Dok domaćinstva širom svijeta sabiraju troškove američko-izraelskog rata u Iranu, pojedine kompanije istovremeno bilježe ogromne profite.

Neizvjesnost izazvana sukobom, kao i faktičko zatvaranje Hormuškog moreuza od strane Irana, povećavaju troškove života i opterećuju budžete kompanija, porodica i država.

Međutim, dok su neki dovedeni na ivicu opstanka, drugi – čije su osnovne djelatnosti profitabilnije u ratnim okolnostima ili imaju koristi od nestabilnih cijena energenata – ostvarili su rekordne zarade.

Ovo su neki od sektora i kompanija koji zarađuju milijarde dok sukob na Bliskom istoku traje.

1. Nafta i gas

Najveći ekonomski uticaj rata do sada bio je rast cijena energije. Oko petine svjetske nafte i gasa transportuje se kroz Hormuški moreuz, ali je taj promet praktično zaustavljen krajem februara.

Rezultat su velike oscilacije cijena na energetskim tržištima, od kojih su profitirale neke od najvećih svjetskih naftnih i gasnih kompanija.

Najveći dobitnici bile su evropske naftne kompanije, koje posjeduju trgovačke sektore i uspjele su da zarade na naglim promjenama cijena koje su povećale profite.

Profit BP-a više je nego udvostručen i iznosio je 3,2 milijarde dolara za prva tri mjeseca godine, zahvaljujući, kako su naveli, „izuzetnim“ rezultatima trgovačkog sektora.

Shell je takođe nadmašio očekivanja analitičara kada je prijavio rast profita u prvom kvartalu na 6,92 milijarde dolara.

Još jedan međunarodni gigant, TotalEnergies, povećao je profit za gotovo trećinu, na 5,4 milijarde dolara u prvom kvartalu 2026. godine, podstaknut nestabilnošću na tržištima nafte i energije.

Američki giganti ExxonMobil i Chevron zabilježili su pad zarade u odnosu na isti period prošle godine zbog poremećaja u snabdijevanju sa Bliskog istoka, ali su obje kompanije nadmašile očekivanja analitičara i očekuju dalji rast profita tokom godine, s obzirom na to da su cijene nafte i dalje značajno više nego prije početka rata.

2. Velike banke

Neke od najvećih svjetskih banaka takođe su povećale profite tokom rata u Iranu.

Trgovački sektor JP Morgana ostvario je rekordnih 11,6 milijardi dolara prihoda u prva tri mjeseca 2026. godine, što je banci donijelo drugi najveći kvartalni profit u istoriji.

Kod ostalih banaka iz takozvane „Velike šestorke“ – među kojima su Bank of America, Morgan Stanley, Citigroup, Goldman Sachs i Wells Fargo, uz JP Morgan – profit je takođe značajno porastao u prvom kvartalu godine.

Ukupno gledano, banke su u prva tri mjeseca 2026. ostvarile profit od 47,7 milijardi dolara.

„Veliki obim trgovanja posebno je pogodovao investicionim bankama, naročito Morgan Stanleyju i Goldman Sachsu“, kazala je glavna investiciona strategkinja Wealth Cluba, Susannah Streeter.

Velike banke sa Wall Streeta profitirale su zbog naglog rasta potražnje za trgovanjem, dok su investitori masovno prodavali rizičnije akcije i obveznice i preusmjeravali novac u sigurniju imovinu. Obim trgovanja dodatno je povećan pokušajima investitora da iskoriste nestabilnost finansijskih tržišta.

Streeter je dodala: „Nestabilnost izazvana ratom dovela je do rasta trgovanja, jer su pojedini investitori prodavali akcije zbog straha od eskalacije sukoba, dok su drugi kupovali tokom pada cijena, što je podstaklo oporavak tržišta.“

3. Odbrambena industrija

Jedan od najdirektnijih dobitnika svakog sukoba jeste odbrambeni sektor, smatra Emily Sawicz, viša analitičarka kompanije RSM UK.

„Sukob je ukazao na nedostatke u sistemima protivvazdušne odbrane, ubrzavajući ulaganja u raketnu odbranu, sisteme protiv dronova i vojnu opremu širom Evrope i SAD-a“, kazala je za BBC.

Osim što naglašava važnost odbrambenih kompanija, rat stvara potrebu da države obnavljaju zalihe oružja, čime dodatno raste potražnja.

BAE Systems, koji proizvodi djelove za borbene avione F35, saopštio je u trgovačkom izvještaju objavljenom u četvrtak da očekuje snažan rast prodaje i profita ove godine.

Kompanija je navela da rastuće „bezbjednosne prijetnje“ širom svijeta povećavaju državnu potrošnju na odbranu, što stvara „povoljno okruženje“ za poslovanje.

Lockheed Martin, Boeing i Northrop Grumman, tri najveća svjetska vojna proizvođača, prijavili su rekordne narudžbine na kraju prvog kvartala 2026. godine.

Ipak, akcije kompanija iz odbrambenog sektora, koje su snažno rasle prethodnih godina, pale su od sredine marta zbog bojazni da su precijenjene.

4. Obnovljivi izvori energije

Sukob je takođe ukazao na potrebu smanjenja zavisnosti od fosilnih goriva, smatra Streeter.

To je „dramatično povećalo interesovanje za sektor obnovljivih izvora energije“, čak i u SAD-u, gdje je administracija Donalda Trumpa popularizovala slogan „drill, baby, drill“, kojim podstiče veću upotrebu fosilnih goriva.

Prema njenim riječima, rat je doveo do toga da se ulaganja u obnovljive izvore energije sve više smatraju ključnim za stabilnost i otpornost na šokove.

Jedna od kompanija koja je profitirala je NextEra Energy sa Floride, čije su akcije porasle 17 odsto od početka godine, dok investitori ulažu u njenu strategiju razvoja.

Danski giganti vjetroenergije Vestas i Orsted takođe su prijavili snažan rast profita, što pokazuje da posljedice rata u Iranu podstiču i sektor obnovljive energije.

U Velikoj Britaniji, Octopus Energy je nedavno za BBC saopštio da je rat izazvao „ogroman skok“ prodaje solarnih panela i toplotnih pumpi, pri čemu je prodaja solarnih panela porasla 50 odsto od kraja februara.

Rast cijena goriva dodatno je povećao potražnju za električnim vozilima, pri čemu kineski proizvođači posebno koriste ovu priliku.

Izvor: BBC