Američki predsjednik Donald Tramp u Ovalnom kabinetu pokazuje odluku kojom privremeno obustavlja ranije uvedene dažbine na kanadsku i meksičku robu do 2. aprila 2025.
Još su ostala dva dana do isteka roka za trgovinske pregovore između Vašingtona i Brisela, a u susret tom roku stižu informacije da će SAD uvesti dažbine od 17 odsto na evropske poljoprivredne proizvode.
Među evropskim zvaničnicima to je protumačeno kao svojevrsna prijetnja i pritisak uoči 9. jula, kada je Tramp najavio da će uvesti dažbine ukoliko dogovor ne bude postignut.
Trenutno su one na nivou od 10 odsto, nakon što je prethodno odredio 20 odsto za cijelu EU i sav uvoz, pri čemu su dažbine na čelik, aluminijum i automobile u posebnoj, višoj kategoriji. Na automobile su 25 odsto, a na čelik i aluminijum 50 odsto.
Još nije jasno da li će tih 17 odsto predstavljati dodatak na postojeću stopu ili će je zamijeniti. Predsjednik Tramp je od EU zatražio niz izuzetaka za američke kompanije u postojećem regulatornom okviru, ali je Brisel to odbacio.
Navodno se radi na načelnom dogovoru na pet strana, sličnom onome koji je postignut sa Ujedinjenim Kraljevstvom ili Kinom, ali najnovije informacije govore da ni tu nema značajnog pomaka.
Tramp je za ponedjeljak najavio slanje pisama određenom broju država u vezi sa iznosom dažbina.
Vrijednost evropskog izvoza poljoprivrednih proizvoda u SAD, uključujući i vino, prošle godine iznosila je 48 milijardi eura.
Evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič više puta je istakao da je zahtjev da se regulative mijenjaju samo za američke firme – crvena linija preko koje se ne može preći.
Unutar EU postoje zemlje, poput Njemačke, koje žele brži dogovor i moguće izuzetke za sektorske dažbine koje obuhvataju automobile, čelik i aluminijum, kao i zemlje koje smatraju da treba nastaviti pritisak na Vašington.
Prema navodima dvojice evropskih diplomata, koje prenosi Financial Times, SAD su pripremile tri scenarija za 9. jul. Zemlje koje postignu načelni dogovor sa SAD zadržale bi dažbine na 10 odsto, uz mogućnost smanjenja u kasnijoj fazi. One koje ne postignu dogovor, vratile bi se na dažbine iz aprila. Više dažbine bi se uvele onima za koje SAD procijene da ne pregovaraju u dobroj vjeri.
Iz Brisela poručuju da su spremni za dogovor, ali i da je važno imati pripremljen odgovor u vidu kontramjera ako dogovor ne bude zadovoljavajući, prenose agencije.
U međuvremenu, u Brazilu se održava samit zemalja članica BRICS-a, a Tramp je tu grupu optužio da vodi antimeričku politiku i najavio dodatne dažbine od 10 odsto.
BRICS se u posljednje vrijeme predstavlja kao alternativa za multilateralnu diplomatiju, budući da su forumi poput G7 ili G20 ograničeni Trampovom politikom „Amerika na prvom mjestu“.
Predsjednik Brazila Luiz Inasio Lula da Silva uporedio je ulogu BRICS-a u sadašnjim okolnostima sa ulogom koju je imao Pokret nesvrstanih tokom Hladnog rata.
Zemlje BRICS-a predstavljaju više od polovine svjetske populacije i 40 odsto globalnog bruto domaćeg proizvoda.
„Ako međunarodno upravljanje ne odražava novu multipolarnu realnost 21. vijeka, na BRICS-u je da pomogne da se to ispravi“, poručio je Lula. Problem ove grupe, koji je bio vidljiv i u vrijeme Pokreta nesvrstanih, jeste nedostatak političke koherentnosti.
