Eskalacija trgovinskih tenzija između Evropske unije i SAD-a, kao i EU i Kine, dovela je do rastuće poslovne, ekonomske i finansijske nestabilnosti u prethodnim mjesecima. Visoka inflacija i relativno visoke kamatne stope takođe su doprinijele povećanoj neizvjesnosti, dok je stalna kriza životnih troškova koja je vidljiva u više dijelova Evrope potkopala početni kapital.
Zato se izbor evropske zemlje za pokretanje novog biznisa trenutno može činiti naročito izazovnim zadatkom. Ipak, za osnivače i dalje postoji nada, jer se EU sve više fokusira na povećanje domaće proizvodnje roba i usluga, u pokušaju da smanji zavisnost od uvoza.
To uključuje podršku malim i srednjim preduzećima kroz brojne programe finansiranja i pomoći, poput EIC Accelerator, Horizon Europe, Women TechEU, EIC STEP Scale Up, Connecting Europe Facility (CEF) i druge.
EU takođe nudi brojne informacione alate, kao što su poslovni portal Your Europe, Enterprise Europe Network i Erasmus za mlade preduzetnike. Prema Evropskoj komisiji, kako analizira Euronews, EU ima oko 35.000 startapova u ranoj fazi u 2025. godini.
Jednostavnost poslovanja u nekoj zemlji mjeri se kroz nekoliko ključnih faktora. Indeks lakoće poslovanja Svjetske banke klasifikovao ih je u deset osnovnih kategorija. To uključuje pokretanje biznisa, dobijanje građevinskih dozvola, priključenje na električnu energiju, registraciju imovine, dobijanje kredita, zaštitu manjinskih investitora, plaćanje poreza, spoljnu trgovinu, sprovođenje ugovora i rješavanje insolventnosti.
Prema toj analizi, najbolje zemlje za osnivanje firme u Evropi su Estonija, Irska, Bugarska, Nizozemska, Danska i Ujedinjeno Kraljevstvo.
Estonija je jedna od najotvorenijih zemalja EU za strane osnivače, nudeći izrazito poslovno orijentisan pravni i ekonomski okvir, a istovremeno je visoko digitalizovana.
Njihov program e-rezidentstva omogućava nerezidentima da registruju firme putem interneta, dok u isto vrijeme mogu digitalno obavljati sve poslovne aktivnosti. Takođe im omogućava korišćenje brojnih estonskih državnih usluga sa bilo koje lokacije u svijetu.
Ostale poslovne transakcije, poput poreskih prijava i bankarskih operacija, takođe se mogu obaviti online. Prema podacima agencije Invest in Estonia, registracija firme traje svega 15 minuta, a 98% firmi se osniva online.
Poreski sistem Estonije stimuliše reinvestiranje i ne oporezuje zadržanu dobit. Zemlja ima nisku administraciju, što dodatno olakšava pokretanje biznisa, a istovremeno koristi prednosti jedinstvenog tržišta EU i strateški je pozicionirana ka baltičkim i širim evropskim tržištima.
Uzimajući u obzir trenutne geopolitičke tenzije, kako navodi Euronews, poslovanje nezavisno od fizičke lokacije može predstavljati ključnu prednost za nove preduzetnike.
Republika Irska je još jedan popularan izbor za pokretanje biznisa u Evropi zbog razvijenog i digitalno naprednog ekonomskog sistema. Prema 1Office-u, korišćenje pametnih telefona dostiže 90%, a pristup internetu u domaćinstvima iznosi čak 92%, što stvara povoljno okruženje za firme koje nude tehnološke i digitalne proizvode.
Kako navodi agencija Enterprise Ireland, država godišnje ulaže u oko 200 startapova, šaljući jasnu poruku dobrodošlice preduzetnicima iz čitavog svijeta.
Prema studiji Svjetske banke „Doing Business in the European Union 2020: Ireland“, više irskih gradova rangira se visoko prema ključnim indikatorima. Firmama u Korku je omogućeno brzo sprovođenje ugovora i jednostavan pristup električnoj energiji. Dablin takođe bilježi dobre rezultate u pokretanju firmi, dok je Voterford najefikasniji po pitanju izdavanja građevinskih dozvola, a Galvej prednjači u registraciji imovine i osnivanju preduzeća.
Irska je članica Evropske unije, OECD-a i eurozone, koristi euro i engleski jezik kao službeni, što čini veoma atraktivnu poslovnu destinaciju za evropske preduzetnike.
Preduzetnicima iz Ujedinjenog Kraljevstva, Islanda, Norveške, Švajcarske i EU nisu potrebne nikakve dozvole ili vize za osnivanje firme u Irskoj. Osim toga, omogućena je daljinska registracija firmi za državljane van EU.
Irska ima jednu od najnižih stopa poreza na dobit u svijetu — svega 12,5%. Ugovore o izbjegavanju dvostrukog oporezivanja potpisala je sa oko 72 zemlje. Iako se suočava sa krizom stanovanja koja pogađa i firme i strane radnike, zemlja i dalje ostaje privlačna novim osnivačima biznisa.
Bugarska je sve popularnije novo poslovno čvorište u istočnoj Evropi, zbog jednostavne i brze administracije — osnivanje firme traje svega nekoliko sedmica. Administrativni troškovi su niski u poređenju sa ostatkom Evrope, a porez na dobit iznosi svega 10%.
Strane kompanije nemaju zakonskih ograničenja u kupovini zemljišta i plaćaju samo operativne troškove nakon registracije. Preduzetnici iz EU mogu iskoristiti jeftiniju, visokoobučenu i višejezičnu radnu snagu, uz relativno niske troškove života i pristup jedinstvenom tržištu EU.
Povoljan geopolitički položaj Bugarske omogućava laku povezanost sa tržištima Grčke i Turske, kao i otvaranje prema Srbiji i Sjevernoj Makedoniji.
Bugarska takođe omogućava online registraciju preduzeća. Međutim, korupcija ostaje izazov, pa se preporučuje dodatna pažnja prilikom izbora lokacije i vrste biznisa.
Prema Svjetskom ekonomskom forumu, Nizozemska je peto po veličini gospodarstvo u Evropskoj uniji, sa bruto domaćim proizvodom od oko 918,7 milijardi eura, što čini približno 6% ukupne ekonomije EU.
Nalazi se na veoma povoljnoj lokaciji u zapadnoj Evropi, a njena radna snaga je izrazito obrazovana, multikulturalna i kvalifikovana. Vlada Nizozemske nudi niz programa podrške biznisima i poreskih olakšica za nova preduzeća. Iako je poreska stopa na dobit nešto viša u poređenju s drugim evropskim zemljama i iznosi 25,8%, mnogi preduzetnici smatraju da se ulaganje isplati, zbog lokacije i pristupa tržištu.
Dostupni podsticaji uključuju tzv. poduzetničku olakšicu, kao i „30% ruling“ poresku povlasticu, koja omogućava poslodavcima da do 30% zarade stranih stručnjaka isplaćuju bez poreza. Osim toga, vlada aktivno podržava istraživanje, razvoj i inovacije, refundirajući brojne troškove firmama koje sprovode naučne projekte ili razvijaju nove tehnologije.
Nizozemska je posebno atraktivna za osnivače firmi iz oblasti visoke tehnologije poput robotike, vještačke inteligencije i maloprodaje.
Danska je još jedna zemlja u kojoj preduzetnici mogu relativno lako pokrenuti posao. Svjetska banka je konstantno rangira visoko kada je u pitanju lakoća poslovanja — često je među prvih pet zemalja na globalnom nivou.
Registracija firme u Danskoj je prilično jednostavna i može se završiti putem interneta. Proces je brz i može trajati svega nekoliko sati.
Danska takođe nudi stabilnu ekonomiju, visokoobrazovanu radnu snagu i razvijenu infrastrukturu. Tržište rada je fleksibilno, a troškovi zapošljavanja i otpuštanja su niži nego u mnogim drugim državama.
Poznata je i po poslovnoj kulturi koja se zasniva na međusobnom povjerenju, što može znatno smanjiti transakcione troškove jer firme imaju manju potrebu za složenim provjerama, obimnim pravnim ugovorima i dodatnim bezbjednosnim mjerama.
Poreska stopa na dobit u Danskoj je atraktivna i iznosi 22% za većinu firmi.
Prema podacima Britanske poslovne banke, svake godine u Velikoj Britaniji se osnuje oko 360.000 novih firmi. Proces osnivanja je brz, jednostavan i jeftin — prijave putem pošte obrađuju se za 8 do 10 dana, dok se online prijave završavaju za svega 24 sata.
UK ima jedno od najraznolikijih tržišta rada i privreda u Evropi, sa sistemima podrške za nova preduzeća u ranoj fazi poslovanja kada su prihodi još niski. Takođe nudi poreske olakšice prilikom prodaje imovine na kraju poslovnog ciklusa.
Uz efikasne pravne i poreske sisteme, kao i poresku stopu od 25% za sve društva sa ograničenom odgovornošću, UK ostaje konkurentna destinacija za preduzetnike. Trećina odraslog stanovništva posjeduje višu školsku spremu, što stvara bazu visokoobučene i prilagodljive radne snage.
Preduzetnicima su dostupne brojne opcije finansiranja — od grupnog finansiranja, preko rizičnog kapitala, do tzv. poslovnih anđela. Takođe postoji državna podrška kroz savjetodavne službe i specijalizovane fondove.
(Izvor: Financije.hr)
