Banke u Crnoj Gori očekuju da će se rast tražnje za kreditima nastaviti i u drugom kvartalu 2026. godine, i kod privrede i kod stanovništva, pokazuje najnoviji izvještaj Centralne banke Crne Gore o rezultatima ankete o kreditnoj aktivnosti banaka.

Tražnja za kreditima je, prema ocjenama banaka, već u prvom kvartalu ove godine značajno porasla u oba posmatrana sektora. Kod građana su glavni razlozi bili refinansiranje postojećih obaveza, kupovina nepokretnosti, rast zarada i zaposlenosti, dok je kod privrede rast tražnje najviše bio vezan za finansiranje obrtnih sredstava i kapitalnih investicija.

„Tražnja za kreditima je tokom prvog kvartala 2026. godine zabilježila značajan rast u oba posmatrana sektora u odnosu na prethodno tromjesečje, nezavisno od ročnosti i veličine subjekata”, navodi se u izvještaju CBCG.

Iz CBCG dodaju da se i u drugom kvartalu očekuje nastavak rasta tražnje.

„U drugom kvartalu 2026. godine banke očekuju nastavak rasta tražnje za kreditima u oba sektora, nezavisno od kategorije kredita i veličine subjekata”, piše u izvještaju.

Građani traže kredite zbog stanova i refinansiranja

Prema rezultatima ankete, rast tražnje stanovništva za kreditima tokom prvog kvartala bio je prvenstveno uslovljen povećanim potrebama za refinansiranjem postojećih obaveza i kupovinom nepokretnosti.

„Povećana tražnja stanovništva bila je uslovljena potrebama za refinansiranjem postojećih obaveza i kupovinom nepokretnosti, pod uticajem povoljnih kretanja na tržištu nekretnina i pozitivnih kretanja na tržištu rada, kroz rast neto zarada i zaposlenosti”, navodi CBCG.

Dodatni doprinos rastu tražnje odnosio se na potrebe za finansiranjem trajnih potrošnih dobara, poput automobila, namještaja i sličnih izdataka.

U dijelu izvještaja koji se odnosi na stanovništvo, CBCG navodi da su banke kao ključne determinante rasta tražnje izdvojile „povećane potrebe stanovništva za refinansiranjem postojećih obaveza, kao i povoljnija kretanja u makroekonomskom okruženju, prvenstveno kroz rast neto zarada i zaposlenosti”.

Podaci iz agregiranih rezultata ankete pokazuju da je tražnja stanovništva za ukupnim kreditima u prvom kvartalu imala pozitivan neto procenat od 26,81, dok su banke za drugi kvartal očekivale nastavak rasta, uz neto procenat od 20,65.

Kod stambenih kredita, tražnja je u prvom kvartalu imala neto procenat od 25,59, dok se za drugi kvartal očekuje dalji rast, ali nešto umjerenijim tempom, uz neto procenat od 14,93. Kod potrošačkih i ostalih kredita, tražnja je u prvom kvartalu iznosila 13,49, a banke za drugi kvartal očekuju rast na 20,65.

Refinansiranje kao najjači motiv

Među faktorima koji su uticali na rast tražnje stanovništva, najizraženije su bile potrebe za refinansiranjem, sa neto procentom od 34,19 u prvom kvartalu.

Isti neto procenat zabilježen je i kod opšte ekonomske situacije, odnosno zarada, što znači da su banke rast neto plata prepoznale kao važan faktor koji podstiče građane da više koriste kredite.

Situacija na tržištu nekretnina imala je neto procenat od 28,88, dok je kupovina nepokretnosti kao konkretan razlog za kreditiranje imala neto procenat od 25,59.

To pokazuje da tržište nekretnina i dalje ostaje jedan od ključnih pokretača kreditne aktivnosti stanovništva.

„Poboljšana kretanja na tržištu nekretnina doprinijela su povećanoj tražnji za stambenim kreditima i finansiranjem kupovine nepokretnosti”, navodi se u izvještaju.

Banke pooštrile standarde za građane

Iako je tražnja građana za kreditima rasla, banke su u prvom kvartalu pooštrile kreditne standarde za stanovništvo, naročito kod stambenih kredita.

„Tokom prvog kvartala 2026. godine, u odnosu na prethodni kvartal, došlo je do pooštravanja kreditnih standarda za stanovništvo, naročito u segmentu stambenih kredita”, navodi CBCG.

Pooštravanje je, prema izvještaju, dominantno bilo uslovljeno regulatornim ograničenjem maksimalnog opterećenja zarade od 50 odsto, odnosno 33 odsto u slučaju minimalne zarade, kao i pogoršanom procjenom kreditne sposobnosti klijenata.

„U pravcu pooštravanja kreditnih standarda djelovali su i povećani troškovi izvora finansiranja, niža spremnost banaka na preuzimanje rizika, kao i efekti nove regulatorne i zakonske regulative”, piše u izvještaju.

Istovremeno, banke su ocijenile da su povoljniji makroekonomski izgledi, izraženija konkurencija u bankarskom sektoru i niže procijenjeni rizici povezani sa instrumentima obezbjeđenja kredita djelovali u pravcu ublažavanja standarda za stanovništvo.

Uprkos pooštravanju u prvom kvartalu, banke očekuju da će u drugom kvartalu doći do ublažavanja kreditnih standarda za sve kategorije kredita stanovništvu, posebno za potrošačke i ostale kredite.

„Prema očekivanjima banaka, u drugom kvartalu 2026. godine predviđa se ublažavanje kreditnih standarda za sve kategorije kredita odobrenih stanovništvu, pri čemu se najizraženije ublažavanje očekuje kod potrošačkih i ostalih kredita”, navodi CBCG.

Kamatne marže i naknade smanjene

Iako su standardi za građane pooštreni, kreditni uslovi su u prvom kvartalu ublaženi.

„Banke su ocijenile da su tokom prvog kvartala 2026. godine kreditni uslovi prilikom odobravanja kredita stanovništvu ublaženi, prvenstveno usljed smanjenja kamatnih marži, provizija i naknada”, navodi se u izvještaju.

Dodatni faktor bilo je produženje ročnosti otplate i grejs perioda.

CBCG navodi da se očekuje nastavak ublažavanja kreditnih uslova i tokom drugog kvartala, pri čemu se kao ključni faktor izdvaja dalje smanjenje kamatnih marži, provizija i naknada.

„U skladu sa prethodnim kretanjima, banke očekuju da će se tendencija ublažavanja kreditnih uslova nastaviti i tokom drugog kvartala 2026. godine”, piše CBCG.

To znači da građani, i pored strožih kriterijuma za odobravanje kredita, mogu očekivati povoljnije pojedine elemente kreditnih ugovora, naročito kada je riječ o cijenama kredita i rokovima otplate.

Privreda traži kredite za obrtna sredstva i investicije

Rast tražnje za kreditima zabilježen je i kod privrede.

Prema izvještaju CBCG, tražnja preduzeća za kreditima u prvom kvartalu značajno je porasla u odnosu na prethodni kvartal, nezavisno od ročnosti kredita i veličine preduzeća.

„Prema rezultatima ankete, u prvom kvartalu 2026. godine zabilježen je značajan rast tražnje preduzeća za kreditima u odnosu na prethodni kvartal, nezavisno od ročnosti kredita i veličine preduzeća”, navodi CBCG.

Kao ključni razlozi za rast tražnje izdvojene su povećane potrebe za finansiranjem obrtnih sredstava i kapitalnih investicija.

„Kao ključne faktore koji su doprinijeli povećanju tražnje, banke su izdvojile povećane potrebe za finansiranjem obrtnih sredstava i kapitalnih investicija”, piše u izvještaju.

Podaci iz ankete pokazuju da je tražnja privrede za ukupnim kreditima i kreditnim linijama u prvom kvartalu imala neto procenat od 64,73. Isti nivo očekuje se i za drugi kvartal.

Najveća tražnja zabilježena je kod mikro, malih i srednjih preduzeća, gdje je neto procenat iznosio 69,23. Kod velikih preduzeća tražnja je takođe rasla, ali umjerenije, uz neto procenat od 44,77.

Privredi lakše do kredita

Za razliku od sektora stanovništva, gdje su kreditni standardi pooštreni, kod privrede su banke u prvom kvartalu ublažile kreditne standarde.

„Rezultati ankete sprovedene u prvom kvartalu 2026. godine, u poređenju sa četvrtim kvartalom 2025. godine, pokazuju da su kreditni standardi za privredu ublaženi”, navodi CBCG.

Na ublažavanje kreditnih standarda za privredu, prema ocjeni banaka, uticali su pojačana konkurencija među bankama, povoljnija opšta ekonomska kretanja, niži rizik povezan sa zahtijevanim kolateralom, smanjenje nivoa nenaplativih potraživanja i veća spremnost banaka da preuzmu rizik.

U istom periodu smanjen je broj odbijenih zahtjeva za kredite privredi.

„U prvom kvartalu 2026. godine zabilježen je pad broja odbijenih zahtjeva za odobravanje kredita privredi u odnosu na prethodni kvartal. Ovo smanjenje ukazuje na ublažavanje kreditnih standarda i povoljnije uslove kreditiranja, potvrđujući nastavak trenda povećane dostupnosti finansiranja realnom sektoru”, navodi se u izvještaju.

Banke očekuju da će se ublažavanje kreditnih standarda za privredu nastaviti i tokom drugog kvartala, naročito za mikro, mala i srednja preduzeća.

Očekuje se nastavak rasta kreditne aktivnosti

Rezultati ankete CBCG ukazuju da banke u narednom periodu očekuju dalji rast kreditne aktivnosti, ali uz različite pristupe prema privredi i stanovništvu.

Kod privrede se očekuje nastavak ublažavanja standarda i rast tražnje, prvenstveno zbog potreba za obrtnim sredstvima i investicijama.

Kod stanovništva, iako su standardi u prvom kvartalu bili pooštreni, banke očekuju njihovo ublažavanje u drugom kvartalu, uz nastavak rasta tražnje za kreditima.

Glavni pokretači tražnje građana ostaju kupovina nepokretnosti, refinansiranje postojećih obaveza, rast zarada i zaposlenosti.

Takva kretanja pokazuju da se kreditno tržište u Crnoj Gori nalazi u fazi povećane aktivnosti, pri čemu banke istovremeno pokušavaju da odgovore na rast tražnje i zadrže oprez u procjeni kreditne sposobnosti klijenata.

(Izvor: Bankar)