Prosječna bruto marža četiri najveća trgovinska lanca u Srbiji iznosila je 26,9 odsto u 2023. godini. Razlika iznosi više od šest procentnih poena između prosječnih bruto marži srpskih maloprodavaca i analizirane evropske grupe maloprodavaca, na osnovu finansijskih izvještaja za 2022. i 2023. godine, pokazuje istraživanje Bloomberg Adrie.

Podaci o realnoj maloprodaji ukazuju na to da se u Srbiji na kraju decembra 2024. kupovalo tek oko 20 odsto više u odnosu na isti period pet godina ranije. Iako je tendencija, generalno, bila pozitivna, realni promet u maloprodaji je u toku 2023. zabilježio i blagi pad, mada su zarade realno rasle. Međutim, visoke stope inflacije ugrozile su raspoloženje potrošača, pa je potrošački sentiment bio u negativnoj zoni do kraja 2023. godine.

Međutim, 2023. godine Srbija je zabilježila rekordnu stopu inflacije u tom inflacionom ciklusu, što je išlo u prilog maloprodaji, posmatrano nominalno. Stope inflacije bile su u velikoj mjeri pod uticajem rasta proizvođačkih cijena i cijena iz uvoza, ali je efekat prelivanja vidljiv sa određenim kašnjenjem.

Po nivou prosječnih bruto marži iz zvaničnih finansijskih izveštaja, Srbija i Slovenija stoje gotovo rame uz rame i prednjače u odnosu na druge dvije analizirane zemlje Adria regiona. Ako proširimo sliku i na evropske maloprodavce, u 2022. i 2023. godini razlika iznosi više od šest procentnih poena između prosječnih bruto marži srpskih maloprodavaca i analizirane evropske grupe maloprodavaca.

Rast prosječnih godišnjih prihoda od prodaje je usporio u 2023. godini (14,3 odsto) u odnosu na godinu ranije (19,4 odsto), ali to nije preterano uticalo na profitabilnost. Prosečne i medijalne vrednosti EBITDA marži su u ove dvije godine skoro identične, i prate konstantnu tendenciju bruto marži.

Takva profitabilnost srpske maloprodavce u većoj mjeri približava nivou maloprodavaca iz BiH, odnosno veće su od slovenačkih, a manje od hrvatskih maloprodavaca. Generalno govoreći, zaključak jeste da je profitabilnost u Adria regionu veća nego u prosječnim i medijalnim vrijednostima evropskih maloprodavaca.

Po zvaničnim podacima, zaključak Bloomberg Adrie je da su promjene u troškovima nabavke robe prenijete na krajnjeg kupca. Nedostupnost detalja ne dozvoljava detaljniji uvid u uzrok promjene, to jest da li je posljedica promene cijene i/ili količine prodate robe. Naravno, dodatni faktor koji treba uzeti u obzir jeste broj maloprodajnih objekata i kakva je posledica promene obima maloprodajne mreže.

Iako ostvaruju slične nivoe bruto marži, srpski maloprodavci trpe manji pritisak na prihode od prodaje od troškova, zbog većih troškova usluga i plata zaposlenih. Konkretno, prosječno učešće plata zaposlenih u prihodima u prodaji za 2023. godinu u Srbiji je 9,4 odsto, u BiH je 10,6 odsto, a u Sloveniji 12,9 odsto. Blaga odstupanja u smjeru povećanja bruto marži u posmatranim godinama diktira sve veći jaz između medijalnih vrednosti bruto i EBITDA marži. Srbija je jedina zemlja, uključujući i vrijednosti evropskih maloprodavaca, čiji maloprodavci imaju konstantno povećanje ovog spreda.

Izvor: Bloomberg Adria