Unutrašnje birokratske barijere i regulatorne prepreke su ono što sistematski potkopava evropski rast. MMF je procijenio da su one ekvivalent carinama od 45 odsto na proizvodni sektor i čak 110 odsto na sektor usluga. Evropa je prema sebi daleko destruktivnija nego bilo koje carine koje Tramp može uvesti.
Još dok je američki predsjednik Donald Tramp najavljivao uvođenje carina na evropske proizvode, u Briselu su odmah počele rasprave o posljedicama po evropsku privredu. Ipak, prava istina je da najveća prijetnja konkurentnosti Evrope ne dolazi spolja, već iznutra. Evropa se godinama, bar kada su u pitanju ekonomska pitanja, bavi spoljnim izazovima – od američkog protekcionizma do kineskog industrijskog rasta – ali istovremeno ignoriše sopstvene unutrašnje prepreke koje guše njen ekonomski potencijal.
Mario Dragi ispravno primjećuje da su upravo unutrašnje birokratske barijere i regulatorne prepreke ono što sistematski potkopava evropski rast. Međunarodni monetarni fond (MMF) procjenjuje da su evropske unutrašnje barijere ekvivalent carinama od 45 odsto na proizvodni sektor i čak 110 odsto na sektor usluga. Drugim riječima, Evropa je sama sebi nametnula trgovinske prepreke koje su daleko destruktivnije od bilo kojih carina koje Tramp može uvesti.
Posljedice su vidljive u trgovinskim pokazateljima. Unutarevropska trgovina je daleko ispod nivoa koji bismo očekivali na jedinstvenom tržištu – trgovina između država članica EU-a manja je od polovine trgovine između američkih saveznih država. Evropska privreda postala je visoko zavisna od spoljne potražnje, što je u današnjim uslovima globalne ekonomske nesigurnosti izuzetno rizično.
Ali problem nije samo u ponudi – Evropa već godinama toleriše slabu domaću potražnju, naročito od globalne finansijske krize 2008. godine. Dragi ističe da je ovo samo dodatno pogoršalo probleme uzrokovane regulatornim ograničenjima. Za razliku od SAD-a, gdje se nakon kriza bilježi snažan rast produktivnosti, Evropa je zapela u zamci niskog rasta i slabe inovativnosti.
Upravo ta kombinacija slabosti – prepreke u ponudi i slaba potražnja – glavni su razlozi zbog kojih Evropa zaostaje. No, ono što je ključno jeste da su oba problema rezultat evropskih političkih odluka, a ne spoljašnjih faktora. Evropska unija se fokusirala na parcijalne ciljeve – štednja je trebalo da obezbijedi održivost javnog duga, regulacija je trebalo da zaštiti građane od novih tehnoloških rizika, a unutrašnje barijere su ostaci vremena kada su nacionalne države bile osnovni okvir djelovanja. No, sada je jasno da takav pristup nije donio ni ekonomski prosperitet, ni zdravu javnu finansijsku situaciju, niti stvarnu autonomiju Evrope u globalnim procesima.
Ovo ima i vrlo konkretne posljedice za Hrvatsku. Kada bi Tramp sjutra povukao sve carine na evropske proizvode, da li bi naši preduzetnici osjetili olakšanje? Malo vjerovatno. Njihovi glavni problemi nisu u Vašingtonu, već u Zagrebu, Briselu i lavirintu administrativnih procedura koje im oduzimaju energiju, vrijeme i novac.
SAD i Kina su godinama sprovodili deregulaciju i podsticali ulaganja u inovacije, dok je Evropa birokratizovala i ono što je ionako već bilo previše komplikovano. Od finansijske krize 2008. godine, američka vlada ubrizgala je pet puta više fiskalnih podsticaja u privredu nego EU, što je omogućilo jače inovacione cikluse i brži rast. Evropska fiskalna politika ostala je fragmentisana i nedovoljno usmjerena na rast, a posljedice toga sada su vidljive u njenom sporom oporavku.
Hrvatska, kao dio ovog sistema, ne može sebi priuštiti čekanje da se stvari promijene u Briselu. Ako želimo ostati konkurentni, moramo sami pojednostaviti regulatorno okruženje, smanjiti birokratske prepreke i podsticati inovacije.
Dok Evropa razmišlja o sljedećem odgovoru na Trampove trgovinske politike, možda bi bilo pametnije da se prvo suoči sa sopstvenim ograničenjima. Tako i Hrvatska, a ona za to ima znanje i ljude koji u oblasti regulatornih reformi imaju iskustvo u 21 državi svijeta i prvo globalno AI softversko rješenje za regulatorni menadžment.
Domagoj Juričić, savjetnik za upravljanje političkim rizicima, MKPS
Izvor: Lidermedia.hr
