više nego prethodne godine. Zanimljivo je da su i opštine povećale kapitalne izdatke na 30,1 milion eura, što je skok od 13% u odnosu na prošlu godinu.

Zbog razlike između ostvarenih izvornih prihoda i ukupnih izdataka, na kraju prvog kvartala 2026. godine zabilježen je gotovinski deficit lokalne samouprave od 19,8 miliona eura, što je posljedično dovelo do smanjenja opštinskih depozita za 13,9 miliona eura.

Stabilan osnov za ostatak godine

Ministarstvo finansija u zaključku analize navodi da ostvareni tromjesečni trendovi ukazuju na stabilnu dinamiku punjenja budžeta. Ovakav finansijski bilans na samom početku godine pruža čvrst oslonac za održavanje makroekonomske i fiskalne stabilnosti, te garantuje nesmetanu realizaciju planiranih vladinih politika i u predstojećim kvartalima 2026. godine.

(Bankar.me)