Ono što je nekada izgledalo nevjerovatno ili nemoguće – da španski bruto domaći proizvod (BDP) po glavi stanovnika pretekne japanski – postalo je stvarnost.
Tako pokazuju podaci Međunarodnog monetarnog fonda (MMF).
BDP po glavi stanovnika, izražen u tekućim cijenama i u američkim dolarima, ove godine u Španiji iznosi 36.190 dolara, naspram 33.960 dolara u Japanu.
Još 2023. Japan je imao veći BDP po stanovniku od Španije, ali je do preokreta došlo prošle godine.
Za poređenje, prema podacima MMF-a, u Crnoj Gori BDP po glavi stanovnika u 2025. iznosi 25.674 dolara.
„Iza slučaja Španije i Japana stoji stvarna ekonomska priča, ali i značajan statistički efekat. Japanski jen je od 2021. godine deprecirao 40%, što znači da čak i ako je BDP u lokalnoj valuti ostao isti, njegova vrijednost u dolarima je smanjena za 40%“, navodi Anhel Talavera iz konsultantske kompanije Oxford Economics.
Drugim riječima, mnogi japanski ekonomski pokazatelji izgledaju lošije kada se preračunaju u američke dolare, koji se koriste za međunarodna poređenja, pišu Financije.hr.
S druge strane, Španija bilježi osjetan rast BDP-a, pogonjen domaćom potrošnjom, turizmom i drugim uslužnim djelatnostima. U 2024. godini španska ekonomija je rasla 3,2%, što je ubjedljivo više od ostalih velikih ekonomija eurozone.
Uslužni sektor čini dvije trećine španske ekonomije, a upravo poboljšanja u tom segmentu predstavljaju ključ uspjeha.
„Globalni turizam donio je Španiji mnogo više koristi nego Japanu“, smatra Matju Gertken iz kompanije BCA Research, specijalizovane za investicione i geopolitičke analize.
Po njegovoj ocjeni, snažne reforme nakon evropske dužničke krize i prilagođavanje troškova rada značajno su povećali konkurentnost španske privrede.
Tokom finansijske krize stopa nezaposlenosti u Španiji bila je oko 25%. Kao odgovor na to, razvila se praksa ugovora na određeno vrijeme, što je podstaklo Vladu da sprovede reforme koje su smanjile zaštitu radnika sa ugovorima na neodređeno vrijeme.
Između ostalog, smanjeni su troškovi otpuštanja, povećana mobilnost radne snage i, kao rezultat, poboljšana ukupna produktivnost.
Za razliku od Španije, Japan ima ukrućeno tržište rada, što je rezultiralo slabom produktivnošću, dodaje Gertken za Euronews.
Japan je četvrta najveća ekonomija svijeta, ali je prošle godine izgubio poziciju treće najveće, ustupivši je Njemačkoj. Prema procjenama MMF-a, ove godine Japan bi mogao pasti na peto mjesto – iza Indije.
Japanska privreda je posljednjih trideset godina imala vrlo slab rast, a tokom pandemije 2020. godine njen BDP je pao za 4,2%.
Prema analitičarima Nikko Research Center-a, ključni problem japanske ekonomije jeste nedostatak inovacija.
Prije 25 godina, početkom novog milenijuma, Japan je bio na drugom mjestu po BDP-u po stanovniku (iza Luksemburga). Danas je na 34. mjestu po tom kriterijumu.
Hrvarska je, poređenja radi, na 47. mjestu, a Slovenija na 30.
Trenutna kretanja ne upućuju na skori oporavak japanske ekonomije. U prvom kvartalu došlo je do pada BDP-a zbog slabijeg izvoza, uz slabu domaću potražnju, visoku inflaciju i probleme u proizvodnji. Strahovanja oko uvođenja carina dodatno su pojačala bojazan od moguće recesije u drugom kvartalu.
Starenje stanovništva takođe dodatno opterećuje sistem, jer nedostaje radne snage, a rastu i troškovi socijalne zaštite.
Postavlja se opravdano pitanje: da li je uspjeh španske ekonomije održiv?
