Povodom 20 godina od obnove nezavisnosti, USA Today objavio je opsežan specijal o Crnoj Gori u kojem, pored makroekonomskih trendova i reformskog puta, značajan prostor zauzimaju kompanije koje danas nose razvoj zemlje. U fokusu su i ključne državne firme poput Aerodromi Crne Gore i Luka Bar, koje predstavljaju okosnicu infrastrukture i regionalne povezanosti, ali i niz uspješnih privatnih kompanija i investicionih platformi koje sve snažnije oblikuju tržište.

Specijal donosi pregled vodećih investitora i kompanija iz oblasti nekretnina, turizma i savjetovanja, među kojima su Colliers, Eagle Hills Montenegro, Cungu & Co, Bond d.o.o.,Luštica Bay i Orascom Development, kao i domaći igrači poput Briv Construction i Bemax-a. U segmentu finansija i telekomunikacija izdvajaju se Adriatic banka i Lovćen banka, Crnogorski Telekom i MTEL, dok razvoj inovacija i tehnološkog sektora predvodi Naučno-tehnološki park Crne Gore.

Posebno mjesto u analizi imaju i međunarodne i domaće institucije i poslovna udruženja – Privredna komora Crne Gore, AmCham Montenegro i Savjet stranih investitora Crne Gore, koje imaju ključnu ulogu u oblikovanju investicionog ambijenta i približavanju evropskim standardima.

Lokalni medijski partner ovog specijala je portal Bankar.

Među najznačajnijim akterima koje specijal izdvaja nalaze se Aerodromi Crne Gore, predstavljeni kao ključna saobraćajna i turistička infrastruktura zemlje. Kompanija ulazi u novu fazu razvoja u trenutku kada bilježi rekordne rezultate i približava se brojci od tri miliona putnika godišnje. U tekstu se naglašava da su Aerodromi uspjeli da nadoknade potpuni gubitak tržišta Rusije, Ukrajine i Bjelorusije, koje je nekada činilo dominantan dio saobraćaja Tivta, te da sada rast nose nova tržišta i jača povezanost sa Zapadnom Evropom. Posebno se ističe partnerstvo sa velikim aviokompanijama poput Turkish Airlinesa, Lufthanse i Austrian Airlinesa, kao i planovi za dalju modernizaciju, održivost i energetske projekte.

Druga važna državna kompanija u specijalu je Luka Bar, koja se opisuje kao strateška kapija Crne Gore prema regionu. Kao državni operator luke, ona pokušava da ojača svoju poziciju u logistici i energetici, posebno kroz razvoj kapaciteta za rasute terete, tečne terete i potencijalne LNG projekte. USA Today naglašava da Luka Bar ostaje važna ne samo za domaće tržište, već i za širi balkanski prostor, prije svega Srbiju i susjedne ekonomije, ali i da se i dalje suočava sa infrastrukturnim izazovima, posebno u dijelu željezničke povezanosti.

Banke i finansijski sektor

U dijelu posvećenom finansijama, tekst izdvaja Adriatic Bank, kroz stav njenog predsjednika Upravnog odbora Nemanje Markovića, koji Crnu Goru opisuje kao tržište na kojem su vrijednosti imovine još dostupne ispod budućeg nivoa koji bi mogao uslijediti nakon pristupanja EU. Time se banka indirektno pozicionira kao glas investicionog optimizma u finansijskom sektoru.

Posebno je obrađena Lovćen banka, koja je predstavljena kao primjer lokalne finansijske institucije koja prolazi kroz proces modernizacije i digitalne transformacije. Pod vođstvom Miloša Miketića, banka je, prema tekstu, povećala neto profit za 50 odsto, sa 3,3 miliona eura u 2023. na 4,7 miliona u 2024. godini. Specijal je prikazuje kao banku koja pokušava da spoji tradicionalni model zasnovan na povjerenju sa novim standardima brzine, transparentnosti i digitalnih usluga.

Luštica Bay i Orascom: simbol novog modela razvoja

Jedan od centralnih privatnih projekata u specijalu je Luštica Bay, koji je predstavljen kao možda najambiciozniji dugoročni razvojni projekat na crnogorskoj obali. Riječ je o master-planiranoj zajednici koja obuhvata sedam sela, sedam hotela, marinu i prvi crnogorski golf teren sa 18 rupa, koji je dizajnirao Gari Plejer. Projekat se opisuje kao primjer održivog i integrisanog razvoja, sa snažnim naglaskom na cjelogodišnji život, a ne samo sezonski turizam.

Posebno se ističe da iza Luštice Bay stoji Orascom Development, zajedno sa Vladom Crne Gore, što projektu daje dodatnu institucionalnu i investicionu težinu. U tekstu se naglašava da je do sada prodato oko 700 rezidencija u Marina Villageu, te da skoro petina vlasnika tamo provodi značajan dio godine, što potvrđuje prelazak sa modela klasičnog turističkog resorta na model stvarne zajednice.

Colliers Montenegro i nova investiciona mapa

Važno mjesto u specijalu zauzima i Colliers Montenegro, odnosno njegova uloga u povezivanju međunarodnog kapitala sa lokalnim prilikama. Pod vođstvom Milovana Novakovića, Colliers je predstavljen kao kompanija koja Crnoj Gori donosi spoj globalnih standarda i lokalnog razumijevanja tržišta. Specijal naglašava da njihova uloga prevazilazi klasično posredovanje, jer se pozicioniraju kao aktivan akter u strukturiranju velikih transakcija i oblikovanju dugoročne investicione percepcije zemlje.

Kao najvažniji projekat u tom dijelu izdvaja se EcoVillage Shas, ekoturistička destinacija planirana za Ulcinj. Projekat vodi Eagle Hills Montenegro, međunarodna razvojna platforma koju je osnovao Mohamed Alabbar, osnivač i predsjednik Emaar Properties, u partnerstvu sa Cungu & Co i Bond d.o.o., dok je transakciju koordinirao upravo Colliers Montenegro. Ovaj projekat se prikazuje kao primjer razvoja koji pokušava da spoji zaštitu prirode i komercijalnu valorizaciju, uz stvaranje radnih mjesta i novih prilika za lokalnu zajednicu.

Briv: od građevinarstva do luksuznog ugostiteljstva

Specijal veliku pažnju posvećuje i kompaniji Briv Construction, koja se opisuje kao jedan od najvažnijih domaćih igrača u obalnom razvoju. Njihov portfolio uključuje učešće u nekim od najprepoznatljivijih projekata na obali, poput faza Porto Montenegra, Portonovog i hotela Regent.

Nova faza razvoja ove grupe dolazi kroz sestrinsku firmu Briv Hospitality, preko koje kompanija ulazi dublje u turizam i ugostiteljstvo. Centralni projekat je Mövenpick Hotel & Residences Teuta Kotor Bay u Risnu, koji se razvija pod 20-godišnjim franšiznim ugovorom sa grupacijom Accor. Specijal naglašava da je riječ o projektu sa pet zvjezdica koji kombinuje hotel i brendirane rezidencije, te da predstavlja rijedak primjer luksuznog resorta u potpunosti razvijenog domaćim kapitalom.

Tržište nekretnina: Montenegro Prospects i CMM

U segmentu nekretnina USA Today predstavlja i kompanije koje direktno rade sa investitorima i kupcima. Montenegro Prospects je opisan kao pouzdan partner za kupovinu nekretnina, sa više od 20 godina iskustva i mrežom kancelarija širom zemlje. Posebno se naglašava da je ova agencija prepoznata među američkim kupcima i da ima snažan ugled na tržištu.

Pored nje, specijal izdvaja i CMM Investment Consulting Group, koja je predstavljena kao platforma punog ciklusa – od posredovanja, preko pravnih i razvojnih usluga, do upravljanja nekretninama i iznajmljivanja. Njihovi projekti Royal View Resort & Spa City u Budvi, Sunny Side Resort and Spa 5*, kao i butik koncept Pine Village, prikazani su kao proizvodi usmjereni na produženje turističke sezone i stabilizaciju prihoda tokom cijele godine.

Sjever zemlje: Golden Group i Montenegro Stars

Specijal ne ostaje samo na obali, već ulazi i u razvoj sjevera Crne Gore. U tom kontekstu izdvaja se Golden Group, kompanija koja razvija MONTIS MOUNTAIN RESORT by Splendid u Kolašinu. Riječ je o projektu planinskog rizorta visoke klase, sa 236 luksuznih jedinica, kongresnim centrom, spa i sportskim sadržajima, koji treba da doprinese pozicioniranju Kolašina kao cjelogodišnje planinske destinacije.

Ključni partner u tom projektu je Montenegro Stars Hotel Group, koja upravlja hotelima Splendid, Montenegro Beach Resort i Blue Star, a kroz MSM Montenegro Stars Management & Consulting širi poslovanje i van Crne Gore. U tekstu se naglašava da ova grupa sada pregovara i o novim objektima u Hrvatskoj i Albaniji, čime lokalni hotelijerski brend prerasta u regionalnog igrača.

Čelebić Group, Portonovi i One&Only

Još jedan važan domaći sistem u specijalu je Čelebić Group, predstavljen kao diverzifikovana platforma koja kombinuje inženjering, stanogradnju i investicije. Kompanija je, kako se navodi, završila 70 projekata i isporučila više od 2.200 stanova, a važan korak ka internacionalizaciji napravila je ulaskom na tržište Evropske unije projektom u Ljubljani.

Sa druge strane, Portonovi je u tekstu prikazan kao simbol “tihog luksuza” na crnogorskoj obali, a njegova najveća vrijednost, prema analizi, jeste integracija sa brendom One&Only Portonovi, prvim evropskim hotelom tog lanca. Specijal ističe da vlasnici u Portonovom uglavnom ne kupuju radi iznajmljivanja, već radi životnog stila, što dodatno potvrđuje pozicioniranje projekta u vrhu premium segmenta.

Bemax i velika infrastruktura

U infrastrukturnom dijelu specijala izdvaja se i Bemax, koji je predstavljen kao jedna od kompanija koja stoji iza moderne transformacije Crne Gore. Prema tekstu, kompanija je od osnivanja 2007. isporučila gotovo milijardu eura vrijedne projekte, od saobraćajne infrastrukture do obnovljive energije. Naglašava se i da učestvuje u ključnim projektima kao što su Luštica Bay, Porto Montenegro i autoput Bar-Boljare.

Telekomi i tehnološki ekosistem

U dijelu posvećenom digitalnoj transformaciji, USA Today izdvaja Crnogorski Telekom, koji opisuje kao mjerilo za kombinovanje infrastrukturnog liderstva i discipline javne kompanije na malom, ali veoma konkurentnom tržištu. Posebno se naglašava njegova 5G pokrivenost od preko 95 odsto stanovništva.

Pored njega, veliku pažnju dobija i MTEL Crna Gora, koji se predstavlja kao kompanija sa snažnim tržišnim udjelima – 43 odsto u mobilnoj telefoniji, 42 odsto u TV-u i 44 odsto u internetu – i kao jedan od glavnih pokretača izgradnje optičke mreže u zemlji.

Tehnološki razvoj dodatno podržava ICT Cortex, osnovan 2021. godine kao klaster vodećih tehnoloških kompanija, kao i Naučno-tehnološki park Crne Gore, koji pruža podršku startapima, laboratorijama i istraživanjima u oblastima robotike, primijenjene vještačke inteligencije i mikrobiologije.

Ugostiteljstvo i brendiranje destinacije

Na kraju, specijal donosi i pregled ugostiteljskih imena koja doprinose imidžu zemlje. Tu su Crowne Plaza Podgorica, La Fleur Boutique Hotel Tivat i Hilton Podgorica, koji su predstavljeni kao objekti koji ne nude samo smještaj, već doprinose pozicioniranju Crne Gore kao destinacije sa sve ozbiljnijom poslovnom i hotelskom infrastrukturom.

Institucije koje oblikuju poslovni ambijent

U specijalu značajnu ulogu dobijaju i organizacije koje oblikuju poslovno okruženje. Privredna komora Crne Gore predstavljena je kao institucija sa širokim mandatom i važnom ulogom u pripremi domaćih kompanija za evropsko tržište. Posebno se naglašava njeno učešće u projektima finansiranim iz fondova EU i promociji domaće privrede na međunarodnim sajmovima i forumima.

AmCham Montenegro se u tekstu pojavljuje kao jedan od ključnih zagovornika reformi i institucionalnog usklađivanja sa evropskim pravilima, dok Savjet stranih investitora Crne Gore (MFIC) dobija prostor kao glas kompanija sa stranim kapitalom koje već imaju snažan uticaj na BDP, investicije i standarde korporativnog upravljanja u zemlji.

Zaključak

Kada se sve sabere, specijal USA Today o Crnoj Gori pokazuje da se nova razvojna priča zemlje ne oslanja samo na političke poruke o evropskim integracijama, već na široku mrežu konkretnih aktera – državnih sistema, investicionih platformi, razvojnih kompanija, banaka, telekoma, hotela i tehnoloških organizacija.

Od Aerodroma Crne Gore i Luke Bar, preko Luštice Bay, Colliersa, Briva, Portonovog, Bemaxa i Čelebić Group, do Lovćen banke, Crnogorskog Telekoma, MTEL-a, ICT Cortexa i STP-a, jasno je da je USA Today pokušao da prikaže cijeli spektar sistema koji danas nose ekonomski zamah zemlje. U toj slici, Crna Gora se više ne predstavlja samo kao destinacija potencijala, već kao prostor u kojem se već formiraju konkretni centri kapitala, infrastrukture i poslovnog rasta.