Luka Bar je u 2025. godini ostvarila prihod veći od 15,5 miliona eura i neto dobit od oko 1,3 miliona eura, uz ukupan pretovar od 1,7 miliona tona, pokazuju preliminarni podaci iz završnog računa. U intervjuu za Bankar, vršilac dužnosti izvršnog direktora Luke Bar Ilija Pješčić govori o poslovnim rezultatima, investicionom ciklusu i planovima za dalju diversifikaciju poslovanja. Istovremeno, kompanija ulazi u novu fazu razvoja obilježenu investicijama, širenjem na nova tržišta i jačanjem pozicije na regionalnom logističkom tržištu.

Bankar: Kakvi su bili ključni finansijski rezultati Luke Bar u posljednjih godinu dana – posebno u pogledu prihoda, profita i ukupnog obima pretovara?

-Ukupan pretovar u „Luka Bar“ AD u 2025. godini iznosio je 1.729.181 tona.

U strukturi pretovara dominira pretovar rasutih tereta sa učešćem od 77,91% u ukupnom pretovaru (1.347.266 tona). Kod pretovara rasutih tereta po obimu se izdvajaju koncentrat bakra, boksit i ugalj. Učešće tečnih tereta u ukupnom pretovaru iznosi 17,79% (307.701 tona), dok je učešće generalnih tereta 4,29% (74.215 tona).

Izrada završnog računa za 2025. godinu je u toku i, dok finansijski iskazi ne budu usvojeni od strane organa upravljanja, mogu se dati samo okvirne procjene.

Ostvareni prihod iznosi preko 15,5 miliona eura, dok neto dobit koju je „Luka Bar“ AD generisala, nakon odbitka svih troškova, iznosi oko 1,3 miliona eura.

Bankar: Koje vrste tereta trenutno donose najveći prihod luci i da li postoji strategija za diverzifikaciju strukture robe koja prolazi kroz Luku Bar?

-Shodno ostvarenoj strukturi i obimu pretovara, najveći prihodi ostvareni su po osnovu pretovara i skladištenja rasutih tereta.

Jedan od značajnih ciljeva poslovne politike „Luka Bar“ AD jeste dalja diverzifikacija strukture pretovara, kako bi se smanjila potpuna zavisnost uspješnosti poslovanja od veoma malog broja tereta.

U tom smjeru, u trećem kvartalu 2025. godine napravljen je značajan napredak, jer je, nakon uspješno okončanih pripremnih radnji, započela realizacija ugovora vezanog za pretovar i skladištenje uglja za potrebe Elektroprivrede Srbije. Time je smanjena ranija višegodišnja visoka zavisnost poslovanja od obima pretovara boksita i koncentrata bakra.

U kontekstu aktivnosti na diverzifikaciji strukture pretovara, značajno je istaći i tekuće aktivnosti vezane za izgradnju sistema za pretovar hemikalija i biljnih ulja (investitor je firma „Elixir fosfati Crna Gora“ d.o.o.), čijim stavljanjem u funkciju će se dati konkretan doprinos povećanju obima pretovara u „Luka Bar“ AD. U strukturi pretovara pojaviće se nove vrste tečnih tereta, što će imati direktne efekte na prihode i ostale pokazatelje uspješnosti poslovanja.

Pored navedenog, treba istaći kontinuirane i intenzivne aktivnosti „Luka Bar“ AD na istraživanju tržišta u cilju privlačenja novih tokova tereta.

Bankar: Koliko su investicije u modernizaciju infrastrukture i opreme uticale na efikasnost poslovanja i da li se već vide konkretni finansijski efekti tih ulaganja?

-U periodu 2021–2025. godine „Luka Bar“ AD je realizovala investicije u vrijednosti od oko 21 milion eura, u domenima investicionog održavanja lučke infrastrukture, održavanja i izgradnje lučke suprastrukture, unapređenja tehnologija rada – nabavkom novih sredstava lučke mehanizacije, unapređenja sistema zaštite i zdravlja na radu, sistema bezbjednosti, zaštite životne sredine i razvoja lučkog informacionog sistema.

Ulaganja u 2025. godini iznosila su 8.724.419,10 eura.

Ovaj veoma zahtjevan investicioni ciklus realizovan je sopstvenim resursima „Luka Bar“ AD, uz brojna ograničenja različitog karaktera i u uslovima vrlo nestabilnog tržišta, što krajnji ishod čini dodatno značajnim i vrijednim. Ciljevi investiranja, pored opštih – vezanih za unapređenje sistema zaštite i zdravlja na radu, bezbjednosti i zaštite životne sredine – odnose se i na povećanje efikasnosti i produktivnosti osnovnog procesa rada, u cilju prilagođavanja zahtjevima međunarodnog tržišta lučkih usluga.

Investicije takođe imaju za cilj doprinos ispunjenju ciljeva održivog razvoja Luke, u skladu sa ključnim trendovima dekarbonizacije i digitalizacije.

Bankar: Koliko Luka Bar trenutno zavisi od tranzitnog tereta iz regiona, prije svega iz Srbije i Bosne i Hercegovine, i da li postoji strategija širenja na nova tržišta?

-Luka ima višedecenijsku, jasno prepoznatljivu poziciju i značaj u logističkom sistemu regiona. Ona predstavlja polaznu i krajnju tačku brojnih aktuelnih i potencijalnih lanaca snabdijevanja – od ulaza u Jadransko more do logističkih centara u svom zaleđu, kao što su Beograd, Novi Sad i Niš. U tom smislu, Srbija predstavlja osnovni segment tržišta kojem Luka gravitira.

Ekonomski rast u zoni kojoj Luka gravitira, praćen revitalizacijom poslovanja nekih od ključnih korisnika, među kojima su i privredni subjekti iz Srbije – poput Željezare Smederevo, fabrike automobila u Kragujevcu i rudarsko-topioničarskog kompleksa u Boru – doprinio je postepenom povećanju obima pretovara u Luci. Tako je 2022. godine ostvaren najveći obim pretovara u posljednjih više od 35 godina, pri čemu se više od 30% odnosilo na robu kompanije „ZiJin“ iz Bora.

Učešće prihoda ostvarenih po osnovu saradnje sa privrednim subjektima iz Srbije varira u zavisnosti od obima i strukture pretovara po godinama, ali je u periodu 2021–2025. iznosilo u prosjeku između 35% i 50%.

Kada je riječ o Bosni i Hercegovini, iskorišćenost tržišnog potencijala je trenutno na značajno nižem nivou, kako u pogledu obima pretovara, tako i ostvarenih prihoda. Razlozi za to su brojni, uključujući fragmentiranost ponude, visoke logističke troškove u odnosu na konkurentske pravce, kao i ograničenja u infrastrukturnim vezama sa ovim dijelom zaleđa.

„Luka Bar“ AD kontinuirano ulaže napore u širenje svog tržišta, pri čemu je posebno značajna poslovna komunikacija sa potencijalnim korisnicima iz zemalja koje trenutno ne čine osnovno tržište Luke, kao što su Mađarska, Rumunija i Slovačka.

Bankar: Da li Luka Bar razmatra nove modele poslovanja ili partnerstva sa međunarodnim logističkim kompanijama kako bi povećala obim pretovara i prihode?

-Jedan od osnovnih razloga niskog stepena iskorišćenosti kapaciteta „Luka Bar“ AD u prethodnom periodu jeste nedovoljan nivo integracije subjekata logističkog sistema kojem Luka pripada. Unapređenje ove situacije moguće je kroz uključivanje logističkih kompanija koje imaju kapacitet da povežu sve relevantne aktere – uvoznike, izvoznike, prevoznike i luku – i usmjere tokove tereta ka i od Luke.

U tom smislu, kontinuirano se radi na uspostavljanju adekvatnih modela saradnje sa međunarodnim logističkim kompanijama, pri čemu je u prethodnim godinama ostvaren određeni napredak koji je već rezultirao povećanjem obima pretovara i prihoda.

Bankar: Koliki je investicioni ciklus planiran u narednih nekoliko godina i iz kojih izvora će se finansirati?

-Investicije realizovane u periodu 2021–2025. godine omogućile su unapređenje efikasnosti, produktivnosti i ukupnih performansi „Luka Bar“ AD. Međutim, nastavak investicionog ciklusa je neophodan kako bi se obezbijedili uslovi da Luka postane značajan regionalni logistički centar.

Planirani projekti obuhvataju unapređenje tehnologija pretovara i skladištenja, produženje operativne obale, produbljenje akvatorijuma radi prihvata većih brodova, razvoj informacionog sistema, unapređenje sistema bezbjednosti i zaštite životne sredine.

Izvori finansiranja uključuju sopstvene prihode kompanije, kredite poslovnih banaka, ulaganja investitora u skladu sa važećim propisima, kao i programe finansijske podrške Evropske unije.

Bankar: Šta smatrate najvećim ekonomskim ograničenjem za brži razvoj Luke Bar?

-Svi navedeni faktori – infrastruktura, konkurencija i globalni logistički trendovi – imaju značajan uticaj na razvoj „Luka Bar“ AD.

Zbog svoje geografske pozicije, Luka ima potencijal da ostvari konkurentsku prednost u odnosu na luke sjevernog Jadrana, poput Kopra i Rijeke, kroz kraće tranzitno vrijeme i niže troškove pomorskog transporta. U odnosu na luku Drač, prednost se ogleda u većoj dubini mora, što omogućava prihvat većih brodova.

Ipak, jedno od ključnih ograničenja ostaje stanje infrastrukturnih veza sa zaleđem. Realizacija projekata poput rekonstrukcije pruge Bar–Beograd, izgradnje auto-puta Bar–Beograd i Jadransko-jonskog auto-puta mogla bi značajno unaprijediti poziciju Luke na međunarodnom tržištu.

Istovremeno, intenzivna ulaganja u razvoj konkurentskih luka – Kopra, Rijeke, Ploča i Drača – predstavljaju dodatni izazov za tržišnu poziciju Luke Bar.

Uprkos tome, uz adekvatno koordinisane mjere svih učesnika transportnog sistema Crne Gore i regiona, Luka Bar ima potencijal da unaprijedi iskorišćenost svojih kapaciteta i dodatno ojača svoju tržišnu poziciju.

(Izvor: Bankar)