Sjedinjene Američke Države postale su najveći izvoznik nafte na svijetu, čime su prekinule višedecenijsku dominaciju Saudijske Arabije i Rusije na globalnom energetskom tržištu.
Ovaj preokret dodatno jača uticaj američkih kompanija i Vašingtona na svjetsku trgovinu energentima, posebno u trenutku kada rat sa Iranom izaziva velike poremećaje u snabdijevanju naftom i mijenja ustaljene trgovinske tokove.
Uspon SAD predstavlja istorijski zaokret za zemlju koja je decenijama zavisila od uvoza bliskoistočne nafte. Tokom sedamdesetih godina prošlog vijeka Amerika je bila ozbiljno pogođena arapskim naftnim embargom uvedenim zbog podrške Izraelu.
Međutim, situacija se radikalno promijenila poslije 2010. godine zahvaljujući eksplozivnom rastu proizvodnje iz nalazišta škriljaca. Najprije je Amerika postala najveći proizvođač prirodnog gasa, zatim najveći proizvođač nafte, a sada i njen najveći izvoznik, prenosi portal Biznis.
Problemi konkurenata
Dodatni podsticaj američkom usponu dali su problemi konkurenata. Rat Izraela i SAD protiv Irana ozbiljno je poremetio saudijski izvoz nafte, dok je ruski izvoz oslabljen kombinacijom zapadnih sankcija i ukrajinskih napada na energetsku infrastrukturu.
U takvim okolnostima američki izvoz sirove nafte i derivata dostigao je u maju oko 10,5 miliona barela dnevno, što je treći mjesec zaredom dovoljno za prvo mjesto u svijetu. Za poređenje, Rusija je izvozila oko sedam miliona, a Saudijska Arabija oko 5,9 miliona barela dnevno.
Analitičari ocjenjuju da su energetski resursi postali novo oruđe američkog uticaja, uz vojnu moć i dominantnu ulogu dolara u svjetskim finansijama.
Zemlje koje zavise od američke nafte i gasa sada su u većoj mjeri izložene političkom i ekonomskom uticaju SAD. Istovremeno, slabi moć OPEC-a da kontroliše tržište i utiče na cijene nafte, naročito nakon što su Ujedinjeni Arapski Emirati napustili organizaciju poslije gotovo šest decenija članstva.
(Izvor: Agencije)
