Lokalne uprave na sjeveru Crne Gore imaju ubjedljivo najglomazniju administraciju kada se broj zaposlenih uporedi sa brojem stanovnika. Analiza portala Bankar, zasnovana na podacima Ministarstva finansija o zaposlenima u decembru 2025. godine i rezultatima popisa stanovništva iz 2023, pokazuje da Šavnik ima više od 30 zaposlenih u lokalnoj upravi i ustanovama na 1.000 stanovnika, Žabljak oko 25, a Andrijevica približno 23 službenika na hiljadu građana – što je višestruko više od državnog prosjeka. Istovremeno, iako imaju najveći ukupan broj zaposlenih, veliki gradovi bilježe znatno manji administrativni teret po stanovniku: Podgorica ima oko 6,4 zaposlenih na 1.000 stanovnika, Bar 8,4, a Nikšić oko 9,9, što pokazuje da veći broj stanovnika zapravo smanjuje relativnu veličinu lokalne administracije.
Podaci o zaposlenosti u lokalnim samoupravama pokazuju da opštinski administrativni sistem u Crnoj Gori i dalje predstavlja jedan od najvećih segmenata javnog sektora, ali i prostor u kojem su regionalne razlike posebno izražene. Prema podacima o strukturi i broju zaposlenih za decembar 2025. godine, koje je objavilo Ministarstvo finansija, u organima lokalne uprave i javnim ustanovama čiji su osnivači opštine bilo je zaposleno ukupno 7.253 osobe.
Od tog broja, 5.548 zaposlenih radilo je u organima lokalne uprave, dok je 1.705 angažovano u javnim ustanovama i organizacijama na lokalnom nivou, što znači da gotovo tri četvrtine ukupne zaposlenosti otpada na administrativni aparat opština. Takva struktura potvrđuje da su lokalne uprave u Crnoj Gori, naročito u sjevernim opštinama, jedan od ključnih poslodavaca, jer najveći dio zaposlenih radi u samim organima opštinske uprave,
Najveći broj zaposlenih koncentrisan je u demografski i ekonomski najvećim sredinama. Podgorica, kao glavni grad, zapošljava 1.154 službenika i zaposlenih, što je gotovo šestina ukupne lokalne administracije u državi. Slijede Nikšić sa 658 zaposlenih i Budva sa 651, dok iznad 400 zaposlenih imaju još Bijelo Polje i Herceg Novi. Ove opštine predstavljaju administrativne i ekonomske centre svojih regiona, ali i sredine sa razvijenijom mrežom javnih službi i lokalnih institucija.
Na drugoj strani nalaze se najmanje opštine, uglavnom na sjeveru države. U Šavniku je registrovano 48 zaposlenih, u Petnjici 57, Plužinama 71, a na Žabljaku 75. Iako apsolutni brojevi ukazuju na mali administrativni aparat, prava slika postaje jasnija tek kada se zaposlenost uporedi sa brojem stanovnika prema posljednjem popisu iz 2023. godine.
Upravo tada se otvara pitanje koje javnost najviše zanima – koliko lokalna administracija realno košta po stanovniku.
Kada se broj zaposlenih stavi u odnos sa demografskim podacima, dobija se znatno drugačija slika. Velike opštine, iako imaju najveći broj zaposlenih u apsolutnom iznosu, zapravo imaju manji administrativni teret po građaninu. Podgorica tako ima oko 6,4 zaposlenih u lokalnoj upravi i ustanovama na 1.000 stanovnika, Bar oko 8,4, Bijelo Polje približno 9,8, dok je u Nikšiću taj odnos oko 9,9 zaposlenih na hiljadu stanovnika.
Potpuno drugačija situacija prisutna je u manjim opštinama. U Šavniku broj zaposlenih prelazi 30 na 1.000 stanovnika, na Žabljaku iznosi oko 25, dok Andrijevica i Gusinje imaju približno 23 zaposlenih na hiljadu stanovnika. Izdvaja se i Budva, sa oko 24 zaposlenih na 1.000 stanovnika. Međutim, treba naglasiti da u metropoli crnogorskog turizma živi mnogo više stanovnika u odnosu na stalno prijavljene, a treba uzeti i obzir i infrastrukturu koju grad održava tokom turističke sezone.
Ovi podaci potvrđuju strukturni problem lokalnog sistema upravljanja u Crnoj Gori. Administrativni aparat ima određene fiksne troškove jer svaka opština mora imati upravu, službe, komunalne sisteme i javne ustanove bez obzira na broj stanovnika. Kako broj stanovnika opada, posebno na sjeveru države, isti institucionalni okvir automatski povećava udio javnog sektora po glavi stanovnika.
Zbog toga razlike među opštinama nijesu samo administrativno pitanje, već i fiskalno razvojno. Veći gradovi raspolažu širom poreskom osnovicom i snažnijom ekonomskom aktivnošću, dok male opštine ostaju u većoj mjeri zavisne od transfera iz državnog budžeta. Upravo zato pitanje efikasnosti lokalnih samouprava sve češće postaje dio šire rasprave o regionalnom razvoju, decentralizaciji i održivosti javnih finansija.
Ukupan broj od preko sedam hiljada zaposlenih na lokalnom nivou sam po sebi ne predstavlja neuobičajen nivo za državu veličine Crne Gore, ali neravnomjerna raspodjela zaposlenih u odnosu na broj stanovnika jasno pokazuje da će buduće reforme javne uprave morati da se bave ne samo brojem zaposlenih, već i funkcionalnom organizacijom opština i njihovim dugoročnim finansijskim kapacitetom.
(Izvor: Bankar)
