Evropska unija završila je 2025. godinu sa blagim ekonomskim rastom, ali i povećanjem emisija gasova sa efektom staklene bašte, pokazuju najnoviji podaci Eurostata, što ukazuje da tranzicija ka „zelenijoj“ ekonomiji i dalje u velikoj mjeri zavisi od energetskog i transportnog sektora.

Sezonski prilagođene emisije gasova sa efektom staklene bašte u četvrtom kvartalu prošle godine iznosile su 839 miliona tona CO₂ ekvivalenta, što je za 0,9 odsto više u odnosu na prethodni kvartal. U istom periodu bruto domaći proizvod Evropske unije porastao je za 0,2 odsto.

Slovenija dramatično povećala emisiju CO2

U posljednjem kvartalu 2025. najveći rast emisija gasova staklene bašte među državama EU zabilježile su Slovenija, Estonija, Latvija, Hrvatska i Mađarska, pokazuju podaci Eurostata. Iako grafik prikazuje rast emisija, a ne ukupnu količinu CO₂, upravo su ove zemlje imale najveće povećanje zagađenja u odnosu na prethodni kvartal.

Slovenija bilježi ubjedljivo najveći skok – više od 22 odsto. Razlog se uglavnom povezuje sa većom proizvodnjom energije iz fosilnih goriva i intenzivnijim radom industrije tokom zimskog perioda, dok ekonomski rast nije pratio toliku potrošnju energije.

Estonija je druga sa rastom emisija od oko 11 odsto. Ta zemlja i dalje značajno zavisi od proizvodnje energije iz uljnih škriljaca, jednog od najzagađujućih fosilnih izvora u Evropi, pa svako povećanje industrijske aktivnosti brzo podiže emisije CO₂.

Latvija je zabilježila rast emisija od gotovo šest odsto. Na povećanje su vjerovatno uticali rast transporta i veća potrošnja energije tokom hladnijeg perioda godine, uz pojačanu ekonomsku aktivnost.

Hrvatska i Mađarska imaju rast emisija od oko četiri odsto. Kod obje zemlje rast se povezuje sa većom potrošnjom energije u industriji i saobraćaju, ali i povećanom upotrebom fosilnih goriva zbog sezonskih potreba za grijanjem i proizvodnjom električne energije.

Podaci pokazuju da se u dijelu EU ekonomska aktivnost i dalje oslanja na energetske izvore sa visokim emisijama, što dovodi do rasta CO₂ uprkos evropskim klimatskim ciljevima.

Iako je rast emisija na nivou cijele ekonomije bio relativno umjeren, struktura podataka pokazuje da je najveći pritisak došao iz energetskog sektora. Emisije iz djelatnosti proizvodnje i snabdijevanja električnom energijom, gasom, parom i klimatizacijom porasle su za 7,2 odsto u odnosu na treći kvartal 2025, što predstavlja ubjedljivo najveći rast među svim djelatnostima.

Povećanje emisija zabilježeno je i u transportu i skladištenju, gdje je rast iznosio 1,3 odsto, kao i u sektoru rudarstva i vađenja kamena, sa rastom od 0,9 odsto. Istovremeno, dio sektora bilježio je pad emisija – domaćinstva za dva odsto, a prerađivačka industrija za 0,1 odsto.

Najnoviji podaci ukazuju da EU i dalje nije u potpunosti uspjela da odvoji ekonomski rast od rasta emisija ugljenika, što je jedan od ključnih ciljeva evropske klimatske politike. Brisel već godinama nastoji da kroz ulaganja u obnovljive izvore energije, energetsku efikasnost i dekarbonizaciju industrije omogući rast privrede uz istovremeno smanjenje zagađenja.

Rijetki su dobri izuzeci

Najveći pad emisija CO2 zabilježen je u Finskoj, gdje su emisije smanjene za 3,2 odsto, zatim na Malti sa padom od dva odsto i u Češkoj, gdje je zabilježeno smanjenje od 0,6 odsto.

Zanimljivo je da je svih sedam država članica koje su uspjele da smanje emisije: Bugarska, Češka, Španija, Litvanija, Malta, Slovačka i Finska, istovremeno zabilježilo rast bruto domaćeg proizvoda. Ti podaci dodatno ukazuju da je moguće ostvariti ekonomski rast uz smanjenje emisija, što predstavlja jedan od ključnih ciljeva evropske klimatske politike.

Izvor: Bankar