Global Wealth Report 2025, novo izdanje godišnje publikacije švajcarske banke UBS, pruža iscrpan uvid u stanje ličnog bogatstva u svijetu. U vremenu izraženih ekonomskih preokreta, porasta kamatnih stopa i geopolitičkih tenzija, svijet je ipak postao bogatije mjesto – barem u statističkom smislu. Ali iza rasta agregiranih cifara kriju se dramatične regionalne razlike, izražena nejednakost i duboke sistemske tenzije koje ostaju neriješene.
Nakon pandemijskih šokova i kratkotrajnog pada 2022. godine, globalno bogatstvo poraslo je za 4,6% tokom 2024. godine. To je nešto više u odnosu na rast iz prethodne godine, koji je iznosio 4,2%. Glavni motor tog rasta bila je Sjeverna Amerika, posebno Sjedinjene Američke Države, gdje su stabilan dolar i optimistična finansijska tržišta doprinijela snažnom povećanju imovine. Američki kontinent sada drži čak 39,3% svjetskog bogatstva, dok je udio azijsko-pacifičkog regiona pao na 35,9%, a Evrope, Bliskog istoka i Afrike zajedno – na svega 24,8%.
U apsolutnim brojkama, regionalni rast bogatstva 2024. godine izgledao je ovako:
-
Amerika: +11,35%
-
Azija i Pacifik (APAC): +2,85%
-
Evropa, Bliski Istok i Afrika (EMEA): samo +0,44%
U regiji Istočne Evrope zabilježen je iznenađujuće snažan rast od preko 12%, dok su Zapadna Evropa, Latinska Amerika i Okeanija zabilježile pad bogatstva izražen u američkoj valuti. Kina i Jugoistočna Azija ostale su u pozitivnoj zoni, ali uz umjereni rast između 2,5 i 3,5%.
Dok makroekonomske statistike bilježe rast, individualni osjećaj blagostanja ne prati uvijek te brojke. Razlika između nominalnog i realnog bogatstva – tj. vrijednosti prilagođene za inflaciju – ključna je za razumijevanje prave ekonomske slike. U Turskoj, na primjer, iako je u lokalnoj valuti zabilježen rast bogatstva po odrasloj osobi od 35%, u realnim uslovima to predstavlja zapravo pad od gotovo 15%.
SAD i Kina: Gospodari globalnog bogatstva
Dva ekonomska giganta – Sjedinjene Američke Države i Kina – zajedno posjeduju više od polovine ukupnog ličnog bogatstva u svijetu. SAD prednjače sa gotovo 35% udjela, dok Kina drži oko 20%.
Ostale velike ekonomije imaju znatno manji udio:
-
Japan: 4,5%
-
UK i Njemačka: po 3,8%
-
Indija: 3,4%
-
Francuska: 3,3%
-
Kanada: 2,5%
Švajcarska i Tajvan, iako male po veličini, posjeduju respektabilan udio u bogatstvu zahvaljujući visokim vrijednostima imovine po glavi stanovnika.
SAD i Kina i dalje su dvije vodeće sile po ukupnom bogatstvu građana. Sjedinjene Države same čine 35% ukupnog globalnog bogatstva, dok Kina drži gotovo 20%. Ostale zemlje, uključujući Japan, Njemačku, Francusku, Indiju i Veliku Britaniju, dijele ostatak.
U ovom izdanju izvještaja poseban fokus stavljen je na tzv. EMILLI-je – “Everyday Millionaires” ili ljude čija imovina se kreće između 1 i 5 miliona dolara. Njihov broj dostigao je 52 miliona širom svijeta, a zajedno posjeduju imovinu vrijednu 107 biliona dolara. Riječ je o demografskoj grupi koja više ne spada u elitu, već čini široku i rastuću klasu imućnih pojedinaca, često rezultat decenija ulaganja, nasljeđa i štednje.
Globalni broj milionera takođe je porastao za više od 680.000 u 2024. godini. Najveći apsolutni rast zabilježen je u Sjedinjenim Državama, gdje je dnevno “nastajalo” više od hiljadu novih milionera – čak i vikendom. Kina je bila druga, s više od 386 novih milionera dnevno. Turska i Ujedinjeni Arapski Emirati zabilježili su najveći relativni rast, od 8,4% i 5,8%, dok je u Indiji broj milionera porastao za 4,4%.
Ipak, uprkos rastu broja bogatih, medijalni podaci pokazuju znatno drugačiju sliku. Prosječno bogatstvo po odrasloj osobi često prikriva velike razlike, jer ekstremno bogati povlače prosjek naviše. Kada se pogleda medijalno bogatstvo – ono što ima “srednji” građanin – situacija je drugačija. Luksemburg se izdvaja kao država sa najvišim medijalnim bogatstvom (395.000 USD), dok SAD, iako druga po prosjeku, pada na 15. mjesto u medijalnom rangu.
Švajcarska, koja prednjači u prosječnom bogatstvu (687.000 USD), ima “skromnije” medijalno bogatstvo od 182.000 USD. U Australiji je taj odnos uravnoteženiji: prosječno bogatstvo iznosi 516.000, a medijalno 268.000 dolara.
Nejednakost bogatstva ostaje ključni izazov. Gini koeficijent, koji mjeri distribuciju imovine, pokazuje da Brazil, Rusija, Južna Afrika i Saudijska Arabija imaju najvišu koncentraciju bogatstva u rukama manjine. Brazil i Rusija su na vrhu sa koeficijentom 0,82. S druge strane, najpravednija distribucija bogatstva zabilježena je u Slovačkoj (0,38) i Belgiji (0,47).
Zanimljivo je i to da su u proteklih pet godina mnoge razvijene ekonomije, poput Švajcarske, Italije i Nizozemske, zabilježile pad realnog bogatstva po odrasloj osobi, dok su zemlje poput Južne Koreje, Norveške i Tajvana imale rast veći od 30%. Taj disbalans često se objašnjava kombinacijom faktora poput inflacije, rasta cijena nekretnina, kursnih razlika i demografskih promjena.
Na vrhu piramide nalaze se milijarderi. Ukupan broj ljudi sa bogatstvom većim od jedne milijarde dolara iznosi 2.891. Većina njih ima između 1 i 50 milijardi, dok samo 31 osoba prelazi tu gornju granicu. Raste i broj višegeneracijskih milijardera – porodica u kojima bogatstvo prelazi s koljena na koljeno – kojih je sada više od 800.
Na kraju, izvještaj naglašava važnu razliku između prihoda i bogatstva. Visoke plate ne znače nužno i veliko bogatstvo, jer akumulacija kapitala zavisi i od štednje, investicija i poreskog sistema. Neke zemlje, poput Švedske i Izraela, imaju visok udio finansijskih sredstava u ukupnom bogatstvu građana, dok u državama poput Indije, Grčke i Turske dominiraju fizička imovina i nekretnine.
UBS-ov izvještaj jasno pokazuje da je svijet bogatiji nego ikada – barem statistički. Ipak, rast tog bogatstva nije ravnomjerno raspoređen, a nejednakosti unutar i između zemalja postaju sve izraženije. Kako ulazimo u drugu polovinu decenije, globalna ekonomija će morati da se suoči s pitanjem – kako upravljati bogatstvom koje raste, ali i stvara sve veće društvene tenzije.
