Kompanije iz 17. i 18. vijeka nekada su vrijedjele trilione dolara po današnjim standardima, zahvaljujući monopolima u trgovini i spekulacijama.
Uspon savremenih tehnoloških divova redefinisao je dominaciju na tržištu. Kompanije poput Nvidije, Microsofta i Applea, koje čine takozvanih “Veličanstvenih sedam” (Mag-7), danas imaju višetrilionske vrijednosti. Ali kako se one upoređuju sa ekonomskim titanima prošlosti?
U ovoj vizualizaciji upoređuje se tržišna kapitalizacija savremenih kompanija iz grupe Mag-7 sa tri najveće kompanije u istoriji.
Podaci i analiza
Podaci potiču iz objave magazina The Motley Fool iz 2012. godine, koji je uporedio vršne tržišne vrijednosti istorijskih monopola, korigovane za inflaciju.
Te vrijednosti su dalje prilagođene na današnje dolare i upoređene sa Mag-7 grupom na dan 18. jul 2025.
| Kompanija | Godina | Vrijednost (USD, triliona) |
|---|---|---|
| 🇳🇱 Dutch East India Company (VOC) |
1637 | 10,15 |
| 🇫🇷 Mississippi Company | 1720 | 8,35 |
| 🇬🇧 South Sea Company | 1720 | 5,52 |
| 🇺🇸 NVIDIA | 2025 | 4,20 |
| 🇺🇸 Microsoft | 2025 | 3,79 |
| 🇺🇸 Apple | 2025 | 3,15 |
| 🇺🇸 Amazon | 2025 | 2,40 |
| 🇺🇸 Alphabet | 2025 | 2,25 |
| 🇺🇸 Meta | 2025 | 1,77 |
| 🇺🇸 Tesla | 2025 | 1,06 |
Osnovana 1602. godine, Holandska istočnoindijska kompanija (VOC) dostigla je tržišnu vrijednost od preko 10 triliona dolara u današnjim iznosima.
Uz podršku državnih povelja i globalnih monopola, VOC je kontrolisala ogromne djelove trgovine začinima, dajući joj ekonomsku moć bez presedana u svoje vrijeme. Kompanija je mogla da nabavlja egzotičnu robu, osniva kolonije, stvara vojne snage, pa čak i da započinje ratove širom svijeta.
Iako je VOC opstajala skoro 200 godina kao vodeća trgovačka sila Evrope, njen spekulativni vrhunac koincidirao je sa poznatom “tulipomanijom” u Holandiji 1637. godine.
Tulipomanija, koja se često smatra prvom velikom finansijskom balonom u istoriji, bila je period ekstremne euforije. U to vrijeme, vrijednost VOC-a iznosila je 78 miliona holandskih guldena, što danas odgovara 10,2 triliona dolara.
Spekulativni baloni 18. vijeka
Druge dvije istorijske kompanije na ovoj listi – Misisipi kompanija i Južnomorska kompanija – dostigle su svoj vrhunac 1720. godine, u jeku ogromnih spekulativnih balona.
Njihove tržišne vrijednosti tada su iznosile 8,35 i 5,52 triliona dolara. Ipak, obje su se ubrzo urušile, što ih čini ranim primjerima tržišne euforije i finansijske nestabilnosti.
Na primjer, Misisipi kompanija bila je francuski trgovački poduhvat sa ekskluzivnim pravima na eksploataciju teritorija Luizijane i Misisipija. Investitori su bili privučeni pričama o ogromnom bogatstvu iz prirodnih resursa (poput zlata), ali nikakvi stvarni profiti nikada nijesu ostvareni.
